Honswijck of toch De Brink? Woensdag wordt het weer smijten met miljoenen voor die ene plek langs de snelweg

Veiling van tankstations Tankstationhouders dingen woensdag tijdens een jaarlijkse veiling mee naar nieuwe locaties. Dat wordt als vanouds weer een nerveuze aangelegenheid.

Verzorgingsplaats De Lucht in Zaltbommel, waar ook een tankstation staat.
Verzorgingsplaats De Lucht in Zaltbommel, waar ook een tankstation staat. Foto Siebe Swart

Zes maanden, zoveel tijd trekt de Horstse ondernemer in tankstations Gerbert Vissers (50) er toch wel minstens voor uit. Routes bekijken, berekeningen maken. Wat zijn gunstige locaties, waar komt veel verkeer? Zelf heeft hij een voorkeur voor doorstroomwegen: plekken met reizigers die op doorreis zijn. Die verteren meer in zijn horecagelegenheden.

Vissers heeft met zijn familiebedrijf Vissers Energy Group inmiddels 75 tankstations, zowel langs de snelwegen als in het binnenland van Zuid-Nederland. „Maar we willen er graag nog een paar bij.”

Waar politiek Den Haag elk jaar uitkijkt naar de derde dinsdag in september, staat de tweede woensdag van diezelfde maand steevast rood omcirkeld in de agenda van Vissers. De dag waarop tankstationhouders miljoenen op tafel leggen om hun toekomst veilig te stellen. Dan worden de concessies geveild om langs rijkswegen voor vijftien jaar tankstations te mogen uitbaten.

Concurrentie bevorderen

In het Haagse Leonardo Royal Hotel komen Vissers en zijn retaildirecteur woensdag samen met vertegenwoordigers van grote oliemaatschappijen als Shell en BP. De hele dag lopen daar mannen en vrouwen in pakken nerveus heen en weer met enveloppen met biedingen. Wordt het locatie Honswijck bij Muiden of toch De Brink bij Beekbergen?

Begin deze eeuw besloot de overheid dat de concurrentie langs de snelwegen bevorderd moest worden. Ondernemers hadden nog het eeuwigdurende recht om langs de snelwegen tankstations uit te baten. Daar wilde de overheid van af: concurrentie zou tot gunstiger prijzen aan de pomp leiden.

Dus werd besloten dat voortaan locaties langs de rijkswegen elke vijftien jaar onder de hamer gaan. Een open bieding, georganiseerd door het Rijksvastgoedbedrijf: wat is de concessie waard om voor die periode een tankstation te mogen uitbaten?

25 stations geveild, van IJzendijke tot Haaksbergen.

Om de oude concessiehouders niet helemaal te overvallen, kwamen de verschillende locaties geleidelijk op de markt. Aanvankelijk elk jaar een stuk of 10, tegenwoordig elk jaar 25. Voor concessies die voor het eerst aan bod komen, heeft diegene die het tankstation oorspronkelijk uitbaatte een groot voordeel. Als hij wint, hoeft de eigenaar slechts het verschil met het bod van de nummer twee te betalen aan de staat, met een maximum van 30 procent van het eigen bod.

Jan Paul Kerkhof, voorzitter van branchevereniging Bovag Tankstations, rekent voor „Stel een ondernemer wil een locatie graag behouden. Dan kunnen ze 10 miljoen euro bieden voor een plek die maar 6 miljoen euro waard is. Biedt de nummer twee 5 miljoen euro, dan betaal je maximaal 30 procent van 10 miljoen euro.”

Mocht een tankstation de eerste keer naar een andere partij gaan, dan ontvangt de oorspronkelijke eigenaar het bod van de winnaar. Bij tankstations die na vijftien jaar voor de tweede keer op de veiling komen, gaat het volledige bedrag naar de staat. De concessiehouder is dan ook niet meer beschermd. Kerkhof: „De tweede keer moet je dus echt goed rekenen. Wat is een locatie waard?”

Dat is nog best een ingewikkelde puzzel, zegt Vissers. „Je weet niks over jaaromzetten en afgenomen volumes. Wel krijg je informatie over de gebouwen en installaties op een terrein.”

De veiling vormt dus ook een vaste inkomstenbron voor de staatskas. Van de 235 miljoen euro die ondernemers vorig jaar neertelden voor de 25 concessies, ging er 80 miljoen euro naar de staat. De hoogst betaalde prijs was 25 miljoen euro voor benzinestation Den Ruygenhoek Oost, langs de A4 bij Hoofddorp. Shell ging er met de concessie vandoor.

Lees ook dit stuk: Tankstation mag snelladers bieden, maar niet te veel

Einde van fossiele brandstoffen

Je bent volgens Vissers veel kansrijker op locaties die voor de tweede keer geveild worden. Toch lukte het hem een paar keer om een locatie te verwerven die voor de eerste keer op de markt kwam. „Soms is een oliemaatschappij al vertegenwoordigd op het traject en willen ze een station tegen een goede prijs laten schieten. En soms wil een particulier gewoon cashen.”

Op welke locaties Vissers dit jaar zijn zinnen heeft gezet, wil hij niet zeggen. Kwestie van de concurrentie niet wijzer te maken. Het enige wat hij kwijt wil is dat hij een voorkeur heeft voor snelwegen met „langeafstandsverkeer”. „Denk aan de A1 of A2.”

Volgens Kerkhof van Bovag Tankstations is het een serieuze aangelegenheid, zo’n veilingdag. „Locaties worden per stuk geveild. Dus stel het eerste tankstation wisselt onverwachts van eigenaar, dan voelt de eigenaar, vaak een groot oliebedrijf, zich genoodzaakt ergens anders wat terug te pakken.” Enkele jaren terug legde Total 24 miljoen euro op tafel om tankstation Bijleveld bij het Utrechtse Harmelen van BP over te nemen. Kerkhof: „Dat was wel wat ja. Een fors bedrag. Dan zie je BP rekenen en later op de dag een ander station overnemen.”

Een element dat steeds meer de prijs van locaties gaat bepalen, is volgens Vissers de eindigheid van fossiele brandstoffen. „We zitten middenin een brandstoftransitie. Dat biedt kansen en geeft onzekerheden.”

Concessies die dit jaar vergeven worden, lopen tot 2036. Vanaf 2030 mogen in Nederland alleen nog volledig elektrische auto’s worden verkocht. Of die kennis een rol speelt in de berekening? „Absoluut. Prijzen zullen lager komen te liggen”, stelt Vissers. Hij wijst op de onzekerheid rond elektrisch laden. Onlangs bepaalde de Raad van State in een door laadpalenuitbater Fastned aangespannen zaak dat tankstations niet meer laadpalen mogen zetten dan ze fossiele brandstofpompen hebben. „Er is nog geen verdienmodel op snelladen. Dus dat is wel spannend. Tegelijkertijd biedt de transitie ook wel kansen voor je horeca-inkomsten, waarop de marges veel groter zijn. Een klant met een elektrische auto blijft twintig tot dertig minuten staan.”

Kerkhof echter denkt dat het zo’n vaart niet zal lopen met de teruglopende belangstelling voor fossiel. „Nu rijden er bijna 9 miljoen auto’s in Nederland waarvan er 300.000 elektrisch zijn. Als in 2030 alle nieuwverkopen elektrisch zijn, rijden er op dat moment 1,8 miljoen elektrische auto’s rond. Dat houdt in dat er nog ruim 7 miljoen auto’s op fossiele brandstof rijden. Dan zit je met je huidige concessie nog wel even goed.”