‘Bol.com biedt nog altijd boeken aan die nazigedachtegoed uitdragen’

Onderzoek De Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding roept justitie op over te gaan op handhaving en op te treden tegen de verkoop van de omstreden boeken door bol.com.
Pakjes worden voor verzending gesorteerd in het distributiecentrum van Bol.com tijdens de drukke dagen voor de viering van het sinterklaasfeest.
Pakjes worden voor verzending gesorteerd in het distributiecentrum van Bol.com tijdens de drukke dagen voor de viering van het sinterklaasfeest. Foto Lex van Lieshout/ANP

Bol.com biedt nog altijd tientallen boeken aan die nazigedachtegoed uitdragen. Dat blijkt dinsdag uit onderzoek van Zembla. In het voorjaar van 2020 stelde het OM al een strafrechtelijk onderzoek in naar de webwinkel, nadat de organisatie Federatief Joods Nederland (FJN) aangifte had gedaan vanwege de verkoop van een antisemitisch boek. Omdat het onderzoek nog loopt, doet het OM geen uitspraken over de voortgang ervan.

Na de aangifte van FJN schortte bol.com de verkoop van omstreden boeken tijdelijk op tijdens het controleren van het werk. De boeken zijn vervolgens verwijderd of moeten nog beoordeeld worden. Uit het onderzoek van Zembla blijkt dat deze momenteel nog steeds verkocht worden. Zo verkoopt bol.com bijvoorbeeld nog steeds het boek De Protocollen van de Wijzen van Sion (1903), een fictief verhaal over een bijeenkomst van joodse leiders die plannen smeden om een wereldheerschappij te bereiken. Ook het boek The White Nationalist Manifesto en andere pseudowetenschappelijke literatuur is te bestellen via de webwinkel.

Geen preventieve controle

De webwinkel zelf stelt in een reactie geen preventieve controle uit te voeren voor boeken die verkopers via bol.com aanbieden. „We verkopen achttien miljoen boeken, die kunnen we niet allemaal vooraf controleren”, aldus een woordvoerder. „We beoordelen de boeken pas als daar een melding van een klant van binnenkomt.” Bol.com stelt „zorgvuldig” om te gaan met het „democratische, educatieve en historische belang van boeken” en veel waarde te hechten „aan de vrijheid van het geschreven woord”. Wel zijn volgens de woordvoerder „over tijd al duizenden boeken offline gehaald”.

Eddo Verdoner, Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, reageerde geschokt op de onthullingen van de onderzoeksrubriek. Volgens Verdoner houdt bol.com zich niet aan de Nederlandse wetten en zou justitie daarop moeten handhaven. „Hoe ze nu werken is de omgekeerde wereld. In plaats van dit soort boeken niet aan te bieden, wachten ze tot er ophef ontstaat”, aldus Verdoner tegen Zembla.

Het OM zegt in een reactie dat de rechter voor boeken die nazigedachtegoed uitdragen van geval tot geval moet beoordelen of het verkocht mag worden, en of het ter verspreiding in voorraad hebben ervan strafbaar is. De rechter moet dus een afweging maken tussen de vrijheid van meningsuiting en het verbod op discriminatie.