Tekort aan verkeersleiders hindert reiziger

Openbaar vervoer ProRail heeft te weinig treinverkeersleiders. Dus dreigen uitval van treinen en vertragingen. Een oplossing kost minstens twee jaar.

Interieur van de nieuwe verkeersleidingspost van ProRail.
Interieur van de nieuwe verkeersleidingspost van ProRail. Foto Remko de Waal/ANP

Door een tekort aan treinverkeersleiders moeten reizigers nog zeker twee jaar rekening houden met problemen op het spoor. Eind 2023 verwacht ProRail, de organisatie die het Nederlandse spoornetwerk beheert, dat de organisatie weer voldoende treinverkeersleiders inzetbaar heeft. Nu heeft de organisatie circa zestig vacatures op 580 treinverkeersleiders.

Met name in de regio Utrecht leidde het personeelstekort de afgelopen maanden tot vertragingen en uitval van treinen. In juni en juli moesten NS en Connexxion intercity’s en stoptreinen in het midden van het land schrappen vanwege de problemen in het dienstrooster van ProRail. De railbeheerder heeft twaalf posten verspreid over het land met treinverkeersleiders.

Te weinig gedaan

Staatssecretaris Steven van Weyenberg (Infrastructuur en Waterstaat, D66) gaf vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer een toelichting op het personeelstekort van ProRail.

De combinatie van de zomerperiode (verlof), een hoger ziekteverzuim en de krapte op de arbeidsmarkt zorgden dat ProRail de afgelopen zomer niet voldoende verkeersleiders beschikbaar had. Treinverkeersleiders houden toezicht op het railverkeer en zorgen onder meer dat verstoringen op het spoor zo snel mogelijk worden opgelost.

„Wij weten al jaren dat wij echt aan de bak moeten om nieuwe mensen te werven”, zegt John Voppen, president-directeur van ProRail desgevraagd. „Wij hebben te weinig gedaan, dat kan je inderdaad stellen. Maar achteraf is dat gemakkelijk om te constateren.”

ProRail heeft zijn opleidingscapaciteit vergroot en andere maatregelen genomen. Voppen: „De combinatie van corona en zomer zorgde voor de acute problemen. Ik ben in elk geval blij dat wij de afgelopen weken de hinder voor de reizigers en het vrachtvervoer wisten te voorkomen. Dat heeft heel veel van onze mensen gevraagd; daar ben ik heel trots op.”

ProRail kan volgens de staatssecretaris niet uitsluiten „dat ook in de komende periode er nog capaciteitsproblemen zullen ontstaan waarvan reizigers, vervoerders en verladers overlast ervaren”. Vervoerders zijn NS, Connexxion, Arriva en andere (regionale) treinbedrijven. Verladers zijn de ondernemingen die vracht per spoor laten vervoeren. De staatssecretaris benadrukt dat ProRail reizigers, vervoerders en verladers sneller moet informeren als er problemen spelen.

In de brief aan de Kamer schetst Van Weyenberg de maatregelen die ProRail heeft genomen om de meest dringende problemen op te lossen. Zo wordt zoveel mogelijk personeel ingezet van andere posten. Dat is niet altijd mogelijk: treinverkeersleiders moeten specifieke kennis hebben van hun gebied. Er wordt op afstand gewerkt, recent gepensioneerde en andere oud-treindienstleiders ingezet en versneld nieuw personeel geworven.

‘Tienminutentrein’

Voppen legt uit dat treinverkeersleider een heel specialistische functie is. „Je moet stressbestendig zijn, snel een probleem kunnen analyseren als een verstoring optreedt en duidelijk beslissingen durven te nemen. Maar een dienst kan ook heel rustig zijn.” Van de honderd kandidaten voor de functie, blijven er na de sollicatieronden vaak maar twee of drie over.

Ondertussen staan ProRail en NS voor een nieuw logistiek vraagstuk. Woensdag beginnen de spoorbedrijven met een nieuw experiment met de ‘tienminutentrein’. Voppen zegt dat een extra trein laten rijden niet meteen extra druk geeft op de treinverkeersleiding. Een nieuwe concept als de tienminutentrein geeft volgens hem wel meer kans op incidenten.