Opinie

Lastige burger over de grens? Hup, ontvoeren of liquideren

Bijna alle Midden-Oosterse regimes zitten achter hun dissidente burgers in het buitenland aan. Daar steken ze veel energie in, constateert .

Dwars

Wat zijn autoritaire bewinden toch bang voor hun dissidente burgers in het buitenland! Kennelijk voelen ze zich erg zwak, anders zouden ze niet zoveel energie steken in soms heel complexe operaties om over hun grenzen heen eigen burgers te ontvoeren, vermoorden of anderszins te intimideren. In het Midden-Oosten doen ze het bijna allemaal, zowel radicale leiders als onze zogeheten gematigde bondgenoten. De Libische leider Gaddafi liet in de jaren negentig van de vorige eeuw dissidenten in het buitenland, „zwerfhonden” in zijn vocabulaire, vermoorden dan wel ontvoeren. Ik herinner me ook de liquidatie van de Iraanse ex-premier Bakhtiar in 1991 in Parijs in opdracht van Teheran, die bepaald geen uitzondering bleef. In 2018 de Saoedische afrekening met criticus Khashoggi natuurlijk. Vorige maand werd bekend dat de politie in mijn eigen Rotterdam een Pakistaanse aanslag op een Pakistaanse mensenrechtenactivist had verijdeld.

Mijn aanleiding nu is wat eind augustus de ontvoering uit Tunis heette van de Algerijnse politieke vluchteling Slimane Bouhafs, die vervolgens voor een Algerijnse rechtbank opdook op beschuldiging van terrorisme. Die Algerijnen toch! Maar later meldde de onderzoekswebsite Mondafrique dat de Tunesische overheid ermee had ingestemd in ruil voor de uitlevering van ex-presidentskandidaat Nabil Karoui die in Algerije zijn toevlucht had gezocht. Tunesië zakt snel af, ben ik bang.

De ngo Freedom House wijdde in februari een heel rapport aan wat „transnationale repressie” heet. Daarover heeft u al in deze krant al gelezen naar aanleiding van de Wit-Russische kaping van een Ryanairvliegtuig om een kritische Wit-Russische journalist terug te halen. Heel korte inhoud: sinds 2014 in opdracht van 31 regimes 608 ontvoeringen en liquidaties van eigen burgers in 79 andere landen.

Terug naar het Midden-Oosten. Een andere ngo, het Abdorrahman Boroumand Center for Human Rights (ABC) meldde vorige maand dat Iran de afgelopen 40 jaar van zijn bestaan als islamitische republiek minimaal 540 Iraniërs in het buitenland heeft laten ontvoeren of liquideren. ABC is een organisatie in Washington die voor democratie in Iran ijvert; Boroumand was een dissidente advocaat die in 1991 in Parijs werd vermoord. Iran blijft actief op dit terrein; denk aan de activist/journalist Ruhollah Zam, die uit Frankrijk werd weggelokt, in Irak ontvoerd en in december 2020 in Iran ter dood gebracht. En die opmerkelijke, verijdelde ontvoering van de Iraans-Amerikaanse activiste Masih Alinejad die per speedboot naar Venezuela had moeten worden getransporteerd.

Turkije is sinds de mislukte coup in 2016 koploper in „repatriëringen”: tientallen – afgelopen mei werd nog een neef van de vermeende coupleider Fethullah Gülen uit Kenia ontvoerd. Veel dader-regimes doen alsof hun neus bloedt, maar president Erdogan komt royaal uit voor deze activiteit van zijn inlichtingendienst.

Het Saoedische regime op zijn beurt zet kritische burgers buiten zijn grenzen onder druk door familie en vrienden gevangen te zetten. Zoals Sarah (21) en Omar al-Jabri (23), kinderen van de vroegere spionnenbaas Saad al-Jabri, die zijn toevlucht in Canada heeft gezocht. Ze zijn tot 6,5 en 9 jaar cel veroordeeld wegens witwassen en pogingen uit het koninkrijk te ontsnappen. Nog een stuk of veertig (!!) familieleden en medewerkers van Jabri zitten vast.

Volgende week gaan we weer eens wat leuks bespreken, u en ik. Tenminste wat ik leuk vind.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.