De show van Matthijs van Nieuwkerk steunt op het eren van ouderen

Zap Het ging veel over vergankelijkheid, zondagavond op televisie.

Youp van ‘t Hek vertelde in Matthijs gaat door (BNNVARA) over de afscheidsvoorstelling waaraan hij werkt.

Youp van ’t Hek in Matthijs gaat door.
Youp van ’t Hek in Matthijs gaat door. Beeld BNNVARA

Herman Koch is ouder dan Youp van ’t Hek. Die kleine ontdekking deed ik tijdens een zondagavond waarop de vergankelijkheid met royale scheppen werd opgediend. In Matthijs gaat door, dat een speciale plaats inruimt voor de oudere artiest, maar ook in Brommer op Zee, waar Koch te gast was op zijn 68ste verjaardag.

De schrijver opende in het VPRO-boekenprogramma de aanval op de mythe van de bejaarde die van binnen jong is. „Als je ouder wordt, ben je minder nieuwsgierig, zo is het nu eenmaal. Ik was uitgenodigd op een literair festival in Chili en had al een fourwheeldrive gehuurd om daarna de woestijn in te gaan.” Door politieke onrust en corona werd het festival echter afgelast. Koch: „Ik voelde een enorme opluchting toen het niet doorging. Inmiddels zou ik niet meer gaan.” De auteur toonde zich zeer in zijn nopjes met zijn nieuwsgierigheidstekort.

Tierende babyboomer

Het weerhield hem er niet van om een boeiend gesprek te voeren met de presentatoren Ruth Joos en Wilfried de Jong over het verlangen om met rust gelaten te worden, #metoo en drift. Dat laatste onderwerp – essentieel in Kochs oeuvre – leidde tot een fraaie anekdote over een echtelijke ruzie, die ook een welbewust zelfportret was: „We gingen met servies gooien. Ik had een theekopje en ik dacht: als ik ’m zo gooi, komt-ie precies op het bed terecht.”

Youp van ’t Hek zou zomaar een personage van Herman Koch kunnen zijn, nu ja, de rol van tierende babyboomer die hij graag in zijn theaterprogramma’s vertolkt. Van ’t Hek (67, in een Sampdoria-sportjack en George Best-t-shirt) was te gast in Matthijs gaat door om te praten over de afscheidsvoorstelling waaraan hij werkt. Hij wil die voor het laatst spelen op zijn zeventigste verjaardag: 28 februari 2024. Zelfs de plannen voor de afterparty zijn al gemaakt.

„Ik wil een punt zetten”, zei de cabaretier tegen Matthijs van Nieuwkerk, wat hij verbond met de gezondheidsproblemen die hij de afgelopen jaren had. Hij grapte met een ondertoon van milde romantiek over de mogelijkheid dat hij er „ineens niet meer zou zijn” – ondanks de humor kreeg je de indruk dat hij zich nog niet helemaal met ouderdom en sterfelijkheid had verzoend. Zie ook de lange lijst activiteiten die hij na zijn zeventigste nog wil blijven ondernemen. De levenshaast waar Herman Koch verlost van zegt te zijn, lijkt Van ’t Hek nog enigszins in zijn greep te hebben.

Het klimmen der jaren

Het eren van ouderen is (samen met de volvette muziek van de Sven Hammond Big Band) een van de pijlers van Matthijs gaat door. Zondag was actrice Olga Zuiderhoek (74) te gast in de beminnelijke rubriek Forever Young. Ze vertelde over het plezier dat ze had gehad met haar man, de tien jaar geleden overleden muzikant en componist Willem Breuker: „Ik heb toch een ware Jacob gehad. Hebbes.” Het gesprek bleef wat lang hangen bij Breuker (een fenomeen, maar Zuiderhoek is ook niet mis) en bij de fysieke klachten die komen met het klimmen der jaren, maar tussendoor zei Zuiderhoek mooie dingen. „Ik vind alleen zijn niet leuk, maar ik kan het wel.”

Hoogtepunt van de uitzending was de liefdespoëzierubriek van Joost Prinsen. Hij las het gedicht ‘Je hebt me alleen gelaten’ van Hans Lodeizen. In Prinsens handen werden de negentien regels een complete theatermonoloog. Geweldig was het slot: „ik was zeker dat je me niet verlaten zou/ morgen misschien zul je terugkomen/ of anders overmorgen of wie weet wel nooit// maar je kunt me niet verlaten”. Hans Lodeizen stierf op zijn 26ste, in de vertolking van Prinsen hoorde je een 79-jarige die weet hoe lang „nooit” wel niet kan zijn.