Doorwerken na je pensioen gebeurt steeds vaker. ‘Ik ga elke ochtend fluitend naar mijn werk’

Arbeidsmarkt Het aantal 65-plussers met betaald werk stijgt. Naast de hogere AOW-leeftijd spelen nog andere factoren. „Een zestiger nu is een stuk vitaler dan een zestiger in de jaren tachtig.”

Ria van der Voorden (70) werkt met veel plezier nog vier tot vijf dagenper week als antiquair en taxateur.
Ria van der Voorden (70) werkt met veel plezier nog vier tot vijf dagenper week als antiquair en taxateur. Foto David van Dam

Sommige mensen tellen de jaren en maanden tot hun pensioen af. Zo niet Ria van der Voorden (70). Ze begon 52 jaar geleden met werken, toen nog als kinderverpleegkundige in een academisch ziekenhuis, maar over stoppen piekert ze niet. Als antiquair, zilverspecialist en taxateur van zilver en goud werkt ze nog zo’n vier tot vijf dagen in de week. „Ik struin kringloopwinkels en veilingen af en sta elke donderdag en zondag op de antiekmarkt in Den Haag”, vertelt ze.

Met een goed pensioen, een AOW-uitkering en een vrijwel hypotheekvrij huis hoeft ze voor het geld allang niet meer te werken. „Ik vind het gewoon te leuk om mee te stoppen. Er staan vijf mensen bij mij op de loonlijst, vooral scholieren. Zij leren mij alles over sociale media en de smartphone, ik vertel hun wat een champagneklopper of een sinaasappelpeller is. Zij houden mij jong en scherp en ik krijg de kans mijn kennis over te dragen.”

Meer vrijheid

Steeds meer mensen van 65 jaar of ouder doen nog betaald werk, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Vorig jaar was 3,3 procent van de werkenden 65 jaar of ouder, dat zijn 300.000 senioren. Ter vergelijking: in 2003 waren nog maar 75.000 op die leeftijd aan het werk.

„De toename is deels te verklaren door vergrijzing: er zijn simpelweg meer ouderen”, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. Ook de verhoging van de AOW-leeftijd speelt een rol. Die liep op van 65 jaar in 2010 tot nu 66 jaar en vier maanden. Ook zonder die verhoging is sprake van een toename van werkende ouderen. Van Mulligen: „We zien dat heel duidelijk bij de groep van 75 jaar of ouder. Vorig jaar verrichte 2,2 procent van de 75-plussers betaald werk. Tien jaar geleden was dat nog een dikke 1 procent.”

Dat men steeds langer en gezonder leeft, kan daarmee te maken hebben, zegt hoogleraar arbeidseconomie Joop Schippers. „De afgelopen kwart eeuw is veel zwaar werk vervangen door machines. In de haven lopen geen mensen meer met zakken te sjouwen waardoor ze fysiek versleten raken. Een zestiger nu is een stuk vitaler dan een zestiger in de jaren tachtig. Veel ouderen hebben het gevoel dat ze nog wel even door kunnen”, zegt hij.

Al doen ze dat wel het liefst op hun eigen voorwaarden. Waar 65- en 66-jarigen nog veelal een vaste baan hebben, werken de meeste 67-plussers als zelfstandige. Van Mulligen: „Zo hebben ze meer vrijheid om hun eigen tijd in te delen. Als ze al in loondienst zijn, is dit meestal op flexbasis, vaak via een uitzendbureau.”

Creatieve beroepen

Bart Veltman van Uitzendbureau 65plus zag het aantal inschrijvingen de afgelopen jaren toenemen. Volgens hem verkiezen de meeste 65-plussers deeltijd boven voltijd. „Of ze willen een functie met minder verantwoordelijkheid, zodat dit goed te combineren is met bezigheden als oppassen op kleinkinderen en hobby’s of vrijwilligerswerk.”

De oudere uitzendkrachten die wel voor het geld werken, ziet Veltman, hebben meestal geen of een klein pensioen, of een AOW-gat. „Al zijn dit er niet heel veel.” De meesten die willen doorwerken na de pensioengerechtigde leeftijd doen dit volgens hem om sociale contacten te onderhouden.

Volgens Van Mulligen zie je dat ook aan het soort beroepen dat werkenden boven de 65 jaar hebben. „Daar zitten veel creatieve beroepen bij, bijvoorbeeld beeldend kunstenaars, auteurs, bouwkundigen en meubelmakers.”

Schrijnende verhalen

Ook onder chauffeurs (15 procent) zijn nog relatief veel mensen op hoge leeftijd aan het werk. Een van hen is Louis Weijzig (71), die ooit begon in de bouw en daarna 42 jaar werkte als technicus elektro-automatisering. „Ik zorgde ervoor dat processen geautomatiseerd werden en alle machines goed bleven werken.”

Stilzitten is er niet bij als hij op 65-jarige leeftijd met pensioen gaat. Hij begint aan een intensieve verbouwing van zijn huis. Als dat twee jaar later afgerond is, valt hij in een gat. „Ik was het gewend om druk te zijn. Nu paste ik een dag per week op de kleinkinderen, maar verder verveelde ik me.”

Via Uitzendbureau 65plus werkt hij nu 24 uur per week als chauffeur bij een autobandenbedrijf. „Ik ga elke ochtend fluitend naar mijn werk. Ik zie de mooiste auto’s, van Audi’s tot Porsches en Mercedessen, en kom op plaatsen waar ik nog nooit van heb gehoord. Maar vooral de gesprekken met mijn vijftien medechauffeurs, net als ik allemaal 65-plussers, zijn me veel waard.”

Hoewel Weijzig zelf niet uit financiële noodzaak werkt, zijn er „zeker zeven” van zijn collega’s bij wie dit wel het geval is. Weijzig: „Soms hoor ik schrijnende verhalen. Mensen die het werk eigenlijk fysiek niet aankunnen, maar het geld nodig hebben omdat ze anders maandelijks niet genoeg binnenkrijgen. Bij deze werkgever mogen we in principe doorwerken tot ons 72ste, maar de bedrijfsleiding let goed op. Wie het niet aankan, moet eerder stoppen.”

Personeelstekorten

Volgens Veltman van Uitzendbureau 65plus staan werkgevers in toenemende mate open voor het inhuren van seniore arbeidskrachten. Dat heeft voordelen: AOW-gerechtigde flexwerkers zijn relatief goedkoop, omdat ze niet meer verzekerd hoeven zijn voor ziekte, werkloosheid, arbeidsongeschiktheid en pensioen. Maar volgens Veltman is de vraag vooral gegroeid door de enorme krapte op de arbeidsmarkt, veroorzaakt door vergrijzing en ontgroening. „Er zijn steeds minder jonge mensen beschikbaar in bepaalde functies in bepaalde sectoren.”

Werkgevers moeten steeds creatiever worden om vacatures te vullen. Hoewel Weijzig eigenlijk al op zijn 63ste met pensioen kon, wist zijn toenmalige baas hem met een auto als pensioencadeau nog twee jaar vast te houden. Nog langer blijven had gekund, maar dat zag Weijzig niet zitten. „Ik ben jarenlang om half zeven de deur uitgegaan en stond altijd in de file. Daar was ik klaar mee.”

Doorgaans stellen werkgevers zich terughoudender op tegenover hun personeel, zegt hoogleraar Schippers. „Als een vrouw in deeltijd gaat werken nadat zij kinderen gekregen heeft, zal een werkgever haar niet snel vragen toch weer meer uren te gaan werken. Net zoals aan oudere werknemers over het algemeen niet wordt gevraagd door te werken.”

Voor sectoren met structurele personeelstekorten, zoals het onderwijs, liggen daar wellicht kansen. Schippers: „Een oud-docent wiskunde of Duits die geen volledig lesrooster meer heeft, wil misschien best twee middagen in de week een paar uur les geven aan een klas.”

Bijzondere verschijning

Het zal de komende jaren normaler worden om mensen met veel ervaring op de werkvloer rond te zien lopen. Volgens de bevolkingsprognose van het CBS blijft het aandeel 65-plussers in de bevolking stijgen tot 2040, om dan min of meer constant te blijven. „Dit betekent waarschijnlijk dat het aantal werkende 65-plussers tot die tijd ook wel zal blijven stijgen”, zegt Van Mulligen.

Dat zullen bovendien vaker vrouwen zijn. „Toen vrouwen van 60 jaar of ouder op de arbeidsmarkt kwamen, werkten zij minder vaak dan mannen. Dat verschil is inmiddels kleiner, dus dat gaan we komende jaren wel merken.”

Tot die tijd is de 70-jarige Ria van der Voorden nog een bijzondere verschijning. Ze wil doorgaan zolang ze gezond is en plezier in haar werk blijft hebben. „Mijn wekker gaat op sommige dagen om kwart voor zes. Als ik merk dat het me moeite kost om mijn bed uit te komen, zal ik overwegen te stoppen.”