Transgender personen overlijden eerder dan rest van bevolking

The Lancet Mensen die van geslacht zijn veranderd, lopen jaarlijks een grotere kans om te sterven dan anderen, onder meer aan longkanker en zelfdoding.
Genderneutrale toiletten in Amsterdam.
Genderneutrale toiletten in Amsterdam. Foto Berlinda van Dam/ANP

Transgender personen hebben ieder jaar meer kans om te overlijden dan de rest van de bevolking. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek van het Amsterdam Universitair Medisch Centrum, waarvan de resultaten donderdag zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. Het relatief grote sterfterisico komt doordat mensen na een geslachtsverandering meer kans hebben op hart- en vaataandoeningen, hiv-gerelateerde ziekten, longkanker en zelfdoding.

Tussen 1972 en 2018 bezochten ruim 8.800 mensen de genderkliniek van het Amsterdam UMC. Ruim 4.500 van hen zijn meegenomen in de huidige studie. Om een goede vergelijking te kunnen maken is het overlijdensrisico gecorrigeerd voor geslacht, leeftijd en tijd van het jaar.

Cliënten die als man zijn geboren en later vrouw werden, hadden in de onderzochte periode ongeveer twee keer zoveel kans om te overlijden als de gemiddelde man en grofweg drie keer als de gemiddelde vrouw. Tijdens het lopende onderzoek zijn 317 cliënten overleden die op latere leeftijd vrouw zijn geworden, een kleine 11 procent. Het relatief grote sterfterisico bij deze groep kwam vooral door de kans op hartaandoeningen, hiv, longkanker en zelfdoding.

Lees ook: Transgenderzorg onder vuur: ‘Een psycholoog heeft de macht over jouw lichaam te besluiten’

Zelfdoding

Verder hadden mensen die bij hun geboorte zijn aangemerkt als vrouw en later man werden tijdens de onderzoeksperiode bijna twee keer zoveel kans op overlijden als de gemiddelde vrouw. Er was geen verschil met de gemiddelde man. In deze groep zijn tijdens het onderzoek 44 mensen overleden (2,7 procent), vooral aan zelfdoding.

In de vijf decennia die het onderzoek besloeg, is geen dalende trend in het sterfterisico voor transgender personen waargenomen. Om dat cijfer omlaag te krijgen, adviseren de onderzoekers goede nazorg na hormoonbehandelingen. Zo zouden behandelaren scherp moeten zijn op medische aandoeningen van transgender personen, zoals hart- en longklachten. Datzelfde geldt voor leefstijlfactoren, zoals overmatig drinken, en psychische klachten als somberheid.

Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn 113 Zelfmoordpreventie. Telefoon 0800-0113 of www.113.nl.