Reportage

Paniekerig CDU waarschuwt voor ‘rood gevaar’

Duitse verkiezingen CDU-leider Armin Laschet ligt achter op de sociaal-democraat Olaf Scholz, met drie weken te gaan. Hij belooft een ‘burgerlijke politiek’.

CDU-lijsttrekker Armin Laschet vrijdag in Berlijn tijdens de presentatie van een ‘toekomstteam’ dat de CDU-campagne voor de verkiezingen op 26 september vlot moet trekken.
CDU-lijsttrekker Armin Laschet vrijdag in Berlijn tijdens de presentatie van een ‘toekomstteam’ dat de CDU-campagne voor de verkiezingen op 26 september vlot moet trekken. Foto Christian Marquardt/EPA

Ineens bibbert heel Duitsland voor het ‘rode gevaar’ – een links kabinet. Zo, althans, doen de christendemocraten het voorkomen. „Een historische ruk naar links dreigt”, zei CSU-voorzitter en Beiers minister-president Markus Söder vorig weekend in Bild. En: „Nog nooit was het gevaar zo groot dat een links verbond de macht overneemt.” CDU-lijsttrekker Armin Laschet zei vrijdagochtend in Berlijn: „We vechten ervoor dat het op 26 september niet tot een links verbond komt en dat er in Duitsland ook in de toekomst ‘bürgerliche’ politiek wordt bedreven.”

De sociaal-democraat Olaf Scholz (SPD) ligt voorop in de peilingen, en zou naar alle waarschijnlijkheid proberen een coalitie te vormen met de Groenen en de FDP (de zogenaamde ‘stoplicht-coalitie’). Maar de christendemocraten doen alsof voor Scholz de meest voor de hand liggende optie zou zijn om een regering met Groenen en Die Linke te vormen. ‘Rot-Rot-Grün’, heet het nieuwe schrikbeeld, en zou in Duitsland, als je de christendemocraten mag geloven, een golf van belastingverhogingen, economische verarming en een bemoeizuchtige overheid teweegbrengen.

Vrijdagmiddag is Armin Laschet in het Thüringse Eisenach, waar Bach ter wereld kwam en Luther zijn inktpot naar de duivel keilde. Op het zonnige marktplein wordt volop lokaal bier gedronken en dito braadworst gegeten. Thüringen – zoals alle andere voormalig Oost-Duitse bondslanden – is moeilijk terrein voor Laschet. „Velen hier hadden liever Friedrich Merz gezien als CDU-voorzitter”, zegt de voorzitter van de Thüringse CDU, Christian Hirte. „Of Markus Söder als kandidaat-kanselier.” Voor de Oost-Duitse CDU-fracties, kortom, was Laschet de minst favoriete kandidaat in de partij-interne strijd om het lijsttrekkerschap.

Geklungel met een ijsje

Lees ook: Sociaaldemocraat Olaf Scholz maakt opeens weer kans op het Duitse kanselierschap

Nu ligt Laschet in de peilingen achter op sociaal-democraat Scholz, tot voor kort lag hij nog tien procentpunten op hem voor. Laschet kan weinig goed doen in de ogen van de kiezer: hij is te klein, te onhandig (hij klungelde met een ijsje op verkiezingstour), te onserieus (zie zijn gegrinnik in het rampgebied), hij droeg de verkeerde schoenen naar overstroomd gebied, zijn koers is te zwalkend. Geen kardinale zonden, maar in combinatie met een wat stuurloze partij is iedere misstap genoeg om wrevel te wekken bij de Duitse kiezer. Laschet en zijn CDU probeerden het deze week met een nieuw offensief. Laschet stelde een ‘toekomstteam’ voor, met verschillende deskundigen die drie weken voor de verkiezingen de campagne vlot moeten trekken.

Op het podium in Eisenach waarschuwt ook Christian Hirte voor de volgens hem bedrieglijke Olaf Scholz. „Hij is als een Trojaans paard: in de gedaante van een burgerlijk politicus smokkelt hij mevrouw Esken en meneer Kühnert [de beide SPD-voorzitters die bij de linkervleugel van de partij horen, red.] de regering binnen.”

Als Laschet vervolgens het podium opstapt klinkt een fluitconcert. Een groepje corona-ontkenners, met stikkers ‘dubbel ongevaccineerd’ op de borst, zet gedurende Laschets toespraak af en toe boegeroep in. Laschet probeert eerst te lijmen: „Kunnen we het gesprek niet op normale toon voeren? Binnen iedere familie zijn er wel meningsverschillen over inentingen of over de coronapolitiek, dat valt rustig uit te praten.” Als dat niet helpt gooit Laschet het over een andere boeg: „Met de AfD [de rechtspopulistische partij die de ernst van het coronavirus niet erkent, red.] zullen we nooit praten.” Weer klinkt boegeroep, maar van het grootste deel van het publiek klinkt luid applaus.

Thüringen behoort tot de meest gepolariseerde deelstaten van Duitsland. Bij de vorige Bondsdagverkiezingen werd de CDU weliswaar de grootste partij, met ongeveer 30 procent; de AfD kwam met 22,5 procent op de tweede plek. De derde plek heeft Die Linke, met rond de 17 procent – die partij, die voortkomt uit de DDR-partij SED, levert in Thüringen ook de minister-president. Als Laschet even later bezweert evenmin met Die Linke te zullen regeren, wat Scholz nog niet heeft uitgesloten, klinkt dan ook uit andere hoek nogmaals een koor van afkeuring.

Wantrouwige kiezers

De kiezer in Thüringen is wat wantrouwiger, zegt Hirte met een oog op de vele stemmen op de protestpartijen AfD en Die Linke. „Bijvoorbeeld waar het aankomt op inenten, of migratie. De mensen hier hebben al eens meegemaakt hoe een politiek systeem kan falen”, zo verklaart Hirte.

Om zich tegen de SPD af te zetten, ging de campagne van Laschet en de CDU de afgelopen dagen plotseling niet meer over ambitieuze klimaatpolitiek, waarmee ze tot voor kort nog kiezers van de Groenen meenden te kunnen verleiden. Nu gaat alles over een ‘burgerlijke politiek’, een gezonde economie, geen belastingverhogingen, zelfs de jarenzeventigslogan ‘vrijheid in plaats van socialisme’ is uit de mottenballen gehaald.

Hirte licht toe: „Het is weer een verkiezingsstrijd tussen twee kampen geworden. En het is goed dat wij weer op onze burgerlijke wortels wijzen. Veel mensen denken dat ‘burgerlijk’ synoniem is voor ‘conservatief’. Maar zo bedoelen we dat niet, we zijn niet nationalistisch. We willen een waarden-conservatieve politiek, we staan voor een christelijk mensbeeld, voor een land waarin iedereen zich vrij kan ontplooien.”