De containerterminal van de haven van New York en New Jersey.

Foto JUSTIN LANE/EPA

Interview

Met tegenzin verhoogde Fairtrade Original de prijs van rode curry

Transport

Terwijl consumenten in lockdowns uitgebreider gingen koken, worstelde Fairtrade Original met de hoge containerprijzen en vertraagde leveringen.

Het raakt ons echt”, zegt supply chain manager Sander Vroon van handelsorganisatie Fairtrade Original. Het bedrijf dat producten in ontwikkelingslanden laat maken en daar een ‘eerlijke’ prijs voor betaalt, kwam nog niet met lege schappen te zitten, maar heeft al wel de consumentenprijzen van verschillende producten moeten verhogen. Zoals die van de rode curry of jackfruit (een tropische vrucht die als vleesvervanger wordt gebruikt). „We hadden een leuke winst begroot, maar door de hoge containerprijzen is dat omgeslagen.” Bovendien zorgt de krapte voor kleinere voorraden en vertragingen van de zendingen.

De krapte op de containermarkt begint steeds meer door te werken in de rest van de bedrijvenketens. Vroon vertelt erover in het hoofdkantoor van Fairtrade Original in Culemborg. Hij werkte hiervoor als operations manager bij een groothandel in onder meer bevestigingsmaterialen. Sinds anderhalf jaar doet hij hetzelfde voor Fairtrade Original.

Fairtrade Original ontwikkelt ketens in bijvoorbeeld Sri Lanka, Thailand en Colombia, waarbij het boerencoöperaties met lokale verwerkers verbindt en de producten daar inkoopt. Winsten worden terug in de ketens geïnvesteerd.

Van daaruit worden de verpakte kruidenpasta’s of in blik verpakte kokosmelk verscheept naar Rotterdam. Fairtrade Original verkoopt inmiddels bijna honderd producten in vrijwel alle Nederlandse supermarkten, en sinds enkele jaren in een aantal Duitse en Franse. De importstroom uit Thailand en Sri Lanka is de belangrijkste, zegt Vroon. „Dat zijn ongeveer tweehonderd containers per jaar.” Bij zendingen uit andere landen, zoals Marokko of Colombia, gaat het om jaarlijks enkele containers.

De verpakkingen van Fairtrade Original zijn voorzien van het ‘Fair Trade’-keurmerk. Die „missie” van een sociale onderneming maakt het tegelijkertijd niet makkelijk om vanwege de containerproblematiek uit te wijken naar andere plekken, zegt Vroon. „Wij kunnen niet zomaar van leverancier veranderen omdat we juist die langetermijnrelaties met boerencoöperaties onderhouden. Multinationals kunnen makkelijker hun productie van bijvoorbeeld Thailand naar Turkije verplaatsen.”

Grotere voorraad

In de eerste maanden van 2020 was er in de prijzen voor de zeevrachtvaart nog niet veel van te merken. Fairtrade Original zag vooral dat de prijzen van het vliegtransport hard stegen. Vroon: „Door de lockdowns was het echter moeilijk om ingrediënten en producten hier naartoe te halen. En dat terwijl de vraag hier erg toenam.” Met de horeca gesloten gingen Nederlanders thuis uitgebreider koken. „Dan kom je eerder bij onze producten uit. Qua omzet was het heel mooi, maar we kwamen wel in de problemen met het aanhouden van voldoende voorraden.”

Wij kunnen niet zomaar van leverancier veranderen

Sander Voorn supply chain manager Fairtrade Original

Eind vorig jaar begonnen de containerprijzen snel te stijgen. „Mensen zeiden eerst dat het zou duren tot na Chinees Nieuwjaar in februari, en dat het in april weer zou afvlakken. Maar het steeg alleen maar door.” Vroon dacht dat transporteurs en rederijen verwachtten dat de vraag naar producten uit Oost- en Zuidoost-Azië (in de sector ‘Far East’ genoemd) wel weer zou afnemen. „Maar de vraag bleef.”

Lees ook: Nog nooit konden reders zo veel vragen voor transport vanuit Azië naar Europa

Een van de verklaringen: veel bedrijven hadden hun voorraden in 2020 zien slinken vanwege de leveringsproblemen. Dus die werden dit jaar weer massaal opgebouwd. „Wij besloten in het begin van dit jaar dat we onze voorraden weer moesten opbouwen. Van orderplaatsing tot de aankomst in Rotterdam zit er voor ons zo vier maanden tussen, dus dat komt pas april, begin mei binnen.” Bovendien besloot Vroon de standaard voorraad ook nog eens met de helft te verhogen. De voorraad is nu, ook vanwege de toegenomen consumentenvraag, misschien wel twee keer zo groot als dat-ie december 2020 was.

Koffiebonen

De containerkrapte zorgt ervoor dat orderplanningen behoorlijk worden opgeschud. Normaal kan Vroon een week voordat de dozen met kruidenpasta’s en jackfruit klaarstaan, een melding doen bij het transportbedrijf. Maar sinds een aantal maanden wil het transportbedrijf al vier weken van tevoren weten of het een container moet reserveren. Vroon: „Maar als de productie vertraagd is, moet je een container annuleren, en dat wil je vanwege boetes eigenlijk ook niet.”

Ook kan Fairtrade Original niet om hogere consumentenprijzen heen. „Omdat we een missiegedreven organisatie zijn (en dus niet winstgedreven, red.), zijn onze marges beperkt. Maar we kunnen het niet in ons eentje opvangen.” Daarom voerde het bedrijf al begin dit jaar de eerste gesprekken met supermarkten. „Op de eerste prijs verhogingen werd redelijk positief gereageerd, maar wel voor een bepaalde tijd en niet door alle retailers.” Nu de tweede ronde prijsverhogingen zijn aangekondigd, gaat maar een deel erin mee. „Een ander deel zegt gewoon nee.”

De prijsstijgingen gelden voornamelijk voor producten uit Azië. Kokosmelk uit Sri Lanka is een paar cent duurder geworden, de Thaise rijstnoedels een paar dubbeltjes. Maar het wordt recentelijk ook moeilijker om containers in Zuid-Amerika te vinden, waar de prijzen over het algemeen lager zijn, maar inmiddels ook flink oplopen. „Dat gaat wel effect hebben op de volgende keer dat we koffiebonen inkopen”, aldus Vroon.

Een paar treinen per dag

Producten die al dichter bij huis worden gemaakt hebben voorlopig nog geen last van de containerkrapte. Fairtrade Original importeert ook kruidenpasta’s uit Marokko, maar daar is van de prijsstijgingen volgens Vroon nog niet veel te zien.

De vertraging door het vastgelopen containerschip Ever Given in het Suezkanaal afgelopen voorjaar kwam wél erg ongelegen. Vroon: „Dat was precies het moment dat we voor veel producten uit voorraad zouden raken. Daar kwam dus extra vertraging bovenop.” Er stonden meerdere containers met Fairtrade Original-producten in het Suezkanaal te wachten. „We hadden ook nog eens een paar productintroducties op de planning staan: pulled jackfruit en bananenbloesem zouden nieuw in de winkels komen. Maar dan moet je ze wel op tijd hebben.”

Momenteel lopen de zendingen vanuit Azië nog zo’n twee weken vertraging op. De eigen voorraden zijn inmiddels wel weer aangevuld, maar spannend wordt het wel richting eind oktober als de halfjaarlijkse ‘Fair Trade’-week plaatsvindt en supermarkten Fair Trade-producten in de aanbieding zetten. Vroon ziet dat de vertraging nu ook niet alleen meer in de scheepvaart zit. „We merken dat het in de haven van Rotterdam ook drukker is en vertraging ontstaat, net als in het vervoer richting het achterland.”