Profiel

Wie is de Deense oud-minister die vanwege haar immigratiebeleid voor de rechter staat?

Inger Støjberg Donderdag begon een proces tegen voormalig minister Inger Støjberg. Ze liet jonge vluchtelingenstellen uit elkaar halen.

Inger Støjberg komt donderdag aan bij het hooggerechtshof in Kopenhagen, voor het begin van haar proces.
Inger Støjberg komt donderdag aan bij het hooggerechtshof in Kopenhagen, voor het begin van haar proces. Foto Martin Sylvest/EPA

Weinig Denen zijn zo geliefd én gehaat als voormalig minister van Immigratie en Integratie Inger Støjberg. Iedere Deen heeft wel een mening over de vrouw die zich vanaf deze donderdag in de Kopenhaagse rechtszaal moet verdedigen in het eerste impeachmentproces in decennia in Denemarken. Wie is deze politicus en wat staat haar de komende maanden te wachten?

De 48-jarige Støjberg is een boerendochter en groeide op in het dorpje Hjerk, tussen de weilanden van het schiereiland Jutland. Al tijdens haar schooltijd en studie communicatie was ze actief in schoolbesturen en de lokale gemeenteraad en sinds 2001 zetelt ze in het Deense parlement (de Folketing). Vanaf 2009 bekleedde ze verschillende ministersposten in kabinetten van voormalig premier Lars Løkke Rasmussen; het langst was ze minister van Immigratie en Integratie (2015-2019). Tot voor kort was Støjberg lid van Rasmussens centrum-rechtse partij Venstre. Maar centrum-rechts is ze niet te noemen.

Lees ook: In Deense getto’s is het stigma onontkoombaar

Hardliner

Vooral in haar periode als minister van Immigratie en Integratie toonde Støjberg zich een hardliner op het gebied van asiel- en integratiebeleid. Onder haar bewind zijn meer dan honderd aanscherpingen van de immigratieregels doorgevoerd – in 2017 haalde ze zich nog de woede van het publiek op de hals door de vijftigste aanscherping met een taart te vieren – en meermaals haalde ze de internationale media met omstreden wetsvoorstellen en opmerkingen.

Zo was Støjberg het brein achter de advertenties in Libanese kranten in 2015 die vooral Syrische vluchtelingen tijdens de vluchtelingencrisis moesten ontmoedigen naar Denemarken te komen. Ook bedacht ze de ‘juwelenwet’ die de Deense regering in staat stelt waardevolle bezittingen van asielzoekers te confisqueren om hun verblijf in Denemarken te betalen en was ze nauw betrokken bij het omstreden ‘ghettobeleid’ waaronder inwoners van Deense wijken met veel immigranten onder strengere regels leven. Ook wilde ze veroordeelde of uitgeprocedeerde asielzoekers vastzetten op het onbewoonde eilandje Lindholm (dit plan strandde uiteindelijk) en in 2018 distantieerde zelfs haar eigen regering zich van haar toen ze in een opiniestuk in de tabloid BT schreef dat moslims tijdens de ramadan thuis zouden moeten blijven om „negatieve effecten voor de rest van de Deense maatschappij” te voorkomen.

Maar het meest besproken en bekritiseerd is Støjbergs besluit in 2016 om jonge vluchtelingenstellen in Deense opvangcentra uit elkaar te halen – hier draait ook het impeachmentproces om. In totaal werden over een periode van enkele maanden 23 stellen die in Denemarken asiel aanvroegen en waarvan de vrouw minderjarig was, zonder proces maandenlang uit elkaar gehaald. Støjberg verdedigt dit beleid omdat het „kindbruiden” zou beschermen, maar critici wijzen op het kleine leeftijdsverschil tussen de partners: de meisjes waren tussen de 15 en 17 jaar oud (en zeiden allemaal te hebben ingestemd met het huwelijk) en de jongens en mannen tussen de 15 en 32. Ook hadden veel stellen kinderen of was het meisje zwanger toen ze van haar partner gescheiden werd.

Illegaal

Het beleid werd in 2017 als illegaal bestempeld door de ombudsman en meerdere juristen omdat er geen „individuele casusbeoordeling” aan te pas was gekomen en de getroffen asielzoekers niet werden geconsulteerd. Uit een onderzoek naar de totstandkoming van het beleid bleek bovendien dat Støjberg op vier verschillende momenten parlementaire onderzoekscommissies had misleid.

Dit alles leidde ertoe dat 141 van de 179 parlementariërs afgelopen februari voor een impeachmentproces stemden. Dit houdt in dat het hooggerechtshof een oordeel zal vellen over het handelen van Støjberg als minister. Dit is in de Deense geschiedenis vijf keer eerder gebeurd; de laatste keer was 26 jaar geleden. Ze kan veroordeeld worden tot een boete of een celstraf van maximaal twee jaar.

Lees ook dit opiniestuk: In Denemarken radicaliseert het asielbeleid in hoog tempo

Ook Støjbergs politieke toekomst hangt aan een zijden draadje: als ze wordt veroordeeld kan ze haar parlementszetel verliezen. Áls ze politiek actief blijft, is overigens de vraag voor welke partij. Nadat bekend werd dat ze vervolgd zou worden, leek haar positie binnen Venstre onhoudbaar en verliet Støjberg die partij. Een nieuw onderkomen zal wel lukken: de partijen aan de rechterflank van het politieke spectrum, van de Conservatieven tot de uiterst rechtse Deense Volkspartij, zijn al maanden bezig Støjberg te verleiden zich bij hen te voegen. Omstreden of niet, Støjberg en haar honderdduizenden kiezers blijven een politieke troef.