Staatssecretarissen staan Kamerzetel af na discussie over dubbelrol

Kabinet Verschillende Kamerleden uitten kritiek op de staatssecretarissen die ook Kamerlid waren. De Raad van State noemde de dubbelrol „ongelukkig”.
Dilan Yesilgoz-Zegerius (VVD) tijdens haar beëdiging als lid van de Tweede Kamer.
Dilan Yesilgoz-Zegerius (VVD) tijdens haar beëdiging als lid van de Tweede Kamer. Foto Remko de Waal/ANP

De demissionaire staatssecretarissen Dilan Yesilgöz-Zegerius (VVD), Dennis Wiersma (VVD) en Steven van Weyenberg (D66) geven per direct hun Tweede Kamerzetel op. Dat laten ze donderdag weten in een brief aan Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66). Er was discussie ontstaan over de dubbele rol die de bewindslieden speelden, aangezien ze als Kamerlid het kabinet moesten controleren, terwijl ze daar tegelijkertijd als staatssecretaris deel van uitmaken.

Lees ook: Staatssecretarissen kunnen tijdens formatie ook Kamerlid blijven

Yesilgöz-Zegerius is in het huidige demissionaire kabinet staatssecretaris voor Economische Zaken en Klimaat, Wiersma gaat over Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Van Weyenberg is sinds begin augustus staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. Hun benoemingen kwamen na personele verschuivingen en ontstane vacatures als gevolg van ziekte of afscheid uit de politiek van bewindslieden uit Rutte lll. Verschillende Kamerleden uitten kritiek op het combineren van bestuurlijke en machtscontrolerende posities.

Woensdag typeerde de Raad van State (RvS) de dubbelrollen als „ongelukkig”, maar niet onverenigbaar met de grondwet. Zolang er nog geen nieuw kabinet is geformeerd, konden de drie bewindslieden aanblijven als parlementariër, zo oordeelde de RvS. Volgens de Raad is hun dubbele positie niet in strijd met de grondwet, omdat ze na de verkiezingen zijn toegetreden tot het kabinet. Wel had het kabinet hun aanstelling beter moeten motiveren.

Mochten de VVD en D66 in het nieuwe kabinet komen, dan is de kans groot dat Yesilgöz-Zegerius, Wiersma en Van Weyenberg daar deel van zullen uitmaken. Als dat niet gebeurt, kunnen ze namelijk niet terugkeren in de Tweede Kamer. Het is volgens de RvS niet mogelijk om eerst het Kamerlidmaatschap op te geven voor een kabinetsplek en vervolgens terug te keren in het parlement. Het is nog niet bekend wie de drie bewindslieden zullen opvolgen in de Tweede Kamer.

Lees ook: ‘Het kabinet zoekt de randjes op’

Lobby

Woensdag maakte demissionair minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) bekend haar ministerschap op te geven voor een nieuwe baan als voorzitter van belangenclub Energie-Nederland. Partijgenoot en voormalig staatssecretaris van Defensie Barbara Visser neemt de taken van Van Nieuwenhuizen over, terwijl Defensie-minister Ank Bijleveld op haar beurt Vissers portefeuille erbij krijgt. Het is de zoveelste verschuiving binnen het demissionaire kabinet. Van de 24 bewindslieden die in 2017 werden aangesteld, hebben er tegenwoordig slechts zes dezelfde functie.

Van Nieuwenhuizen kreeg veel kritiek op haar overstap naar de meest invloedrijke lobby-organisatie van de energiesector. Die zou volgens deskundigen in strijd zijn met het lobbyverbod voor bewindslieden, dat voorschrijft dat zij niet binnen twee jaar mogen lobbyen over onderwerpen waarop ze beleid maakten. De regels zijn op 1 januari 2020 echter ingetrokken door het kabinet. Staatsrechtgeleerde Wim Voermans stelde in NRC dat het kabinet „democratische normen consequent aan de laars lapt”.