Nee, Ron Fresen, beeldvorming is juist géén inhoud

Zap De duiders op tv bewierookten woensdagavond twee 70-jarigen: Johan Remkes, die de formatie recht moet trekken. En Louis van Gaal, die hetzelfde moet doen met het Nederlands elftal.

Louis van Gaal na Noorwegen-Nederland.
Louis van Gaal na Noorwegen-Nederland. Beeld NOS

Hij zei het echt, Ron Fresen, gewoon midden in het 8 Uur Journaal van dinsdag, toen hij uitleg moest geven over een formatie die al maanden wordt gegijzeld door de politici die geen inhoudelijke gesprekken durven te voeren uit angst voor aantasting van hun imago: „Beeldvorming is natuurlijk ook inhoud.” Néé, Fresen! Beeldvorming is juist géén inhoud. Het beeld is de bordesfoto, de inhoud is het beleid. Degenen die dat onderscheid proberen te verhullen zijn de cynici van de politiek – in een serieuze politieke analyse wordt dat ontmaskerd, niet verdedigd.

Woensdag zochten duiders op tv naar metaforen die recht deden aan de ernst van de situatie (geen onderhandelingen, een kabinet dat leegloopt als een versleten skippybal). In Nieuwsuur was Herman Tjeenk Willink uitgesproken streng: „De vraag is niet of de democratie aan een zijden draadje hangt. De vraag is of de draad dunner of dikker wordt – en hij is dunner geworden.” In Khalid & Sophie vergeleek Op1-presentator (en NRC-collega) Hugo Logtenberg de leiders van Nederland met een bende weerspannige kinderen: „Je kunt wel een nieuwe meester voor de groep zetten, maar zolang de kinderen niet willen knikkeren, gebeurt er niets.”

Op tijd komen

Logtenberg zat in de studio om te praten over Louis van Gaal, de man die weer de leiding heeft over het Nederlands elftal omdat Frank de Boer minder goed is in ontsnappen dan Mark Rutte. Van Gaals voormalige videoanalist Max Reckers was ook aangeschoven. Hij vertelde hoe de bondscoach had laten onderzoeken dat voetballers bij een wedstrijdbespreking na 36 minuten niet meer opletten. Hij toonde ook het beeld waarmee Van Gaal voor Nederland-Spanje in 2014 had laten zien waar de ruimtes zouden liggen; het was een voorafschaduwing van de goal van Van Persie. Zijn obsessie met op tijd komen, zijn hameren op „oriëntatie” – alles pleit inmiddels voor Van Gaal. Hij is een man die zich door beeldvorming niet van de inhoud laat afleiden.

De Louisliefde steeg in de voorbeschouwing bij de NOS tot grote hoogten. Pierre van Hooijdonk zei dat hij zich vooral verheugde op het interview met de coach. Het klonk alsof hij over een oude sabeltandtijger sprak die weliswaar een getemde indruk maakte, maar waarvan hij stilletjes hoopte dat deze nog een keer achteloos met een klauw zou uithalen.

Van Gaal zou om tien over acht aantreden bij verslaggever Jeroen Stekelenburg, maar ondanks alle lofzangen op de punctualiteit van de trainer was hij om elf, twaalf en zelfs veertien over acht nog niet aanwezig. „Dit is zéér ongebruikelijk”, schakelde Tom Egbers in de studio naar de timemanegement-analyse. Eenmaal teruggekeerd van wat een toiletbezoek bleek te zijn, bleek Van Gaal in een opperbest humeur. Hij liet verslaggever Stekelenburg naar de tactiek raden en verzekerde dat hij de afgelopen twee dagen zoveel gepraat had tegen zijn spelers dat hij nu niets meer hoefde te zeggen.

Knikkeren gaat niet vanzelf

Noorwegen-Nederland werd slechts 1-1. Na afloop zei Memphis Depay dat het wel fijn was dat de nieuwe trainer zo „duidelijk” was. Dat was Van Gaal kort daarop inderdaad. „We waren onzorgvuldig. Corners kwamen niet aan. Vrije trappen kwamen niet aan.” Hier sprak een nieuwe meester die constateerde dat het knikkeren niet vanzelf ging.

Intussen had Ron Fresen in het Journaal de beoogde nieuwe informateur Johan Remkes bewierookt. De VVD’er was „absoluut de ideale man”. Hij was stoïcijns, leidde met straffe hand. „Hij laat zich door niets en niemand de les lezen.” Het had, inderdaad, zomaar over die andere 70-jarige kunnen gaan. Remkes is de politieke Van Gaal die het Binnenhof uit de greep van de beeldvorming moet redden.