Guy Weizman zet zich in ‘Staat van het Theater’-rede af tegen ‘cancelcultuur’

Pleidooi In zijn Staat van het Theater, de opening van het Nederlands Theater Festival, zette regisseur Guy Weizman zich af tegen de cancelcultuur. „Kunst is geen plek voor politieke correctheid.”

Guy Weizman spreekt op het podium van Internationaal Theater Amsterdam de ‘Staat van het Theater’ uit.
Guy Weizman spreekt op het podium van Internationaal Theater Amsterdam de ‘Staat van het Theater’ uit. Foto Anna van Kooij

‘Ik houd van theater omdat het vraagt om het onvoorspelbare en onverwachte. Ik houd van theater omdat ik het heerlijk vind om mijzelf te verliezen in verhalen. Ik houd van theater omdat theater een oefening in leven is. Ik houd van theater omdat ik er alles kan zeggen. Ik houd van theater omdat er altijd een kans is dat iemand zijn kleren uittrekt.”

Met een vrolijke en veelkleurige liefdesverklaring aan het theater door eerst de leden van het ensemble van het Noord Nederlands Toneel en Club Guy & Roni en daarna door de artistiek directeur, Guy Weizman, opende donderdag het Nederlands Theater Festival. Het toont de komende tien dagen de beste voorstellingen van afgelopen seizoen. Weizman sprak op het podium van Internationaal Theater Amsterdam vervolgens de Staat van het Theater uit (in het Engels), waarin hij reflecteerde op de stand van zaken in het theater.

Niet gehoorde stemmen

Theater leerde hem dat „een verhaal dat verteld wordt vanuit een enkel perspectief nooit compleet is”. Dat bracht hem tot de centrale vraag van zijn rede: „Hoe staat het met meerstemmigheid op onze podia?” Zijn oordeel loog er niet om: „Niets is veranderd. We vermaken nog altijd dezelfde negentiende-eeuwse burgerij met dezelfde verhalen die bestaande gezichtspunten bevestigen waarmee zij zich kunnen vereenzelvigen.”

Weizman, die ook stilstond bij de migratie naar Israël en opvattingen van zijn Joods-Marokkaanse ouders, beloofde in het nieuwe seizoen iets aan te gaan doen aan die meerstemmigheid: „Als artistiek leider ga ik actief op zoek naar andere, nieuwe nog niet gehoorde stemmen, ook als ik deze in beginsel niet altijd begrijp.”

Gevangen

Daarbij waarschuwde hij voor de ‘cancelcultuur’. In activisme ligt het gevaar besloten van „afwezigheid van twijfel”, stelde hij. De revolutie die activisten prediken, maakt slachtoffers, en dan is er nog „een andere, stillere prijs”: angst en verwarring, want iedereen is verdacht.

Weizman zei zich gevangen te voelen in het huidige, politiek-correcte klimaat. „Een klimaat waarin niemand meer iets durft te zeggen. Kunst is geen plek voor politieke correctheid. We kunnen ons niet laten leiden door angst en uitspraken inslikken omdat deze anderen in de weg zitten of niet bevallen.”

Lees ook: Interview met Guy Weizman: ‘Het digitale theater is de toekomst’

Dat leidde hem tot het uitspreken van een tweede voornemen: „Om niets of niemand af te wijzen of af te rekenen, te intimideren of te cancelen op basis van een zienswijze die anders is dan de mijne.”

Waarna hij het woord gaf aan een man die werd ‘gecanceld’: Mohamedou Ould Slahi, die bekend werd door zijn boeken over veertien jaar gevangenschap en gemarteld worden in Guantánamo Bay. Als artist-in-residence is Ould Slahi het komende jaar verbonden aan NNT/Club Guy & Roni.

Voor de samenwerkende Groningse gezelschappen schreef hij de tekst Freedom, de voorstelling waarmee zij het nieuwe seizoen openen. Hij vertelde over opgroeien in Mauretanië in armoede en las voor uit Freedom: over wat het betekent om werkelijk vrij te zijn en over de momenten waarop hij besefte dat zijn boosheid en wraakzucht ook een gevangenis waren. Hij wil zijn eigen lot bepalen en zijn eigen verhaal vertellen.

Nederlands Theater Festival. Diverse locaties in Amsterdam, t/m 12/9. Info: tf.nl