Opinie

De Haagse titanen vechten nog niet

Petra de Koning

In Brussel presenteerde D66-Europarlementariër Sophie in ’t Veld deze dinsdag haar boek The Scent of Wild Animals. Ze hoopt dat de ‘wildebeestengeur’ van de Tweede Kamer waar D66-oprichter Hans van Mierlo zo van hield, zich ook eens verspreidt in het Europees Parlement. „In die arena”, schrijft ze, „ruiken we de angst van onze tegenstander, of onze eigen overwinning. We ruiken doodsangst en bloeddorst.” De inzet: ideeën, idealen. De hoofdrolspelers noemt ze „politieke titanen”.

Kom maar eens ruiken op het Binnenhof, Europarlementariërs. En kijk naar de Haagse titanen. Bijna zes maanden na de Tweede Kamerverkiezingen hebben die nog niets gedaan om hun ideeën en idealen in een regeerakkoord te krijgen. Angst is er wel. Maar dan vooral, lijkt het, om zélf iets te moeten doen: met vijf partijen onderhandelen als er maar vier nodig zijn, met een partij aan tafel zitten die volgens jouw kiezers te christelijk is, niet met z’n tweeën als ‘blok’ meepraten, maar alleen.

Op de dag dat Mark Rutte en Wopke Hoekstra aan GroenLinks en de PvdA lieten weten dat ze echt niet met twéé linkse partijen gaan onderhandelen, en Sigrid Kaag nog eens zei dat zij de ChristenUnie er niet bij wil hebben, kon je al horen dat GroenLinks en de PvdA dan ook geen zin hadden om een minderheidskabinet te steunen. En dat D66 weinig moest hebben van zo’n kabinet met de VVD én het CDA. De VVD moest nu maar iets bedenken om eruit te komen, vond Kaag.

In april schreef oud-VVD-strateeg Mark Thiessen in NRC dat Rutte, voor wie hij lang werkte, geen „strijd had geleverd” voor zijn verkiezingsoverwinning op 17 maart. Hij had tegenstanders omarmd en was als de redder van Nederland-in-crisis boven de partijen gaan staan. De anderen voelden volgens Thiessen aan dat hij die overwinning dus niet verdiende: zo kon je de motie van afkeuring tegen Rutte verklaren, op Goede Vrijdag, en de net verworpen motie van wantrouwen.

Aan de telefoon op woensdagochtend klinkt Thiessen bijna moedeloos: nu vecht helemaal niemand nog. „Ik zou graag willen”, zegt hij, „dat er nieuwe verkiezingen komen.”

Hij hoopt dat D66 dat wil, of de VVD. Op het Binnenhof is het idee dat ‘de breker betaalt’ en je dus nooit de partij moet zijn die verkiezingen uitlokt. Maar Thiessen denkt dat het nu anders kan zijn. „De campagne van maart ging over een thema dat er nauwelijks nog toe doet, corona. En je kunt zeggen dat je in uitzonderlijke tijden soms iets uitzonderlijks moet doen.”

Misschien, zegt hij, draait zo’n nieuwe campagne dan om Rutte en Kaag. Alleen voor het CDA zou het een ramp zijn: met én de BBB als concurrent én misschien Pieter Omtzigt.

Maar de VVD wil ook niet. Op woensdagmiddag blijkt dat Rutte VVD’er Johan Remkes heeft gevraagd voor de formatie. „Wanneer zal het dán doordringen”, zegt Thiessen na dat nieuws, „dat je niks hebt aan de zoveelste informateur?” De titanen gaan nog lang niet vechten.

Petra de Koning (p.dekoning@nrc.nl; @pdekoning) schrijft elke donderdag op deze plek een column.