Opinie

Vertrek middenklasse is een ramp voor Afghanistan

Afghanistan Het evacueren van Afghanen lijkt nu een weldaad, maar het geeft de Taliban vrij baan om te doen wat ze willen, vreest .
Drie studentes poseren na hun vlucht uit Afhanistan onherkenbaar om hun familie niet in gevaar te brengen.
Drie studentes poseren na hun vlucht uit Afhanistan onherkenbaar om hun familie niet in gevaar te brengen. Foto Alexander Cornwell / Reuters

Nadat de Amerikaanse president Joe Biden als een hedendaagse Mozes had aangekondigd dat hij benarde Afghanen zou evacueren, wilden duizenden Afghanen de Faraonische tirannie van de Taliban ontvluchten.

Voor de ogen van de Afghanen was Biden verschenen met zijn stok die hen naar het Beloofde Land van Kanaän en vrijheid wees. Maar wat de Afghanen vergaten was dat zij bij deze exodus een Rode Zee van prikkeldraad moesten passeren alvorens als schapen naast elkaar in een militair Boeing C-17 Globemaster III transportvliegtuig te worden gepropt.

De stok van Biden blijkt korter te zijn dan hij de mensen deed geloven. Na de explosies rondom het vliegveld van Kabul en de dood van tientallen Afghanen en het definitieve vertrek van de westerse troepen is de evacuatie vanaf het vliegveld voorlopig gestopt.

Schuldgevoel

Naast Amerika hebben ook NAVO-bondgenoten, waaronder Nederland, gretig meegewerkt om Afghanen te evacueren. Hoewel het evacueren van Afghanen uit Kabul hetzij uit humanitair oogpunt, hetzij uit schuldgevoel op de korte termijn tot kreten van euforie heeft geleid, zal deze op de lange termijn resulteren in een klaagzang van spijt en verdriet. Het zullen niet de geëvacueerden zijn maar Afghanistan zelf dat zal rouwen om zijn verlies, het verlies van zijn immateriële schat.

Ooit werd een Afghaanse professor die op de vlucht was op het vliegveld van Kabul tegengehouden. De douanier wees naar zijn smaragden ring en wees hem op het feit dat het meenemen van de Afghaanse edelstenen naar het buitenland verboden was. De professor schudde zijn hoofd en neuriede met een bittere glimlach: „Wat een land waar edelstenen zwaarder wegen dan hersenen.”

Lees ook: Twintig jaar later: Afghanen hebben nu veel te verliezen

Inmiddels hebben Talibanleiders die les geleerd. Zabihullah Mujahid, woordvoerder van de Taliban, sprak de Amerikanen aan om de Afghanen niet weg te halen, omdat Afghanistan zelf deze mensen hard nodig heeft. De grootste leugenaars vertellen weleens de waarheid.

Sinds 2001 is er in Afghanistan hard gewerkt om een hoogopgeleid kader en een middenklasse met intellectuelen op te leiden met het oogmerk het land zelf te besturen, democratie te ontplooien, gendergelijkheid te waarborgen en mensenrechten te implementeren. In alle grote en middelgrote steden van Afghanistan zijn er zowel staats- als privé-universiteiten, hbo-scholen en diverse opleidingscentra opgericht.

Het resultaat was indrukwekkend. Duizenden studeerden af en begonnen een carrière. De administratie van de Afghaanse overheidsorganen stond bekend om haar jonge medewerkers, ambtenaren en deskundigen.

Door het invoeren van een vrijemarkteconomie ontstonden daarnaast talloze bedrijven van ondernemers met een behoorlijk vermogen.

Ondernemers en intellectuelen waren de houders van de fakkels van moed, hoop en optimisme

Klap op de vuurpijl van het Afghaanse post-Taliban tijdperk was het ontstaan van een intellectuele bovenlaag, die mogelijk werd door het recht op vrije meningsuiting en persvrijheid, inclusief omroepvrijheid. Mede dankzij radio- en televisie-uitzendingen en openlijke discussieprogramma’s over diverse thema’s op het gebied van politiek, maatschappij en religie raakten de geesten verruimd en de blikken verbreed. Afghanistan heeft in de afgelopen twintig jaar schrijvers en dichters voortgebracht als nooit tevoren in de Afghaanse geschiedenis.

Deze moderne middenklasse in de samenleving fungeerde als contragewicht ten opzichte van de druk van het fundamentalistische gedachtengoed van de Taliban. Deze ondernemers en intellectuelen waren de houders van de fakkels van moed, hoop en optimisme. Zij boden weerstand tegen de obscure gedachten van de Taliban en vormden een beschermende laag om de samenleving heen om de geest van de gewone Afghaan gezond en levendig te houden.

Lees ook: De wederopstanding van IS-K stelt Amerikanen én Taliban voor extra problemen

Speciale terreureenheid

Niet voor niets hadden de Taliban een speciale terreureenheid onder leiding van het Haqqani-netwerk in Pakistan opgericht om aanslagen uit te voeren tegen de Afghaanse academici, zakenmensen en journalisten. Voorbeelden hiervan zijn de moord op Yama Siawash, presentator en politiek commentator in Kabul, Malala Maiwand, journalist in Jalalabad en Abdullah Atefi, dichter en historicus in Chora. De Universiteit van Kabul en de scholen waren regelmatig het doelwit van deze terroristische aanslagen.

De evacuaties zijn een braindrain van Afghanistan. Zij zullen de vrije geest van Afghanen in de fles van de diaspora opsluiten. Wat de Taliban niet is gelukt, namelijk het elimineren van het denken en wegjagen de vrije geesten, zal met deze ondoordachte actie lukken.

Door het weghalen van de Afghanen die het gros van deze laag uitmaakten, zal elke vorm van intellectuele weerstand en progressieve opstand tegen de Taliban verdwijnen en de Taliban zullen vrij spel krijgen om hun vastgeroeste eeuwenoude normen en waarden op te leggen.

In 1988 is ons gezin het land ontvlucht. Mijn vader was arts en docent aan de Universiteit van Kabul en mijn moeder was medewerker van Ariana Afghan Luchtvaartmaatschappij. Wij maakten deel uit van de duizenden hoogopgeleiden die in die periode in de diaspora zijn terechtgekomen.

Wij moesten toen met lede ogen toekijken hoe ons land langzaam in het moeras van fundamentalisme ten onder ging. Ik wens mijn land niet nogmaals datzelfde lot toe.