Relatie met Taliban maakt Qatar populair

Diplomatie Veel landen, ook Nederland, hevelen hun ambassades uit Kabul over naar Doha wegens de goede banden van Qatar met de Taliban.

Minister Kaag en haar Qatarese collega Sheikh Mohammed bin Abdulrahman al-Thani, woensdag in Doha.
Minister Kaag en haar Qatarese collega Sheikh Mohammed bin Abdulrahman al-Thani, woensdag in Doha. Foto Karim Jaafar/AFP

De Qatarese hoofdstad Doha, doorgaans geen verzamelplaats voor ’s werelds diplomatieke elite, is de laatste dagen plotseling uitgegroeid tot een diplomatiek centrum van de eerste orde. Ook minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag maakte er woensdag haar opwachting en kondigde aan dat Nederland – in navolging van andere staten – zijn diplomatieke missie uit Kabul voorlopig verplaatst naar Doha.

De reden is dat vooral westerse staten graag gebruik maken van Qatars uitstekende contacten met de Taliban, de nieuwe machthebbers in Afghanistan. De kleine, steenrijke Golfstaat biedt zelf onderdak aan een kantoor van de Taliban en het was ook in Qatar dat de Verenigde Staten eerder onderhandelden over een vredesverdrag voor Afghanistan.

Daardoor ruiken veel landen mogelijkheden in Doha om op een discrete manier afspraken te maken met de Taliban over onder meer de evacuatie van nog resterende buitenlanders en Afghanen die in aanmerking komen voor vertrek naar het buitenland maar ook over hun toekomstige relatie met Afghanistan. In afwachting van de eerste regeringsdaden van een nieuwe Taliban-regering kunnen landen intussen nog even wachten met de formele erkenning van de Taliban-regering, hopen zij.

Het ene na het andere land maakte de laatste dagen bekend hun diplomatieke missie uit Afghanistan tot nader order over te hevelen naar Qatar. Na de Amerikanen kondigden de Britten en Japanners dinsdag aan hetzelfde te doen. Nog afgezien van de contacten met de Taliban achten ze Doha ook om veiligheidsredenen op het moment een betere locatie dan Kabul. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas was eveneens in Doha voor overleg. De Indiase ambassadeur ging op bezoek bij het Taliban-kantoor, terwijl ook een Britse gezant naar Doha vloog voor overleg met de Taliban.

Het Taliban-kantoor dateert al van 2013 en was aanvankelijk omstreden. Critici meenden dat Qatar hiermee de Taliban een legitimiteit verleende die ze niet verdienden. Vooral de Afghaanse regering in Kabul was er nijdig over. Het waren echter juist de VS die zo’n liaison-kantoor wilden, zodat ze met de Taliban konden overleggen. Qatar verbood de Taliban wel de vlag van het Afghaanse emiraat bij het kantoor te laten wapperen.

Qatar zelf hield nauwe contacten met de Taliban over aan de faciliterende rol die het speelde. Het bemiddelde tot deze zomer ook actief bij de uiteindelijk op niets uitgelopen onderhandelingen tussen de Afghaanse regering en de Taliban over een vredesregeling. Door al die contacten is er over en weer een vertrouwensband ontstaan, verklaarde de Qatarese minister van Buitenlandse zaken Mohammed ben Abderrahmane Al-Thani woensdag. „We moeten dat allemaal aanwenden voor de toekomst van Afghanistan", tekende het persbureau AFP op uit zijn mond. Al-Thani riep de Taliban ook meteen op een veilige corridor te scheppen voor mensen die Afghanistan alsnog wilden verlaten.

Voor de Qatarezen is het bevredigend dat veel landen nu zo nadrukkelijk naar hen lonken. Pas begin dit jaar raakten ze uit het relatieve isolement, waarin ze in 2017 door een hoog oplopend conflict met de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië, Bahrein en Egypte waren beland. Die staten wilden onder meer dat Qatar de kritische tv-zender Al Jazeera het zwijgen op zou leggen en leden van de moslimbroederschap die in ballingschap in Doha leefden zou wegsturen. Ook bevielen de goede banden met Iran de andere landen niet.

Qatar gaf echter niet toe en wist – mede dankzij zijn enorme rijkdom – het hoofd relatief makkelijk boven water te houden. Het knoopte zelfs nog nauwere banden met Iran aan en het zette zijn bemiddelingspogingen in Afghanistan onverminderd voort. Mogelijk zullen de Qatarezen ook, samen met een andere bondgenoot, Turkije, het beheer over de luchthaven van Kabul overnemen.

Lees ook: Vertrek van Amerikanen is begin van moeilijk overleg