Opinie

God verhief aarde tot magisch spul – en dat past goed in de Tweede Kamer

Het kunstwerk ‘Aarde’, dat Jos de Putter maakte voor de tijdelijke vergaderzaal van de Tweede Kamer, heeft heel wat negatieve reacties losgemaakt. Terwijl Joyce Roodnat denkt dat dit werk de Kamerleden zal laten stilstaan bij het verantwoordelijke werk dat ze doen.

Joyce Roodnat

De kop van het artikel luidt: ‘Tweede Kamer krijgt kunstwerk van kluiten aarde en klei’. Ik zal overgevoelig zijn, maar ik kreeg de neiging de verantwoordelijke collega een draai om de oren te gaan geven. Waarom zo tendentieus? Ik bedoel, ‘Rijksmuseum koopt kunstwerk van olieverf en doek’ – dat las ik nou nog nooit.

Het artikel zelf doet daar niet aan mee. Het introduceert het kunstwerk Aarde dat Jos de Putter maakte voor de tijdelijke vergaderzaal van de Tweede Kamer: vijf panelen met brokken gefixeerde grond. De reaguurders hadden het vervolgens alleen maar over geld. Dat is hun esperanto om kunstwerken af te bekken, kunst mag alleen iets kosten als het moeilijk-om-te-maken oogt, of als het van een beroemde oude meester is.

Lolbroek Pieter van Vollenhoven deed ook een duit in het zakje, met een tweet: „Die stenen... zou je die ook kunnen gooien naar je tegenstander als het debat niet lukt?”. (Houd je in. Nu niet je afvragen of hij net zo leuk kan twitteren over zijn zoon, die met die racebaan in de duinen en een bloedstollend gebrek aan respect voor alles wat met ‘aarde’ te maken heeft.) Van Vollenhovens tweet inspireerde een golf agressie tegen kunst in het algemeen en de kunstenaar in het bijzonder. Enfin, laat maar.

‘Aarde’ van Jos de Putter voor de tijdelijke vergaderzaal van de Tweede Kamer. Foto Dirk Hol/ANP

Jos de Putter is van huis uit filmer. Hij debuteerde in 1995 met de aangrijpende documentaire Het is een schone dag geweest, over het afscheid van zijn ouders van hun boerenbedrijf, en maakte bijvoorbeeld ook (mijn favoriet) How many Roads, over twaalf Bob Dylan-fans en wat er in hun hoofden woelt. Voor de Tweede Kamer bedacht hij een videowall met ‘Hollands licht’. Toen dat idee werd afgeblazen (zo’n video kan gehackt worden, stel je voor dat een agressieveling hem vervuilt met neonazi-teksten, hoe redt de premier zich daar dan uit?) dacht De Putter de andere kant op: geen hemel maar grond, geen techniek maar oermateriaal. Dit leidde tot dit kunstwerk van en over aarde.

Is het mooi? Dat weet ik niet, ik zag het alleen maar op een foto. Ik denk van wel, zij het niet meteen, zoiets kost tijd. Maar het dwingt hoe dan ook direct er van alles bij te denken – en dat is de essentie van kunst. Bijvoorbeeld dat aarde de wieg is van ons voedsel. Of dat God Adam uit aarde boetseerde, en het dusdoende verhief tot magisch materiaal. Stof zijt gij… Aarde is het begin van alles en ook het eind. Zo herinnert dit werk de Kamerleden, als ze in staat en bereid zijn om even verder te denken dan duffe grappen als „net een klimmuur”, aan het verstrijken van de tijd. Aan vergankelijkheid. Niet slecht om je zulke dingen te realiseren, als je zulk verantwoordelijk werk doet als zij.