Elke serie heeft een houdbaarheidsdatum

Anatomie van de tv-serie Welke onderdelen maken een serie goed? Deze zomer ontleden we wekelijks de televisieserie. Van de eerste seconde tot de allerlaatste scène. Deze week de laatste aflevering over series die te lang doorgaan.

The Simpsons weten van geen ophouden. In 2007 kregen ze een bioscoopfilm.
The Simpsons weten van geen ophouden. In 2007 kregen ze een bioscoopfilm. ANP

Op 20 september 1977 zagen dertig miljoen Amerikanen hoe Arthur ‘Fonzie’ Fonzarelli over een haai sprong. Het populairste personage van de sitcom Happy Days vloog aan het begin van het vijfde seizoen met waterski’s door de lucht terwijl er een haai in het water lag. Het beest zelf was in het shot niet te zien, maar dat maakte niet uit. Het moment werd beroemd en berucht.

De term ‘jumping the shark’ wordt dankzij deze aflevering gebruikt voor het moment waarop duidelijk is dat een serie over zijn hoogtepunt heen is en dat er gekke stunts nodig zijn om de aandacht vast te houden. In het geval van Happy Days had de aflevering nog maar weinig te maken met de simpele belevenissen in de woonplaats van scholier Richie Cunningham. De serie zou in totaal elf seizoenen lopen, maar was al veel eerder over de datum.

Bijna iedere tv-serie heeft een houdbaarheidsdatum. De vraag is alleen: hebben makers op tijd door wanneer het tijd is om te stoppen? Een serie op het scherm krijgen is al een wonder, een hit maken een nog groter wonder. Wie eenmaal succes heeft wil dat niet snel opgeven. Zelfs wanneer het belangrijkste personage vertrekt. Dat gebeurde bij de Amerikaanse versie van The Office. Hoofdrolspeler Steve Carell vond het na zeven seizoenen mooi geweest. Toch liep The Office nog twee jaar door en ging struikelend naar de finish.

Niet meer te volgen

De bovennatuurlijke politieserie The X-Files had een vergelijkbaar probleem toen acteur David Duchovny de serie na het achtste seizoen verliet. Dat werd de genadeklap, al was de daling in kwaliteit al een tijdje bezig. De overkoepelende verhaallijn over een groot complot met betrekking tot het bestaan van buitenaardse wezens werd een zooitje toen de serie maar door bleef lopen. De plotontwikkelingen waren zelfs voor de grootste fans niet meer te volgen. Ook Dexter had hier last van. De serie over een moordenaar die op andere moordenaars jaagt begon sterk, maar ging door nadat de rek eruit was. De makers krijgen een nieuwe kans om de schade ongedaan te maken: moordenaar Dexter Morgan keert binnenkort terug in een miniserie.

The Simpsons weet ondertussen van geen ophouden. In september begint het 33ste seizoen van de animatieserie over de chaotische familie Simpson. En dat terwijl het gouden tijdperk al zo’n twintig jaar voorbij is. De scherpe satire van de beginjaren heeft plaatsgemaakt voor relatief brave grappen.

„Wees niet bang, we hebben nog jaren aan verhalen”, werd in 2002 al gezongen in een liedje dat door de makers aan het einde van een aflevering was geplakt. Daarin werden voor de grap een paar potentiële verhaallijnen genoemd die wijzen op creatieve armoede („Marge wordt een robot!”). De meeste ideeën zouden uiteindelijk gebruikt worden.