Reportage

Voor bv The Stones is het business as usual

De Rolling Stones na Charlie Na de dood van Charlie Watts maken de Rolling Stones de geplande tour af met invaldrummer Steve Jordan. De band denkt zelfs alweer aan nieuwe projecten. Houden de Stones dan nooit op te bestaan?

De vorige week overleden Stones-drummer Charlie Watts in 2002 en zijn Amerikaanse vervanger Steve Jordan in 2010
De vorige week overleden Stones-drummer Charlie Watts in 2002 en zijn Amerikaanse vervanger Steve Jordan in 2010 Foto’s Reuters/Getty Images

De No Filter Tour van de Rolling Stones gaat door als gepland. De dood van drummer Charlie Watts op 24 augustus verandert niets aan de voortgang van de dertien concerten die de gedecimeerde Stones dit najaar zullen spelen in Noord-Amerika, van 26 september in St. Louis tot 20 november in Austin, Texas. Dit meldt organistor Concerts West in antwoord op de vele vragen van fans en tickethouders. Drummer Steve Jordan vervangt Charlie Watts.

Terwijl vrienden van de band als Paul McCartney, Elton John en Questlove de overgebleven Stones in hartelijke bewoordingen condoleerden met het verlies van hun drummer op 80-jarige leeftijd, bleef het in het officiële Stoneskamp akelig stil. Mick Jagger postte op Instagram een reeks foto’s van zijn oude vriend, met als enige tekst het woord ‘Charlie’. Keith Richards hield het summier met een plaatje van een onbemand drumstel met daarbij het bordje ‘Closed. Please Come Again’. Alleen Ron Wood wist zijn primaire gevoelens van rouw vorm te geven in woorden van afscheid voor de drummer met wie hij het sterrenbeeld deelde: ‘Ik hou van je, mijn mede-Tweeling – ik zal je heel erg missen – jij bent de beste.’

Waarom de Rolling Stones nog niet afgeschreven zijn

Een plausibele verklaring voor de betrekkelijke radiostilte is dat Mick en Keith getraumatiseerd zijn door de plotselinge dood van hun vriend. De vraag is in hoeverre de Rolling Stones nog onder die naam door kunnen gaan, nu er van de oprichters van de band nog maar twee over zijn. In zijn boek Old Gods Almost Dead nam schrijver Stephen Davis al in 2001 een voorschot op het naderende einde, om tot de conclusie te komen dat de Rolling Stones een onuitroeibaar instituut waren geworden. Terwijl in Arizona een coverband met de naam The Strolling Bones (De wandelende geraamtes) werd opgericht, geloofden de echte Stones dat ze onsterfelijk waren.

Met Mick en Keith was Charlie Watts de enige Rolling Stone die op al hun albums speelde, sinds hij in 1963 de band was komen versterken. Medeoprichter Brian Jones overleed in 1969. Gitarist Mick Taylor hield het slechts zes jaar bij ze uit (1969-1975) en werd opgevolgd door Ron Wood. De oorspronkelijke bassist Bill Wyman verliet de Stones op eigen initiatief in 1993. Het vertrek van Wyman en de komst van de zwarte Amerikaanse bassist Darryl Jones bracht Bob Dylan in 2009 tot de controversiële uitspraak dat „de Rolling Stones zonder Bill niets anders zijn dan een ordinaire funkband. Bill Wyman moet terugkomen, anders zijn het de echte Stones niet meer.”

Wyman kwam niet terug en nu Steve Jordan de plaats inneemt van Charlie Watts beschikken de Rolling Stones over een volledig zwarte ritmesectie. Geen rare ontwikkeling als je bedenkt dat de oorspronkelijk inspiratie voor de jonge Rolling Stones begin jaren zestig volledig leunde op de zwarte muziek uit de VS. Blues, soul en rhythm & blues lagen aan de basis van het repertoire van de band, die pas in een latere fase zelf nummers ging schrijven. Ook daarin stond de zwarte muziek centraal: ‘(I Can’t Get No) Satisfaction’ werd geïnspireerd door Chuck Berry en Muddy Waters en Mick Jagger modelleerde zijn expressieve zangstijl onder meer naar die van de zwarte soulzanger Chris Kenner.

Overigens gaf Charlie Watts kort voor zijn dood zijn zegen aan de komst van Steve Jordan als zijn vervanger. Op 4 augustus werd bekendgemaakt dat Watts door een ingrijpende operatie niet in staat zou zijn om aan zijn tourverplichtingen met de Stones te voldoen. Fans van de band die al een ticket gekocht hadden wilde hij niet teleurstellen, liet Charlie Watts in een persbericht weten. „Daarom heb ik mijn goede vriend Steve Jordan gevraagd om voor me in te vallen.” Jordan (64) is geen onbekende in het Stoneskamp. Hij viel al eerder in voor Watts op delen van het album Dirty Work (1986), speelde op alle drie de soloalbums van Keith Richards en maakte deel uit van diens gelegenheidsband The X-Pensive Winos.

Steve Jordan noemt zich Charlie’s understudy. Hij zou zijn drumkruk onmiddellijk vrij maken voor Watts wanneer die voldoende hersteld zou zijn, verklaarde hij bij het nieuws van zijn komst als reserve-Stone. Nu dat niet meer gaat gebeuren is Dylans visioen van de Stones als funkband compleet en zal het slagwerk achter Jagger hooguit wat drukker worden dan hij het van de minimalistische Charlie gewend was. Laat het gezegd zijn dat de Stones al eerder genres als reggae (‘Cherry Oh Baby’), soul (‘Harlem Shuffle’) en disco (‘Miss You’) omarmden. Met Charlie Watts aan het roer wisten ze die stijlen moeiteloos naar hun hand te zetten.

Icoon van de sixties en muze van de Rolling Stones

Gouden eieren

Houden de Rolling Stones dan nooit op te bestaan? Niet als het aan Mick Jagger ligt, want die zal moeilijk afscheid nemen van zijn kip met de gouden eieren. Als solist heeft Jagger het nodige geprobeerd, nadat hij in de jaren tachtig met grote afgunst getuige was van het solosucces van Phil Collins. Die hield het moederschip van zijn band Genesis gewoon in stand terwijl hij scoorde met ‘In the Air Tonight’ en ‘You Can’t Hurry Love’. Het solosucces van Jaggers ‘Just Another Night’ en ‘Let’s Work’ bleef daar ver bij achter en ook de Rolling Stones werden nooit meer het hitparadekanon van de gouden jaren zestig en zeventig.

De winst zat voor de Stones in de steeds grotere stadiontournees, met als apotheose het concert van 18 februari 2006 op het strand van Rio de Janeiro, waar ze speelden voor circa anderhalf miljoen mensen. In 2002 berekende het blad Fortune dat Rolling Stones Inc. in de jaren 1989-2002 een omzet van 1,5 miljard dollar (ca. 1,3 miljard euro) maakte. In latere jaren werd dat alleen maar meer, hoewel details niet worden prijsgegeven. Het bedrijf sleutelde aan het verdienmodel, onder meer door besparing op de drie complete crews die ze op de been hielden om de continuïteit van de tours te waarborgen. Terwijl de Stones in stad 1 optreden was hun personeel al in stad 2 en 3 bezig om het decor en de geluidsinstallatie op te bouwen. Organisatorisch was dat efficiënt, maar de kosten rezen de pan uit. De Stones besloten minder stadions te bespelen en nog maar één crew en decor mee op tournee te nemen.

De Rolling Stones zijn een bedrijf, met Mick Jagger als CEO en Keith Richards als enig adviserend directielid. De andere bandleden staan op de loonlijst en ontvangen soms een royaltypercentage, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een compositorische bijdrage. In die gevallen blijft er hoe dan ook Jagger & Richards op het label staan. Mick neemt alle zakelijke beslissingen. Charlie Watts werd soms geconsulteerd over het aanbod in de merchandise-stallen. Zo werd er op zeker moment Rolling Stones-ondergoed van het stijlvolle merk Agent Provocateur aangeboden en kwamen er in 2020 mondkapjes met het officiële Stones-logo: de volrode lippen met uitgestoken tong.

Voordat Charlie Watts met dramatische uitkomst in het ziekenhuis werd opgenomen, kondigde Keith Richards eerder dit jaar aan dat een nieuw Rolling Stones-album in de maak is. Werken in lockdown was lastig, verklaarde hij, maar soms kon hij Mick Jagger een riff opdienen die de zanger voldoende liet opspringen om aan een nieuwe tekst te gaan werken. Over een eventuele tour in 2022 ter ere van het zestigjarig bestaan wordt nagedacht. Na een korte rouwperiode om hun dierbare vriend is het voor de Rolling Stones weer business as usual.