EU-landen willen Afghaanse vluchtelingen tegenhouden

Migratietop EU-landen zijn vastbesloten om een herhaling van de migratiecrisis van 2015 te voorkomen, bleek dinsdag bij een overleg in Brussel.

De Duitse minister Horst Seehofer.
De Duitse minister Horst Seehofer. Foto François Walschaerts/AFP

Of er daadwerkelijk veel vluchtelingen uit Afghanistan naar Europa zullen komen mag nog uiterst onzeker zijn, EU-landen zijn wel eensgezind om ze koste wat kost tegen te houden. Tijdens een ingelast overleg werden EU-migratiebewindspersonen het dinsdag eens over een gezamenlijke verklaring waarin de nadruk vooral op het weren van ‘ongecontroleerde migratiestromen’ ligt. Opvang in de regio en het voorkomen van ‘veiligheidsrisico’s voor EU-burgers’ voeren in de tekst de boventoon, over het mogelijk opnemen van ‘kwetsbare groepen’ is de taal vaag.

In de verklaring stellen de EU-landen „vastbesloten te zijn” een herhaling te voorkomen van „ongecontroleerde, grootschalige illegale migratiebewegingen uit het verleden”: een impliciete verwijzing naar 2015 toen meer dan een miljoen veelal Syrische vluchtelingen Europa binnenkwamen. Door „gezamenlijk handelen” moet dat nu worden voorkomen: in alles moet worden uitgestraald dat het voor Afghanen geen zin heeft een poging te doen de EU te bereiken, onder meer via informatiecampagnes .

De Oostenrijkse minister van Binnenlandse Zaken Karl Nehammer richtte zich dinsdagmiddag voor de camera in het Engels recht tot ‘de regio’: „Blijf daar, en we zullen u daar ondersteunen; dáár.” EU-landen spraken de intentie uit de komende tijd geld vrij te maken om buurlanden te ondersteunen in de opvang van vluchtelingen en riepen de Europese Commissie op dat ook te doen. Maar precieze bedragen en toezeggingen blijven vooralsnog uit. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer benadrukte dinsdag dat haast geboden is. „Als we fouten maken en te lang doorpraten zal dat de komende maanden tot negatieve ontwikkelingen kunnen leiden.”

Lees ook: Turkije en EU vrezen nieuwe vluchtelingencrisis, is dat reëel?

Afwijkend geluid

Een afwijkend geluid kwam dinsdag van de Luxemburgse minister van Buitenlandse Zaken Jean Asselborn die voorafgaand aan het overleg felle kritiek uitte op de harde toon richting vluchtelingen van vooral de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz die in strijd zou zijn met „Europese waarden”. Zijn oproep om in de EU 40.000 tot 50.000 kwetsbare Afghanen op te nemen werd door niemand gesteund. In de gezamenlijke verklaring wordt alleen gesteld dat het opnemen en verdelen van kwetsbare vluchtelingen, vrouwen en kinderen, louter op vrijwillige basis kan plaatsvinden. De discussie over een ‘eerlijker’ verdeling van vluchtelingen zit al sinds 2015 muurvast en pogingen van de Europese Commissie met nieuwe voorstellen een doorbraak te forceren zijn vooralsnog vruchteloos.

Wel organiseert de Commissie binnenkort een Europees forum waarop EU-landen zullen spreken over steun aan en mogelijke opname van kwetsbare Afghaanse vluchtelingen. Of EU-landen daar wel bereid zullen zijn concrete toezeggingen te doen is onzeker. Seehofer benadrukte dinsdag geen getallen te willen noemen omdat die volgens hem een „aanzuigende werking” konden hebben. Ook de Nederlandse staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Migratie, VVD) benadrukte na afloop dat het noemen van getallen voorbarig is en dat het nu vooral belangrijk is dat Europa „voor de langere termijn screening en grensbeheer op orde heeft”.