Wetenschappers ontdekken (per ongeluk) meest noordelijke eiland ter wereld

Geografie Tijdens Groenlandexpeditie landden onderzoekers op het eiland Oodaq, dachten ze. Achteraf bleek het om een onbekend eiland te gaan.

Dit pas ontdekte eilandje is mogelijk geen lang leven beschoren: ‘Na een storm kan het zomaar verdwijnen.’
Dit pas ontdekte eilandje is mogelijk geen lang leven beschoren: ‘Na een storm kan het zomaar verdwijnen.’ Foto Julian Charriere

Het was niet hun bedoeling het meest noordelijke eiland ter wereld te ontdekken. „Het was toeval”, zegt de Deense fysisch geograaf Morten Rasch. Aan de telefoon vertelt hij over de expeditie die op 18 juli begon aan de oostkust van Groenland en helemaal langs de kust omhoog trok. „Op 31 augustus eindigen we in Qaanaaq, in het noordwesten van Groenland.” Bedoeling van de expeditie is de kustlijn beter in beeld te brengen, en bodemmonsters te nemen. „Soms tref je bijzondere bacteriën aan die in de extreme omstandigheden hier kunnen overleven. Het kan erg koud, droog en winderig zijn”, zegt Rasch, die wetenschappelijk directeur is van het Arctic Station, een onderzoeksfaciliteit op Groenland in eigendom van de universiteit van Kopenhagen.

Er waren drie Deense en drie Zwitserse onderzoekers bij de expeditie betrokken, vertelt hij. Ze beschikten over een vliegtuig en een helikopter. Op 27 juli vlogen ze in de helikopter een stukje uit de noordelijke kust en zetten voet op wat ze dachten dat Oodaaq was, het tot dan toe meest noordelijke eiland ter wereld. Maar achteraf bleek zijn gps een fout te hebben gemaakt. Ze waren 780 meter noordelijker dan Oodaaq geweest. En dus: op een nieuw eiland.

Rasch legt uit hoe het eiland er opeens gekomen kan zijn. De zee ten noorden van Groenland is relatief ondiep. Als bij zwaar weer stukken zee-ijs richting de kust worden geduwd, schuren ze soms over elkaar en over de zeebodem. Ze kruien daarbij modder en stenen op. „Als een bulldozer.”

Geen lang leven

Hoe groot het eiland is, weet Rasch niet precies. „Er ligt overal sneeuw en ijs. Het is slecht te zien.” Op basis van drone-foto's waarop ook de 11 meter lange helikopter staat, schat hij het eiland „80 tot 100 meter bij 50 tot 60 meter”.

De vraag is of het wel een eiland genoemd mag worden. Rasch verwacht dat het geen lang leven is beschoren. „Bij een nieuwe storm kan het zomaar weer verdwenen zijn.” Daarom valt het eerder in de categorie short lived island, een eiland dat waarschijnlijk niet heel lang zal bestaan. De onderzoekers hebben er al wel een naam voor voorgedragen: Qeqertaq Avannarleq. Wat Groenlands is voor ‘het meest noordelijke eiland’.