Politie wil kentekenfoto gebruiken voor opsporing

Opsporing De politie wil doorgaan met automatische kentekenregistratie én wil soms foto’s mogen gebruiken voor opsporing.

Een politiecamera in Wierden.
Een politiecamera in Wierden. Foto Eric Brinkhorst

De politie wil onder bepaalde omstandigheden foto’s van herkenbare bestuurders of bijrijders kunnen gebruiken in opsporingsonderzoek. Het gaat om foto’s die door speciale ANPR-camera’s – Automated Number Plate Recognition – gemaakt worden boven Nederlandse snelwegen en waarmee automatisch kentekens herkend worden.

Lees ook het grote verhaal bij dit nieuwsbericht: Even kijken wie de chauffeur is. Handig toch?

Dat zegt Sjoerd Top, sectorhoofd van de dienst infrastructuur bij de Landelijke Eenheid, in een interview met NRC.

Het herkennen van personen op foto’s mag nu niet. De camera’s zijn bedoeld voor het herkennen van kentekens, bepaalde de wetgever in 2019 toen de bevoegdheden van de politie rond de ANPR-foto’s verruimd werden. Dankzij die wet mag de politie alle passerende kentekens vastleggen – voorheen mochten alleen vooraf ‘verdachte’ kentekens bewaard worden.

Om de inbreuk op de privacy te beperken, kan de verzameling kentekens niet zomaar geraadpleegd worden. De data moeten na 28 dagen vernietigd worden en herkenbare personen moeten onherkenbaar gemaakt worden door hen te ‘blurren’ (vervagen), voordat de politie de afbeeldingen mag gebruiken in het onderzoek.

Eerder verzocht het Openbaar Ministerie al meermaals om inzage in de ongeblurde foto’s, bleek uit een rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC). Tweemaal werd de ongeblurde foto daadwerkelijk verstrekt, voordat het OM het opvragen van de ongeblurde originelen staakte.

Duizenden onschuldige burgers

Top wil dat de politie bij ernstige verdenkingen de foto’s wél ongeblurred in kan zien. Dat voorkomt volgens hem andere privacy-inbreuken. Nu moeten vaak andere gegevens – bijvoorbeeld telecomdata van zendmasten – gebruikt worden om een verdachte aan de gefotografeerde auto te ‘linken’. „Ik hoef dan niet van die duizenden onschuldige burgers de telecomgegevens op te vragen omdat de foto gewoon laat zien wie er achter het stuur zat.” Top: „De wetgever heeft allerlei waarborgen ingebouwd om de privacy zo min mogelijk te schenden, maar op sommige punten is het tegengestelde aan de gang.”

Alleen bij „ernstige misdrijven, bijvoorbeeld een gewapende overval, moord of doodslag of een dodelijke aanrijding waarbij een verdachte is doorgereden” zou Top personen op foto’s willen kunnen herkennen. Eventueel moet een rechter-commissaris dergelijke verzoeken toetsen en niet het OM, zoals nu het geval is. „De voorwaarden zijn aan de wetgever.”

Top noemt de extra mogelijkheden van het ANPR-systeem waardevol, maar merkt ook op dat gebruik arbeidsintensief is

Omdat het ANPR-systeem veel persoonsgegevens bevat, is de wet uit 2019 drie jaar geldig, bepaalde het kabinet. In september wordt een tweede rapport van het WODC verwacht, waarin ook de vraag wordt beantwoord hoe effectief de nieuwe bevoegdheid is. Daarna wordt besloten hoe verder te gaan met de automatische kentekenregistratie.

Top vindt de extra mogelijkheden van het ANPR-systeem waardevol, maar merkt ook op dat gebruik arbeidsintensief is. Naast het blurren, moet ook ieder kenteken dat automatisch vastgelegd werd handmatig worden gecontroleerd aan de hand van de gemaakte foto. Pas daarna mogen de ANPR-gegevens gebruikt worden.

Investeringen die het gebruik van het systeem vereenvoudigen, zoals een extra automatische controle of het automatisch vervagen van de foto’s, zijn nog niet gedaan in afwachting van evaluatie van de wet. „Anders hebben wij straks veel geld geïnvesteerd in een systeem waar we op 1 januari 2022 mee moeten stoppen.”