De crisis is dan nog niet over, de coronasteun is dat wel

Coronabeleid In oktober stopt na achttien maanden de noodsteun. Florerende bedrijven hebben er juist last van. En iedereen steunen, dat gaat niet meer, zegt het kabinet.

De horecasector heeft liever dat de steun van het kabinet voorlopig niet stopt.
De horecasector heeft liever dat de steun van het kabinet voorlopig niet stopt. Foto Marcel van Hoorn / ANP

De coronacrisis mag nog niet over zijn, de noodsteun voor de economie is dat wel. Na 1,5 jaar en zo’n 80 miljard euro maakt het demissionaire kabinet een einde aan de steunpakketten voor bedrijven, werknemers en zzp’ers.

Per 1 oktober stoppen de generieke subsidies aan bedrijven en zzp’ers die hun omzet zagen dalen tijdens de coronacrisis, schrijven ministers Stef Blok (VVD, Economische Zaken), Wopke Hoekstra ( CDA, Financiën) en Wouter Koolmees (D66, Sociale Zaken en Werkgelegenheid) maandag in een brief aan de Tweede Kamer. Daarmee verdwijnen ook de exotische afkortingen die de ministers bedachten voor de loonsubsidie NOW, de vastelastensubidie TVL en de inkomenssteun voor zzp’ers Tozo.

Het besluit komt op een moment dat nog niet alle beperkingen zijn opgeheven en er nog veel onzeker is over het verdere verloop van de pandemie. Maar volgens het economisch crisistrio van het kabinet zijn we in een nieuwe fase gekomen, nu veel mensen zijn gevaccineerd en het virus waarschijnlijk nog lang blijft. „De economie zal zich daarom moeten aanpassen aan de structurele aanwezigheid van het coronavirus”, schrijven de drie.

Die fase is „langdurig en misschien wel structureel” van aard, zo zei Blok in een toelichting, en daarom wil het kabinet niet langer klakkeloos steun verlenen. Als voorbeeld noemde Blok het werk van reisbureaus. „Het kan een paar jaar duren voordat mensen weer verre reizen kunnen ondernemen. Dan kan je niet van de belastingbetaler verwachten dat die dat blijft bijpassen.”

Doorgaan met de steun zou het economisch herstel bovendien in de weg zitten, volgens de ministers. Vooral op de arbeidsmarkt is dat al te zien. Daar staan sommige bedrijven te springen om personeel terwijl er ook nog mensen met een NOW-loonsubsidie deels thuis zitten. „Baanbehoud in de ene sector kan groei in de andere tegenhouden”, schrijft het drietal.

Lees ook: In mei werd de noodsteun ondanks twijfels nog verlengd

Door het krachtige economische herstel adviseerden de economen van het Centraal Planbureau half augustus om de noodsteun te stoppen. Die hindert de normale economische dynamiek, waarbij werknemers sneller van beroep wisselen als een andere sector meer perspectief biedt, zegt het CPB al sinds april.

Die redenering nemen de drie ministers nu over. „Het moment is gekomen dat de steun niet alleen overbodig is geworden, maar zelfs averechts werkt”, zei Hoekstra. Dat zal onherroepelijk leiden tot meer faillissementen in noodlijdende sectoren, maar kan sectoren die personeel zoeken juist op weg helpen.

Met extra geld wil het kabinet het makkelijker maken voor mensen om zich te laten omscholen voor ander werk.

Uitzondering voor nachthoreca

Het kabinet maakt één uitzondering, en die geldt voor nachtclubs en discotheken. Die zijn nu allebei verplicht gesloten. En als ze na 1 oktober niet open mogen, komt er een aparte compensatieregeling.

De ministers waarschuwen wel alvast: zo’n specifieke subsidie is zeer complex en „vraagt veel van uitvoeringsorganisaties”. Daarom onderzoeken de ministers nog wat er mogelijk is.

Dat de steun in oktober zou stoppen, maakten de ministers al eind juni bekend, maar de laatste weken klonken oproepen uit diverse sectoren toch door te gaan: uit de reis- en congressector bijvoorbeeld, uit de evenementensector en uit de horeca. Deze week vroeg luchthaven Schiphol nog om 40 miljoen euro extra steun in het komende halfjaar.

Maar de tijd van grote, structurele steunpakketten is echt voorbij, bezwoeren de drie ministers. Alleen bedrijven met een staatsdeelneming, zoals KLM en de NS, maken kans op een aparte behandeling. Daar heeft het Rijk een „andere verantwoordelijkheid”, aldus Hoekstra. Andere bedrijven, zo is de boodschap, moeten weer op eigen benen staan.

Belastinguitstel

Om die reden gaat er na 1 oktober ook een streep door de mogelijkheid voor ondernemers om belastinguitstel aan te vragen. Sinds het begin van de crisis in maart 2020 vroegen 369.000 ondernemers uitstel aan voor ruim 40 miljard euro. De helft daarvan is inmiddels afgelost.

Voor de 270.000 ondernemers die nog een deel van hun belastingschuld moeten terugbetalen, wil het kabinet wel coulant blijven. Zij hoeven vanaf oktober volgend jaar pas te beginnen met terugbetalen aan de Belastingdienst, en krijgen daar vijf jaar de tijd voor.

Het kabinet bekijkt nog of voor bepaalde ondernemers een deel van de belastingschuld kan worden kwijtgescholden. Hoekstra wilde daar maandag niets over zeggen.

Een paar kleinere regelingen voor bedrijven blijven wel bestaan, zoals de speciale garantieleningen die in het kader van corona werden opgezet.

Voor zzp’ers wordt de gewone bijstand voor zelfstandigen soepeler. Gemeenten hoeven dit jaar geen vermogenstoets te doen. Ook blijft de aparte garantieregeling voor de evenementensector dit jaar bestaan.