‘Veel Afghaanse doden door paniekreactie Amerikanen na aanslag’

Aanslag Kabul Amerikaanse soldaten hebben bij de aanslag van donderdag in paniek geschoten op Afghanen, zegt een arts die de slachtoffers zag binnenkomen.

Slachtoffers van de aanslag donderdag in het ziekenhuis in Kabul. Foto EPA
Slachtoffers van de aanslag donderdag in het ziekenhuis in Kabul. Foto EPA

Rond zes uur ’s avonds kwamen de eerste ambulances aan bij het Sheikh Zayed ziekenhuis in Kabul, op steenworp afstand van het vliegveld waar de terreurgroep IS-K afgelopen donderdag een zelfmoordaanslag pleegde. Meer dan 70 bebloede mensen werden de eerste hulp binnengebracht. Acht van hen waren al dood of stierven ter plaatse.

„Dit was de ergste aanslag die ik heb meegemaakt”, vertelt een dokter die op die avond dienst had over de telefoon vanuit Kabul. Uit angst voor de Taliban durft hij niet met zijn naam in de krant. „Het was verschrikkelijk, de hele nacht renden we van slachtoffer naar slachtoffer. En mijn collega’s in andere ziekenhuizen kregen nog veel meer mensen binnen.”

In totaal kwamen er bij de aanslag zeker 170 Afghanen en 13 Amerikaanse soldaten om het leven. Volgens de arts in Kabul zal dat aantal nog stijgen, want sommige patiënten verkeren in kritieke toestand en niet alle doden konden direct worden geïdentificeerd. „Er zijn doden die nog niet zijn meegeteld omdat hun gezichten zo verminkt waren dat niemand ze kon herkennen.”

Maar lang niet iedereen stierf door de explosie, benadrukt de dokter. Volgens hem stierven veel mensen door kogelwonden. „De slachtoffers hadden kogels in hun schouders, borstkas en benen”, zegt hij. „Ze vertelden me dat Amerikaanse soldaten op de menigte hadden geschoten. In plaats van Afghanen te redden, schieten ze ons dood.”

Paniek na explosie

BBC-journalist Secunder Kermani sprak in Kabul met mensen die hetzelfde beweerden. „Veel mensen die we spreken, waaronder ooggetuigen, zeggen dat een significant aantal van de doden zijn doodgeschoten door Amerikaanse militairen in de paniek na de explosie”, twitterde Kermani zaterdagochtend. Volgens een van de Afghanen kwamen de kogels uit de richting van wachttorens en andere verhogingen waar Amerikaanse en Turkse troepen zouden hebben gestaan.

Lees ook: De aanslagen van IS-K stellen de Amerikanen én de Taliban voor extra problemen

De arts in het Sheikh Zayed ziekenhuis deelt een foto van een kind van een jaar of vijf met een kogelwond in zijn sleutelbeen. „De moeder vertelde me dat de Amerikanen hem hebben doodgeschoten”, zegt hij. Gevraagd of daar concrete aanwijzingen voor zijn wijst hij op het type kogels dat hij en zijn collega’s aantroffen. „Normaal gesproken zijn de kogels die we vinden veel kleiner en dringen ze niet zo diep door. Dit keer waren de kogels groot en de wonden veel dieper. Ik weet niet zeker of het Amerikaanse kogels waren, maar ze kwamen in ieder geval van geavanceerde wapens.”

Na schriftelijke vragen door NRC verwees het Pentagon naar een eerdere verklaring van een woordvoerder, die aangaf de dood van Afghaanse burgers door Amerikaans vuur niet te kunnen bevestigen maar ook „zeker niet” te kunnen ontkennen, en zegt de zaak te zullen onderzoeken.

Het Amerikaanse medium Politico stelt bij monde van Amerikaanse officials dat de kogels afkomstig waren van IS-K strijders die na de explosie het vuur openden. De Amerikaanse soldaten zouden vervolgens hebben teruggeschoten.

Hoe dan ook verraadt de verhouding in het voorlopige dodental een pijnlijke waarheid die twintig jaar onveranderd bleef: Afghanen zijn het voornaamste slachtoffer van de oorlog die de VS in Afghanistan begonnen. In totaal kwamen ruim 47.000 Afghaanse burgers, 66.000 Afghaanse soldaten en 52.000 Taliban strijders en andere rebellen om het leven. Daartegenover staan iets minder dan 5.000 doden uit de VS en andere NAVO-landen.

Nieuwe aanslagen

Het geweld is nog niet voorbij. Nog afgezien van het bewind van de Taliban dat de Afghanen te wachten staat, gaf de Amerikaanse president Biden aan dat het „zeer waarschijnlijk” is dat IS-K op korte termijn opnieuw aanslagen zal plegen. Zondag voerden de Amerikanen in een woonwijk van Kabul een droneaanval uit op een auto waarmee volgens het Pentagon IS-K strijders onderweg waren naar het vliegveld om zichzelf daar op te blazen.

Bij die droneaanval, die volgens verklaringen van ooggetuigen werd gevolgd door een reeks explosies, zou een gezin van negen, onder wie zes kinderen, zijn omgekomen, vertelde een familielid van de slachtoffers aan een lokale journalist. Een Amerikaanse legerwoordvoerder zei ook naar die berichten een onderzoek in te stellen. Volgens hem duiden de ontploffingen erop dat de auto vol explosieven zat, wat mogelijk tot burgerslachtoffers heeft geleid.

Ondertussen slinken de kansen voor Afghanen die proberen te ontkomen. Bijna alle evacuatiemissies zijn beëindigd. De Amerikanen gaan door tot dinsdag, maar nemen alleen nog Amerikaanse burgers mee. Zondag verklaarden honderd landen, waaronder Nederland, dat de Taliban hebben toegezegd alle buitenlanders en Afghanen met geldige papieren toe te staan om Afghanistan te verlaten.

Gevraagd of hij zelf van plan is te vertrekken, heeft de arts zijn antwoord snel klaar. „Natuurlijk niet. Ik heb de eer om levens te kunnen redden. Ik laat mijn mensen niet in de steek.”

Update (30 augustus 2021): Dit artikel is maandagochtend 30 augustus geactualiseerd.