Massagraven uit Stalin-tijd gevonden in Oekraïne

Terreur Tussen de vijf- en achtduizend lichamen bevinden zich in de 29 graven nabij het vliegveld van de stad Odessa.

Gedenkteken in Kiev nabij een eerder ontdekt massagraf uit de Stalin-tijd.
Gedenkteken in Kiev nabij een eerder ontdekt massagraf uit de Stalin-tijd. Foto Inna Sokolovskaya/AFP

Bij werkzaamheden rond de luchthaven van de havenstad Odessa in Oekraïne zijn massagraven gevonden met resten van tussen de vijf- en achtduizend mensen. Zij zouden eind jaren 30 zijn vermoord tijdens de Stalinterreur. Volgens onderzoekers gaat het om 29 graven. Samen zijn ze het grootste massagraf dat in Oekraïne is gevonden.

Sergiy Goetsaljoek, directeur van de regionale afdeling van het Oekraïense Instituut voor Nationale Herinnering dat de opgravingen uitvoert, zei tegen persbureau AFP dat de slachtoffers allemaal uit de regio afkomstig zijn. Zij zouden tussen 1937 en 1939 ter plaatse zijn geëxecuteerd door leden van de geheime politie NKVD, de voorloper van de KGB en een van de machtigste staatsorganen van de Sovjet-Unie.

Omdat de graafwerkzaamheden voor de uitbreiding van het vliegveld nog niet zijn afgerond, zei Goetsaljoek ervan uit te gaan dat het aantal slachtoffers nog zal oplopen. Een lokale historicus die meewerkt aan het onderzoek, liet aan Oekraïense media weten dat de massagraven zich bevinden op een voormalig militair terrein van de NKVD. Hij kwam op het spoor van de graven via Roemeense archieven. Bij eerdere opgravingen in 2008 waren al 1.000 lichamen ontdekt, allemaal met een kogelgat in de schedel.

Lees ook deze boekrecensie over een beul van Stalin

Goetsaljoek betwijfelt of identificatie mogelijk zal zijn. Documenten over de zuiveringen zijn deels nog altijd geheim en worden bewaard in Moskou. Gezien de slechte politieke betrekkingen tussen Rusland en Oekraïne lijkt Russische medewerking uitgesloten.

Vanaf begin jaren 30 werden in opdracht van Sovjetleider Josef Stalin honderdduizenden burgers vervolgd, opgesloten en ter dood veroordeeld. In de regio Odessa zouden tussen 1938 en 1941 rond de 15.000 personen zijn veroordeeld, van wie 9.000 werden geëxecuteerd. Het totale aantal slachtoffers van de terreur wordt geschat op tientallen miljoenen.