Formatieblog

Hamer: zorgelijk dat meerderheidscoalitie niet mogelijk is

In dit blog houdt NRC het verloop van de kabinetsformatie en de ontwikkelingen daaromheen bij. Luister hier de podcast Haagse Zaken en schrijf je hier in voor nieuwsbrief De Haagse Stemming.

Dit blog is gesloten

In dit blog hield de redactie van NRC de belangrijkste ontwikkelingen in de kabinetsformatie bij. Lees hier het nieuwe blog.

Dit zijn de belangrijkste plannen van VVD en D66

De VVD en D66 hebben een ‘document op hoofdlijnen’ opgesteld waarin ze hebben vastgelegd op welke onderwerpen ze het eens zijn bij het vormen van een nieuw kabinet. Dit document is donderdag openbaar gemaakt. Hieronder staan de belangrijkste punten uit dit startdocument.

  • Veiligheid: er moet hard opgetreden worden tegen discriminatie, racisme en onderdrukking. „Wij willen een land waar iedereen de kans krijgt iets van zijn leven te maken en dat in te vullen zoals men dat zelf wil.” Om dit te bereiken moet er een „forse investering” komen „in de hele justitie- en veiligheidsketen, van wijkagent tot rechtspraak, OM en veiligheids- en inlichtingendiensten”. Ook moeten de wetboeken van strafrecht en strafvordering worden „gemoderniseerd” — hoe dat er precies moet uitzien, schrijven de partijen niet.
  • Duurzame economie: een volgend kabinet moet het Klimaatakkoord gaan uitvoeren en zal daarom in moeten zetten op „verstandig beleid en bijbehorende innovatie”. Tegelijkertijd moet de klimaattransitie voor huishoudens en mkb-ondernemers „haalbaar en betaalbaar” blijven.
  • Digitale veiligheid: de positie van de toezichthouder Autoriteit Persoonsgevens moet versterkt worden en er moet worden geïnvesteerd „in cybersecurity en cyberexpertise bij de politie, rechtspraak, het OM en defensie”.
  • Onderwijs: de vergoeding voor kinderopvang wordt „fors” verhoogd, „zonder limiet aan het aantal te gebruiken uren”.
  • Woningmarkt: een volgend kabinet moet de bouw van ruim 1 miljoen huizen realiseren. „Starterswoningen, ouderenwoningen, middenhuur en middenkoop” krijgen hierbij voorrang om „doorstroming op de woningmarkt te stimuleren”.
  • Gezondheidszorg: „De zorg is geen markt en geen bureaucratie”, stelt het document. Een volgend kabinet stelt zich als doel „wereldwijd de meest gezonde generatie in 2040” te hebben en „opleiding en (bij)scholing wordt een topprioriteit” in de zorg.
  • Defensie: wat betreft de strijdkrachten moet worden ingezet op „modernisering van het personeelsbeleid” en „gezamenlijke versterking van krijgsmachten” in samenwerking met de NAVO en de EU. De partijen zien de „de noodzaak om ook zonder Amerikaanse steun in de regio’s rondom Europa op te kunnen treden”.

Bezorgde Hamer: wees voorzichtig met elkaar

Scheidend informateur Hamer zei bij de presentatie van haar eindverslag herhaaldelijk „heel bezorgd” te zijn over de impasse van de formatie. „Mijn overheersende gevoel is bezorgdheid.”

Desondanks ziet ze nog steeds mogelijkheden voor de vorming van een nieuw kabinet. „Maar wees voorzichtig met elkaar”, waarschuwt ze de partijen „het is een dun en broos lijntje naar nul onderaan de streep”.

Toen een verslaggever Hamer vroeg of er dan nieuwe verkiezingen komen, antwoordde ze: „als je geen opties meer hebt, dan is het spel over. Maar uiteindelijk is het aan de Kamer om die conclusie te trekken”.

Nu een meerderheidscoalitie niet langer mogelijk is, hebben de partijen tegenover Hamer de voorkeur voor een minderheidsvariant uitgesproken. Een ‘zakenkabinet’ gevormd door ministers van buiten de politiek was voor de partijen geen optie.

Hamer: politieke consensus over inhoud, maar ‘wie met wie-vraag’ speelde op

Vertrekkend informateur Mariëtte Hamer stelt dat niet-inhoudelijke redenen ten grondslag hebben gelegen aan de tot dusver mislukte formatie over een meerderheidscoalitie. Tussen VVD, D66, CDA, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie is „op de hoofdlijnen van de inhoud” zelfs „brede overeenstemming in de Nederlandse politiek”, stelt Hamer.

„Maar het gaat nooit alleen over de inhoud”, vervolgt ze. Tijdens de gesprekken merkte ze dat de vraag „wie met wie” steeds nadrukkelijker ging opspelen. Een rol daarin speelde het beeld dat de partijen van elkaar hebben en de indruk die een bepaalde samenwerking bij de kiezers zou kunnen wekken.

Desondanks zijn in meerdere gesprekken meerderheidsvarianten besproken, waarbij de partijen onderhandelingsruimte tot elkaar openlieten. Maar na afgelopen weekend heeft ze de conclusie getrokken dat er „nauwelijks beweging meer was”.

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Scheidend informateur Hamer noemt niet-inhoudelijke blokkades als reden impasse: ‘Op de hoofdlijnen van de inhoud is er zelfs brede overeenstemming in de Nederlandse politiek.’ #formatie https://t.co/8zNJ0lpyRl

Hamer: zorgelijk dat er geen meerderheidscoalitie mogelijk is

Informateur Mariëtte Hamer noemt het „zorgelijk” dat er geen meerderheidscoalitie mogelijk is na de formatiegesprekken die ze de afgelopen maanden heeft gevoerd. Volgens Hamer kent Nederland „een parlementaire cultuur” waarbij partijen altijd bereid zijn, al is het „soms met lange tanden”, aan onderhandelingen te beginnen.

Dat is deze formatie niet gelukt en dat komt door „een beperkt aantal winnende partijen die de kar kunnen trekken, een gefragmenteerde Tweede Kamer en de veelheid van partijen en personen die elkaar uitsluiten”, aldus de informateur. „Hoe verklaarbaar al deze redenen ook zijn, opgeteld leidt het tot een situatie die het vertrouwen van de burger in de politiek niet zal vergroten”, schrijft ze in het donderdag gepresenteerde eindverslag over de formatiegesprekken.

De afgelopen tijd probeerden de fracties van de VVD, D66, CDA, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie tevergeefs tot een kansrijke politieke samenwerking te komen. Hamer stelt dat ze „beperkt” hebben geformeerd op inhoudelijk gebied.

Om de impasse te doorbreken adviseert ze aan de nog aan te stellen nieuwe informateur om naar een minderheidscoalitie te kijken. Wat Hamer betreft ligt een „nader te bepalen combinatie van VVD, CDA en D66” het meest voor de hand. In het verslag staat dat de fractievoorzitters van die drie partijen bereid zijn om te onderhandelen over een minderheidscoalitie.

Informateur Hamer overhandigt het eindverslag aan Kamervoorzitter Bergkamp. Foto Bart Maat/ANP

Remkes wil informateur worden en krijgt toestemming voor nevenfunctie

Johan Remkes is bereid de nieuwe informateur te worden en tegelijkertijd waarnemend commissaris van de koning in Limburg te blijven. Hij heeft toestemming gekregen van de minister van Binnenlandse Zaken om de twee functies te combineren, zo schrijft hij woensdag in een brief aan de Limburgse Staten.

Remkes stelt dat het aannemen van de post als informateur „agendatechnische consequenties heeft” voor zijn functie als commissaris van de koning. Zijn nieuwe taken zal hij „zo goed mogelijk in proberen te passen in mijn provinciale verantwoordelijkheden”. De minister zou vanuit het landsbelang hebben ingestemd met het combineren van de twee banen.

Eerder vandaag werd bekend dat de VVD Remkes, een partijgenoot met ruim 45 jaar ervaring in het openbaar bestuur, heeft voorgedragen om de nieuwe informateur te worden in de vastgelopen formatie. Daarmee is nog niet gezegd dat hij de functie ook daadwerkelijk zal bekleden: de Tweede Kamer moet hier eerst mee instemmen. Naar verwachting debatteert de Kamer daar dinsdag 7 september over.

VVD wil Johan Remkes als nieuwe informateur

Oud-minister Johan Remkes wordt door de VVD voorgedragen als nieuwe informateur. Dat bevestigen ingewijden woensdag aan NRC. De huidige informateur is Mariëtte Hamer, zij komt donderdag met haar eindverslag.

Of Remkes ook wordt aangesteld als informateur besluit de Tweede Kamer. Volgende week wordt daar hoogstwaarschijnlijk over gedebatteerd. Remkes is sinds 19 april 2021 waarnemend commissaris van de koning in Limburg. Van 2002 tot 2003 was hij vice-premier en tussen 2002 en 2007 minister van Binnenlandse Zaken.

Johan Remkes is waarnemend commissaris van de koning in Limburg. Foto Chris Keulen

VVD en CDA vinden coalitie van vijf partijen niet voor de hand liggen

Een vijfpartijencoalitie met PvdA en GroenLinks samen vinden VVD-leider Mark Rutte en Wopke Hoekstra (CDA) niet voor de hand liggend. Ze zijn wel bereid om met een van de twee partijen te praten over de formatie van een nieuw kabinet, zeiden ze volgens persbureau ANP.

Rutte had het over „een aantal argumenten” waarom hij zo’n coalitie niet verstandig vindt. Hij vreest onder meer voor de stabiliteit, wanneer niet alle partijen nodig zijn voor een meerderheid in de Tweede Kamer. Van wantrouwen is volgens hem geen sprake. Inhoudelijk denkt hij zaken te kunnen doen met de PvdA en GroenLinks. „Wij weten wat er leeft in die partijen en wij zullen ook de komende jaren de handen uitsteken en inhoudelijk de samenwerking proberen te zoeken. Alleen niet in een vijfpartijenkabinet.”

Hoekstra benadrukte dat voor hem „heel veel varianten” bespreekbaar zijn. Een kabinet met de PvdA of GroenLinks noemde hij „zonder meer het overwegen waard”. Maar ook hij vindt het „niet logisch” om te regeren met meer partijen dan strikt noodzakelijk zijn voor een parlementaire meerderheid. Hij vreest dan minder van zijn eigen programma te kunnen waarmaken.

Mark Rutte (VVD) stond dinsdag de pers te woord na afloop van een gesprek met de informateur. Foto Lex van Lieshout/ANP

Segers ziet alleen nog mogelijkheden voor minderheidskabinet

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers ziet alleen nog mogelijkheden voor een minderheidskabinet, nu VVD en CDA samenwerking met PvdA en GroenLinks samen hebben uitgesloten. Dat is volgens hem de aangewezen route, zei hij volgens persbureau ANP.

VVD, D66 en CDA hebben samen 73 zetels in de Kamer. De weg naar een meerderheid van 76 is kort, stelde Segers na zijn gesprek met informateur Mariëtte Hamer en Sigrid Kaag (D66). De notitie die VVD en D66 samen hebben geschreven, was in zijn ogen onvoldoende om de „fundamentele ongelijkheid” die er op meerdere terreinen is, aan te pakken.

Segers ziet daarom geen mogelijkheden meer voor een meerderheidscoalitie. Een minderheidskabinet zou volgens hem „goed zijn voor de open verhoudingen tussen kabinet en Kamer. Dat kan ook bijdragen aan een andere bestuurscultuur. Ik hoop dat er nu heel snel alsnog onderhandelingen over de inhoud kunnen beginnen.” Segers benadrukte ook dat de ChristenUnie „geen gedoogpartner, geen vast maatje” van een minderheidskabinet zal worden.

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse “Alle wegen naar meerderheidskabinet zijn afgesneden”, aldus Segers, die pleit voor een minderheidskabinet.

Kaag: nu aan VVD om weg uit deze impasse te vinden

D66-leider Sigrid Kaag vindt het „meer dan betreurenswaardig” dat VVD en CDA een samenwerking met PvdA én GroenLinks niet zien zitten. Het is volgens haar nu aan de VVD om een weg uit deze „impasse” te vinden.

De positie van D66 is niet veranderd. „Onze inzet was altijd een zo progressief mogelijk kabinet.” Kaag denkt dat alle partijen moeten overwegen op welke manier ze nog deel willen nemen aan de onderhandelingen; dat gaat zij ook doen. Kaag zat dinsdag eerst samen met Gert-Jan Segers (ChristenUnie) aan tafel bij informateur Mariëtte Hamer. Ze herhaalde daarna dat ze een samenwerking met die partij niet ziet zitten.

Samen met VVD heeft D66 deze zomer gewerkt aan een notitie, die zou moeten leiden tot een regeerakkoord. Volgens haar staan daar goede ideeën in „waar zowel links als rechts verbindend met elkaar zouden kunnen optrekken”.

Met medewerking van Mark Lievisse Adriaanse

Sigrid Kaag (D66) zat vandaag eerst samen met Gert-Jan Segers (CU) aan tafel bij Mariëtte Hamer. Foto Lex van Lieshout/ANP

CDA en VVD willen niet met PvdA en GroenLinks samen onderhandelen over regeerakkoord

CDA en VVD willen niet met de linkse partijen onderhandelen over een regeerakkoord. Dat hebben Jesse Klaver (GroenLinks) en Lilianne Ploumen (PvdA) dinsdag na afloop van hun gesprek met informateur Mariëtte Hamer gezegd. Volgens Klaver zien het CDA en de VVD te veel verschillen in de verkiezingsprogramma’s. „Die zijn wat ons betreft niet onoverbrugbaar.” VVD-partijleider Mark Rutte zei na het gesprek wel met één van de twee partijen te willen onderhandelen, maar niet met allebei. Dat heeft hij al vaker gezegd.

Ploumen: „VVD en CDA hebben ons zojuist laten weten dat ze niet met ons willen praten over de inhoud van een mogelijk regeerakkoord. Ik vind dat heel erg jammer. Ik had graag onderhandeld met VVD en CDA.” Klaver noemde het dichtgooien van de deur door CDA en VVD „on-Nederlands”. „De twee partijen hebben aangegeven dat ze inhoudelijke onderhandelingen weigeren in te gaan. Dat past niet in een democratie, die is de grote verliezer. En dat is zonde.”

Volgens Klaver is onduidelijk wat de reden precies is. „Ze probeerden aan te geven waar de verschillen zaten. Het hele idee van een formatie is kijken of je compromissen kunt sluiten.” Ploumen zei dat het nooit duidelijk is of je er met elkaar uitkomt. „Maar dat gesprek hebben we niet eens kunnen hebben.” Ze voegde daaraan toe: „We willen over de inhoud praten, we zien best wel de verschillen.”

Volgens Klaver zijn het CDA en de VVD gezwicht voor de „beeldvorming”. „Stel je voor dat je samenwerkt met twee linkse partijen, dan sta je er niet krachtig genoeg voor. De beeldvorming wint het voor mijn gevoel van wat belangrijk en nodig is in Nederland.”

Met medewerking van Mark Lievisse Adriaanse

Twitter avatar Markla94 Mark Lievisse Adriaanse Breek: CDA en VVD willen niet met links onderhandelen over regeerakkoord, aldus Klaver en Ploumen na afloop van overleg met Rutte en Hoekstra.

De partijleiders aan tafel bij informateur Mariëtte Hamer dinsdag. Foto Lex van Lieshout/ANP

ChristenUnie schuift weer aan bij informateur Hamer

De gesprekken voor een nieuwe coalitie gaan dinsdag weer verder. Bij informateur Mariëtte Hamer schuift onder anderen Gert-Jan Segers (ChristenUnie) weer aan, nadat hij een dag eerder niet was uitgenodigd. Hij gaat aan tafel met Sigrid Kaag (D66), die eerder had gezegd niet met de ChristenUnie te willen doorregeren. Zij zijn om 11.00 uur aan de beurt.

Hamer praat om 10.00 uur eerst met Mark Rutte (VVD), Wopke Hoekstra (CDA), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks). Tot slot praat Hamer om 12.30 met Rutte, Kaag en Hoekstra. Bij dat gesprek schuiven ook andere partijleden aan: Sophie Hermans (VVD), Rob Jetten (D66) en Pieter Heerma (CDA).

Lees ook: In de formatie hoeft de inhoud niet het probleem te zijn

Gert-Jan Segers bij een eerder gesprek met Mariëtte Hamer. Foto Phil Nijhuis/ANP

Analyse: Tijdelijk samengaan PvdA en GroenLinks heeft formatie niet verder gebracht

Dag 165 van de formatie eindigde zoals die begon: ogenschijnlijk zonder enige vooruitgang in een formatie die voortmoddert, waarin inhoudelijke onderhandelingen tussen een groep bereidwillige partijen nog niet eens begonnen zijn en waarvan VVD-leider Mark Rutte zich inmiddels, zei hij, kan voorstellen dat „Nederland zich er kapot aan ergert”.

Wat zich afspeelt tijdens de vele gesprekken die Hamer met de partijleiders voert, blijft ruim vijf maanden na de verkiezingen volstrekt onduidelijk. Ook het tijdelijk samengaan van de fracties van GroenLinks en PvdA heeft de formatie niet verder gebracht.

Lees de hele analyse: Achter de stilte van de formatie weet niemand hoe het verder moet

Rutte, Hoekstra en Kaag blijven zwijgen over formatie

Fractieleiders Mark Rutte (VVD), Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA) hielden maandag na afloop van hun gezamenlijke gesprek met informateur Mariëtte Hamer de kaken stijf op elkaar over de inhoud. Rutte en Hoekstra zeiden „een goed gesprek” te hebben gehad, maar zich in het belang van de formatie niet verder uit te laten. Hoekstra zei daarnaast dat Hamer later vandaag „zal aangeven hoe het verder moet met de gesprekken”, maar die uitspraak klopt volgens de Rijksvoorlichtingsdienst niet.

Hoekstra noemde het „ongemakkelijk” dat hij weinig kon zeggen, Rutte zei dat hij baalde: „Ik weet dat jullie journalisten en daarachter Nederland zich zo langzamerhand kapot ergeren aan het feit dat wij er niets over kunnen zeggen.” Dat hij toch niets wilde loslaten, speet hem „verschrikkelijk”. „Alles wat we zeggen helpt totaal niet om een kabinet dichterbij te brengen.” Kaag liep langs de journalisten zonder in te gaan op vragen.

Met medewerking van Lamyae Aharouay. Het bericht is later aangevuld met een reactie van de Rijksvoorlichtingsdienst.

PvdA en GroenLinks willen inhoudelijke onderhandelingen over formatie beginnen

De PvdA en GroenLinks zijn klaar voor inhoudelijke onderhandelingen over de formatie en een meerderheidskabinet. „Het is nu aan de andere politici”, zei partijleider Jesse Klaver van GroenLinks maandag. „Blijven zij weigeren of zijn ze bereid om hom of kuit te geven vandaag?”

Dat zei Klaver na afloop van zijn gesprek met informateur Mariëtte Hamer en PvdA-leider Lilianne Ploumen in Den Haag. De twee politici hebben Hamer onder meer verteld hoe hun ledenvergaderingen dit weekend zijn verlopen. Ploumen: „Dat we grote steun van onze partijen hebben om door te gaan met de linkse samenwerking. Daar heeft ze kennis van genomen, ze gaf er verder geen commentaar op.”

Volgens Ploumen is het de hoogste tijd, vijf maanden na de verkiezingen. Ook Klaver zei zo snel mogelijk inhoudelijk te willen onderhandelen. „Eerst moeten de partijen die blijven weigeren duidelijk maken waar ze staan en wat ze willen.”

Inmiddels zijn VVD-leider Mark Rutte en Sigrid Kaag (D66) bij Hamer aangeschoven. Om kwart voor een sluit Wopke Hoekstra (CDA) zich daarbij aan.

Met medewerking van Lamyae Aharouay

Lilianne Ploumen en Jesse Klaver schoven maandag als eersten aan bij de informateur. Foto Lex van Lieshout/ANP

Informateur Hamer praat verder met PvdA en GroenLinks

Informateur Mariëtte Hamer ontvangt maandag PvdA-leider Lilianne Ploumen en Jesse Klaver van GroenLinks. De leden van beide linkse partijen hebben afgelopen weekend groen licht gegeven om samen op te trekken tijdens de kabinetsformatie.

Lees ook: GroenLinks en PvdA zetten samenwerking door, de bal ligt nu bij VVD en CDA

Daarmee lijkt de weg vrij voor een formatie met VVD, D66 en CDA, maar tot nu toe zeiden VVD en CDA dat ze niet met meer dan één linkse partij willen formeren. D66 ziet dan weer niks in een coalitie met ChristenUnie, wat VVD en CDA graag zouden willen. Het is nog niet bekend wanneer Hamer haar eindverslag naar de Tweede Kamer stuurt.

Lilianne Ploumen en Jesse Klaver na een eerder gesprek met informateur Hamer. Foto Bart Maat/ANP

‘Kabinet zonder regeerakkoord mogelijke uitweg’

Voormalig minister en VVD-prominent Henk Kamp ziet een „extraparlementair kabinet” (een kabinet zonder regeerakkoord) als een mogelijke uitweg uit de impasse rond de formatie. Dat zei Kamp vanmiddag in het politieke praatprogramma Buitenhof.

Volgens Kamp is het tijd dat de bij de formatie betrokken partijen zo snel mogelijk laten weten of de „blokkades” die ze voor andere partijen hebben opgeworpen, onoverkomelijk zijn. Zo moeten VVD en CDA „duidelijkheid” geven over de vraag of ze met twee linkse partijen willen gaan formeren. PvdA en GroenLinks hebben tot nu toe benadrukt dat ze alleen samen zullen toetreden tot een nieuw kabinet. Dit weekend werd dit besluit door de ledenvergaderingen van de beide linkse partijen goedgekeurd.

Volgens Kamp is de vergaande samenwerking van PvdA en GroenLinks echter geen oplossing om uit de huidige impasse te komen. Kamp zei te verwachten dat VVD en CDA ‘nee’ zullen zeggen tegen een kabinet over links. Ook een kabinet in de oude samenstelling (VVD, CDA, D66 en CU) acht Kamp niet haalbaar, vanwege de weigering van D66 om samen te werken met de ChristenUnie. Een minderheidskabinet van VVD, CDA en D66 zou volgens Kamp „te smal” zijn om te kunnen regeren.

Het uitschrijven van nieuwe verkiezingen heeft volgens de VVD-prominent weinig zin: „Dan krijg je ongeveer dezelfde uitslag.” Kamp pleit daarom voor een kabinet dat gaat regeren zonder regeerakkoord, maar met een programma waar verschillende partijen zich aan willen committeren (zonder zich te verbinden aan álle programmapunten). Om dit programma uitgevoerd te krijgen, zou dit extraparlementaire kabinet telkens nieuwe meerderheden moeten zoeken in de Kamer. Volgens Kamp heeft demissionair premier Rutte bewezen dat hij daarin zou kunnen slagen.

Het laatste kabinet dat regeerde zonder regereerakkoord was het kabinet Den Uyl (1973-1977).

Henk Kamp, toen nog minister voor Economische Zaken, bij aankomst op het Binnenhof voor aanvang van de Ministerraad. Foto Bart Maat/ANP

Overgrote meerderheid PvdA-leden vóór formatiesamenwerking met GroenLinks

Een overgrote meerderheid van de PvdA-leden is voor nauwe samenwerking met GroenLinks gedurende de kabinetsformatie. Op een politieke ledenraad in Zeist stemde zaterdagmiddag 90 procent voor een voorstel om gezamenlijk op te trekken tijdens het formatieproces.

Voor het daadwerkelijk samenvoegen van de fracties in de Tweede Kamer bleek een meerderheid (54 procent) vooralsnog huiverig; een motie van PvdA-jongerenorganisatie de Jonge Socialisten daartoe haalde het niet. Wel steunt 77 procent van de PvdA-leden het voorstel dat de partij onderzoek gaat doen naar een mogelijke fusie met GroenLinks.

Over een motie om niet in een nieuw kabinet met de VVD te stappen, besloten de leden niet te stemmen. Wel sprak PvdA-leider Lilianne Ploumen fel over VVD-fractievoorzitter en demissionair premier Mark Rutte. „U en ik willen dolgraag een kabinet zonder Mark Rutte. Wat zeg ik, zonder de VVD.” Maar, tegelijkertijd beseft de PvdA volgens Ploumen ook dat „de kiezer heeft gesproken, en een kabinet zonder de VVD simpelweg niet kan worden gevormd”. Om die reden, zei Ploumen, is de vraag: „Laten we rechts zijn gang gaan of proberen we dingen voor elkaar te krijgen voor de mensen die op de PvdA hebben gestemd?”

Ploumens kritiek zag niet alleen op Rutte en diens VVD maar op de hele huidige demissionaire regering, die volgens haar „materieel niets voor elkaar” krijgt en „moreel failliet” is. Dat niet alle Afghaanse tolken naar Nederland zijn gehaald, noemde de PvdA-leider „een onverteerbaar falen” dat niet zonder gevolgen kan blijven; „een zwarte pagina in onze geschiedenis”.

Eerder op de dag werd tijdens een ledenbijeenkomst van GroenLinks al duidelijk dat ook die partij een nauwere linkse samenwerking in de formatie breed steunt.

PvdA-leider Lilianne Ploumen zaterdag tijdens de politieke ledenraad van haar partij in Zeist. Foto Phil Nijhuis/ANP

Pvda-leden blokkeren coalitieonderhandelingen met VVD voorlopig niet

De leden van de PvdA blokkeren coalitieonderhandelingen van hun partij met de VVD voorlopig niet. Op een politieke ledenraad lag zaterdag een motie klaar die opriep niet in een nieuw kabinet met Rutte te stappen, maar de leden besloten op het laatste moment om niet over die motie te stemmen.

Uit formatiegesprekken bleek vorige week dat GroenLinks en de PvdA nadenken over een nauwe samenwerking om gezamenlijk de mogelijke formatieonderhandelingen te gaan voeren en zo eventueel mee te kunnen doen aan een nieuwe regering. Kabinetsdeelname zou voor de PvdA een hernieuwde samenwerking met de VVD betekenen en dat ziet een deel van de leden niet zitten. De PvdA regeerde met de VVD in het kabinet-Rutte II en werd daar door de achterban bij de daaropvolgende verkiezingen genadeloos voor afgestraft. Bij de parlementsverkiezingen van 2017 verloor de partij 29 van de 38 zetels. Dat was niet alleen het grootste zetelverlies in de partijgeschiedenis, maar de sociaal-democraten schreven hiermee ook de grootste verkiezingsnederlaag ooit in de Nederlandse politiek op hun conto.

Critici binnen de partij wilden met een motie een stokje steken voor samenwerking met Rutte. Op de ledenraad werd hier met succes bezwaar tegen gemaakt, omdat in de partijregels zou staan dat leden pas achteraf mogen oordelen over eventuele onderhandelingsresultaten.

PvdA-leider Lilianne Ploumen wil graag alles op alles zetten om aan de formatietafel aan te mogen schuiven. Ze is bang dat rechtse partijen anders „hun gang kunnen gaan”, zo zei ze in haar openingstoespraak op de ledenraad. „Dan wordt de champagne ontkurkt in de boardrooms en blijven gewone mensen weer met lege handen achter.”

Lilianne Ploumen tijdens een politieke ledenraad van de PvdA. Foto Phil Nijhuis/ANP

Bij GroenLinks geen verzet tegen samenwerking met PvdA

Het plan van de Tweede Kamerfracties van GroenLinks en PvdA om nog nauwer te gaan samenwerken en samen de mogelijke formatieonderhandelingen te gaan voeren, wordt binnen GroenLinks breed gesteund. Dat bleek bij een ledenbijeenkomst zaterdagochtend in de Jaarbeurs in Utrecht, waar zo’n tweehonderd leden op af waren gekomen. Ruim 1.300 mensen volgden het gesprek online.

Lees ook: Bij GroenLinks geen verzet tegen samenwerking met PvdA

Welkom in een nieuw formatieblog

In dit formatieblog houdt NRC de ontwikkelingen bij rond het nieuw te vormen kabinet. Inmiddels ligt er een ‘aanzet voor een opzet van een regeerakkoord’ op de formatietafel, geschreven door de VVD en D66. De grote vraag is met welke partijen het duo verder gaat in de formatie. Het was de bedoeling dat halverwege augustus wel duidelijk zou zijn welke partijen samen verder willen in de formatie, maar een doorbraak kwam er tot nu toe niet. GroenLinks en de PvdA hebben gezegd als één blok de formatie in te willen gaan, om de impasse te doorbreken.

Zaterdag spreken de Partij van de Arbeid en GroenLinks met leden over de formatie en de samenwerking tussen de twee partijen.