Opinie

Wie is er bang voor wokeness?

Clarice Gargard

Een tijdje terug werd ik op Twitter aangevallen, omdat ik J.K. Rowling, schrijver van de befaamde Harry Potter-serie en notoire transfoob op Twitter volg, wat zou betekenen dat ik haar steun (dat is niet zo). De anti-woke brigade vond weer dat als ‘woke’ zelfs mij cancelde, er voor niemand meer hoop is. Maar ik ben er nog, was alleen even op vakantie.

Er wordt me vaker gevraagd wat ik van ‘cancel culture’ vind. Ik houd me er eigenlijk niet zoveel mee bezig, maar denk dat het onmogelijk is een ander te cancelen. Je geeft roepende vreemden op internet dan iets te veel macht over je leven. Als mensen gecancelled worden voor misdaden en onbehoorlijk gedrag noem ik dat eerder ‘consequenties’.

Dat betekent echter niet dat er niets aan de hand is. Je hebt bijvoorbeeld excessen van call-out culture, waarbij men om het minste of geringste iemand ter verantwoording denkt te mogen roepen. Soms zijn het egotrippers die met middenklasselevens, -salarissen, -partners en -woningen anderen graag de maat nemen, of mensen die een politieke ideologie aanhangen zonder die echt te kennen of leven. Maar vaak ook gemarginaliseerde en getraumatiseerde personen voor wie de wereld zo onveilig is dat ze er op die manier grip op proberen te krijgen.

Maar controle willen over individuele handelingen (vooral onschadelijke), is meer een reproductie van het kapitalistische, racistische en patriarchale systeem dan bevrijding ervan. Je zegt namelijk: jij bent niet goed, tenzij jij functioneert naar mijn norm. Bovendien, niemand voelt veilig aan, als je geen veiligheid in jezelf hebt. Iemand zei ooit: „If you don’t heal what hurt you, you’ll bleed on those who didn’t cut you.” („Als je niet geneest van wat je verwondde, zul je bloeden op degenen die je niet hebben gesneden.”)

Vroeger dacht ik dat het mijn verantwoordelijkheid was overal naar te luisteren (rust in vrede, martelaarscomplex). Maar degenen die dingen naar je schreeuwen hebben vaak niet het beste met jou voor, maar zijn vooral bezig met zichzelf. De truc is om terechte kritiek van die projectie te onderscheiden.

Overigens bedoel ik niet de groeiende vraag naar sociale rechtvaardigheid. Aan alle columns en artikelen te zien begrijpen velen niets van deze complexe maatschappelijke ontwikkeling die ze als ‘woke-terreur’ bestempelen. Ik zou er ellenlange epistels over kunnen schrijven en misschien doe ik dat ooit wel, maar mijn interesse schuilt nu meer in systeemverandering en degenen die zich daar hard voor maken.

Want de wereld staat op instorten: Afghanistan, Haïti, Libanon, Griekenland, kapitalistische ruimtecowboys en een pandemie. Waarom bezig zijn met een storm in een glas water terwijl er buiten een orkaan woedt?

Mij hebben het onbegrip, de verwijten en aanvallen van een ander in ieder geval geleerd dat ik beter moet weten wie ik zelf ben. Het hele punt van mens-zijn, vooral voor gemarginaliseerde personen, is het voldoen aan je eigen norm en daar horen zwart, wit en alle kleurschakeringen van het leven bij.

Ik ben geen verkozen leider of vertegenwoordiger en wens niet vereerd te worden. Toch gebeurt het vaker dat internetgebruikers of politieke medestanders mij te veel macht toedichten en trachten te dwingen tot wat zij juist vinden. Dat geldt voor wit, zwart, bruin, woke, anti-woke, whatever.

Het is immers eigen aan de mens om zich te willen toe-eigenen wat we ‘liefhebben’ (of ‘haten’) . Maar de tijd dat je een zwarte vrouw kon buigen naar jouw wil is voorbij. Ik behoor niemand toe, behalve mezelf, en dat is een vrijheid die ik eenieder toewens, een vrijheid waar ik voor strijd.

Clarice Gargard is programmamaker en journalist.