Voor topvoetballers is de zaakwaarnemer niet langer heilig

Voetbal Topvoetballers als Kevin De Bruyne en Memphis Depay kiezen ervoor om niet langer samen te werken met zaakwaarnemers, maar zelf achter de onderhandeltafel plaats te nemen. Wat zijn de voor- en nadelen daarvan voor spelers?

Toen Kevin De Bruyne in april van dit jaar zijn contract verlengde bij Manchester City, leek dat op het oog een weinig bijzondere deal: een topvoetballer die een langere verbintenis tekent bij een topclub. Achter de schermen was er echter iets bijzonders aan de hand; vaak worden grote spelers bij contractonderhandelingen bijgestaan door een zaakwaarnemer, die het gros van het werk uitvoert. In het geval van De Bruyne verliep het anders: hij maakte geen gebruik van de diensten van een agent, maar van twee advocaten en de statistieken van StatsBomb en Analytics FC, twee externe bureaus.

De Belgische middenvelder vroeg Analytics FC om alle aspecten van zijn sportieve bijdrage aan Manchester City te analyseren. Daarnaast zochten zijn advocaten uit welke ploeg De Bruyne de beste garantie biedt op sportief succes – en het winnen van de Champions League in het bijzonder. Via hun internationale netwerk konden ze zijn salaris met dat van andere spelers vergelijken.

Uit alle cijfers bleek dat De Bruyne van vitaal belang is voor het Engelse sterrenensemble én dat hij minder betaald kreeg dan vergelijkbare topspelers. Gewapend met de statistieken en informatie ging De Bruyne de onderhandelingen aan. Het resultaat: een nieuw contract dat loopt tot medio 2025 en een loonsverhoging van bijna dertig procent. Volgens The Times is De Bruynes salaris gestegen naar, omgerekend, zo’n 450.000 euro per week. De foto van een speler naast een stralende zaakwaarnemer, doorgaans gemeengoed bij grote deals, ontbrak.

Waar het cliché wil dat elke ster tegenwoordig een duurbetaalde zaakwaarnemer heeft, is er een groeiende groep topspelers die er inmiddels voor kiest om zonder agent te onderhandelen en, net als De Bruyne, het heft in eigen handen te nemen. Wat zijn de voordelen? En zou dit ook voor andere profvoetballers kunnen lonen?

Toen aanvaller Thomas Verhaar – die in het verleden bij onder meer Excelsior en Ajax Cape Town speelde en inmiddels de populaire podcast De Cor Potcast maakt – op z’n 26ste onderhandelde met Sparta, deed hij dat zonder zaakwaarnemer. „Wat ze boden was al meer dan ik had verwacht. Ik heb toen zelf nog een beetje onderhandeld en geprobeerd om de fee die de club normaal gesproken kwijt zou zijn aan een zaakwaarnemer, zelf te krijgen. Daarna heb ik het contract laten nakijken door een jurist.”

Aan het begin van zijn carrière had hij wel zaakwaarnemers. Ook later, toen hij al bij Sparta zat, besloot hij in zee te gaan met een agentschap. „Ik denk dat veel jongens, ik ook misschien, dat doen uit een bepaald soort automatisme. Dat je het idee hebt dat dat erbij hoort als voetballer”, vertelt Verhaar. Bovendien was hij op zoek naar iemand die het onderste uit de kan kon halen bij onderhandelingen, omdat hij daar zelf te bescheiden voor was. „Daarnaast is het niet zo moeilijk als het goed gaat, dan staan de clubs in de rij. Maar als het slecht gaat, heb je de contacten van zo’n zaakwaarnemer misschien toch wel nodig om weer ergens terecht te komen.”

Zoals beschreven maakte Kevin De Bruyne tijdens zijn contractonderhandelingen gebruik van twee advocaten: Daan Buylaert en Sven Demeulemeester, van het Belgische Atfield. „Gespecialiseerde advocaten kunnen fungeren als een vertrouwenspersoon die onafhankelijk advies geeft over alle juridische relaties die een speler aangaat”, vertelt Buylaert over hun rol.

Memphis Depay van FC Barcelona in Bilbao, op 21 augustus. Foto Ander Gillenea/AFP

De advocaten proberen een „voice of reason” te zijn: een onafhankelijke stem als klankbord bij alle vragen die een speler heeft. Voetballers betalen hen een uurtarief, in plaats van een zaakwaarnemerscommissie. „Aangezien clubs vaak met een vooropgesteld budget werken, komt die besparing de speler zelf ten goede. Op de contractverlenging van Kevin werd bijvoorbeeld geen miljoenencommissie betaald aan een makelaar. De kosten voor de ondersteuning bij de onderhandelingen bleef beperkt tot enkele tienduizenden euro’s”, zegt Demeulemeester.

Vast uurtarief

De transparantie van een vast uurtarief kan voor spelers een bijkomend voordeel zijn; het is namelijk niet altijd duidelijk hoeveel een agent verdient. Thomas Verhaar vertelt bijvoorbeeld dat de commissie in zijn tijd bij Excelsior vijf procent was, maar dat hij, toen zijn contract bij Sparta verlengd werd, niet wist welk percentage naar zijn zaakwaarnemer ging.

Wereldvoetbalbond FIFA wil in 2022 toe naar een systeem waarbij een agent die een speler vertegenwoordigt, maximaal drie procent van het salaris van de speler kan verdienen als commissie. Bovendien zouden de bedragen die zaakwaarnemers verdienen dan ook openbaar worden. Op dit moment ligt het percentage in de praktijk meestal ergens tussen de vijf en tien procent, soms zelfs hoger bij grote deals.

Kevin De Bruyne is niet de eerste of enige topspeler die zonder zaakwaarnemer over zijn contract onderhandelt. Sommige stervoetballers, zoals Lionel Messi en Kylian Mbappé, omringen zich al langer met familieleden en advocaten als adviseurs. Ook Raheem Sterling besloot dit jaar om afscheid te nemen van zijn zaakwaarnemer. Hij pakte het anders aan dan De Bruyne: Sterling startte een eigen agentschap, genaamd 16ninetytwo.

Lees ook: Ook tussen voetballers en hun makelaars draait alles om geld

Een andere speler die het heft in eigen handen heeft genomen is Joshua Kimmich van Bayern München, die in april afscheid nam van fair-sport GmbH, dat hem voorheen begeleidde. Een woordvoerder van de Duitse voetballer schrijft aan NRC dat Kimmich „meer verantwoordelijkheid” wilde en daarom brak met het bureau. Deze week tekende hij een nieuw contract bij Bayern, de gesprekken over de contractverlenging voerde hij zelf.

Journalist Tobias Altschäffl sprak met de Duitse international en volgde de onderhandelingen op de voet. „Joshua wil zelf de persoon zijn die bepaalt hoe zijn carrière verloopt”, vertelt hij over Kimmichs verlangen naar meer autonomie. „Bij Bayern vinden ze het ook fijn om één-op-één met hem te praten en te horen wat zijn verwachtingen zijn. Bovendien waren de onderhandelingen voor Kimmich ook makkelijker omdat hij bij Bayern wil blijven en iedereen binnen de club goed kent.” Met zijn nieuwe contract komt Kimmich volgens de journalist in de hoogste salarisschaal bij Bayern terecht.

Autonomie

Dat streven naar meer verantwoordelijkheid en autonomie, weerklinkt ook in de woorden van Memphis Depay. In juni schreef NRC dat de aanvaller afscheid nam van de zaakwaarnemer die hem meer dan tien jaar begeleidde. „Het is tijd om de controle over mijn carrière te nemen”, meldde Depay op Instagram. Hij schreef dat hij voortaan zelf wil onderhandelen over transfer- en sponsordeals, samen met een team van vertrouwelingen en juristen.

Aan het vertrek van Memphis Depay bij SEG ging een groot conflict tussen datzelfde SEG en verdediger Stefan de Vrij vooraf. Follow the Money onthulde dat De Vrij niet wist dat SEG tijdens de onderhandelingen met Internazionale de club vertegenwoordigde (in plaats van de Oranje-international), waardoor circa 7,5 miljoen euro naar SEG ging. Onder andere De Vrij en Depay braken met SEG en in de zomer tekende laatstgenoemde, zonder zaakwaarnemer, transfervrij bij FC Barcelona.

Joshua Kimmich, speler van Bayern München. Foto Leon Kuegeler/Reuters

Ook De Bruyne verbrak – net als De Vrij – de banden met zijn zaakwaarnemer na een conflict. Hij diende een klacht in tegen Patrick De Koster, die volgens de voetballer onterecht commissies zou hebben opgestreken in 2013 en 2014. Later werd De Koster zelfs aangehouden. De conflicten van De Vrij en De Bruyne zijn voor veel spelers een schrikbeeld.

De grote vraag is of De Bruyne en Kimmich navolging krijgen van voetballers die niet bij de grootste clubs ter wereld spelen. Kunnen zij ook met statistieken onder de arm een nieuwe werkgever vinden? „Ik denk dat dat op dit moment alleen is weggelegd voor de absolute top, ook omdat niet alle spelers zoiets kunnen betalen”, zegt Verhaar. Voor die andere spelers ziet hij de meerwaarde in de begeleiding van een zaakwaarnemer. „Omdat er in de kleedkamer bijna niet gesproken wordt over salarissen, heb je als voetballer niet echt een benchmark. Je weet nooit precies wat je kan vragen bij een club. Zaakwaarnemers wel, omdat ze meer inzicht hebben in de salarissen.”

„Niet iedere speler heeft de onderhandelingskracht van een wereldtopper. Makelaars die professioneel en transparant werken zullen een rol kunnen blijven spelen”, zegt Sven Demeulemeester. Hij en Daan Buylaert verwachten wel dat in de toekomst advocaten vaker over de schouders van zaakwaarnemers mee zullen kijken bij onderhandelingen. De spelersagent zal de komende jaren zeker niet verdwijnen, maar wellicht wel een gedaanteverandering ondergaan.