Opinie

Buitenlandbeloftes Biden blijken een dun laagje vernis

Afghanistan

Commentaar

Geen verlenging van het verblijf in Afghanistan. De Amerikaanse president Joe Biden blijft bij zijn plan om de Amerikaanse troepen voor het einde van de maand terug te trekken. Smeekbedes van zijn bondgenoten hadden vrijdag – een spoedvergadering van de NAVO – en dinsdag – een spoedvergadering van de G7 van vooraanstaande industriële landen – geen effect. Alleen als er nog Amerikanen in Afghanistan zijn na 31 augustus zal er een noodplan in werking treden.

Met die naderende deadline verkleinen de kansen van andere landen om Afghanen te evacueren. Tenzij de Taliban toegeeflijk zijn, waar het vooralsnog niet op lijkt. Op de weg naar het vliegveld van Kabul bepalen zij inmiddels wie wordt doorgelaten en wie niet. Al zijn de gesprekken met hen „louter operationeel”, er wordt wel gesproken met een groepering die twintig jaar lang de vijand was.

Als er iets laat zien hoe de kaarten van de macht in nog geen twee weken opnieuw zijn geschud, is het deze chaotische evacuatie.

Met name binnen de NAVO: de Europese partners, altijd de junioren in het bondgenootschap, dachten na president Donald Trump in Biden een verwante leider te zien. Zijn belofte allianties te herbouwen, blijkt bij de eerste grote buitenlandse kwestie een laagje dun vernis. De Europeanen klagen onvoldoende te zijn geïnformeerd over de snelheid van de Amerikaanse terugtrekking, klagen dat de planning te krap is en geen rekening houdt met hun belangen. Of dat klopt, is een tweede. Duidelijk is wel dat ‘America First’ na acht maanden Biden nog steeds het motto van Washington is.

De onuitgesproken vraag is of de Amerikanen bereid zijn in de toekomst hun bondgenoten te hulp te schieten. Niet alleen die binnen de NAVO, maar ook elders in de wereld. Het optreden van de VS in Kabul stelt niet gerust.

Lees ook een eerder commentaar: Europa moet Biden ondersteunen, maar niet op Biden leunen

Voor de Europese NAVO-partners is dat geen nieuwe vraag. De Franse president Emmanuel Macron probeerde in 2019 een discussie aan te zwengelen over de toekomst van de NAVO door het bondgenootschap „hersendood” te noemen. Toen was al de constatering dat de VS onder Barack Obama zich meer richtten op Azië en onder Trump zich verder afkeerden van Europa.

Lees ook: De politieke crises binnen de NAVO zijn nog niet bezworen

Sindsdien is de noodzaak voor Europese zelfstandigheid onverminderd gegroeid door de verdere geopolitieke opkomst van China en de dreiging van Rusland. Twee grootmachten die overigens het westerse vacuüm in Afghanistan vullen, in economisch dan wel strategisch opzicht. Het is ijdele hoop dat zij bij de Taliban op het respecteren van mensenrechten zullen hameren.

Want dat is de vooruitgang van twintig jaar westerse aanwezigheid geweest in Afghanistan, getuige de verhalen van vrouwen in NRC. Een hele generatie – ook mannen – heeft zich kunnen ontwikkelen. Heeft kunnen genieten van vrijheid, van een vrije pers, van muziek, films en sportwedstrijden. Biden blijft weliswaar herhalen dat ‘nation building’ nooit het doel was, maar dat was het wel degelijk voor de overige bondgenoten.

Lees ook: ‘Onze verslaggevers zijn op het vliegveld om het land te ontvluchten’

Twintig jaar aanwezigheid heeft verwachtingen gewekt bij de Afghanen. Ook dat laat de chaotische situatie op het vliegveld zien.