Opinie

Pak gevaarlijke ideologie over mannelijkheid aan

Incel De moorden in Plymouth door een vrouwenhater zijn geen incident. en willen actie.
Mensen houden een wake bij de plaats in Plymouth waar Jake Davison vijf mensen doodschoot.
Mensen houden een wake bij de plaats in Plymouth waar Jake Davison vijf mensen doodschoot. Foto Niklas HALLE'N / AFP

Jake Davison (22), de aanslagpleger die vorige week in de Engelse kustplaats Plymouth vijf mensen doodschoot en zelfmoord pleegde, noemde zichzelf een ‘incel’. De term staat voor involuntary celibate, ofwel ongewild celibatair. Davison omschreef zichzelf als depressief en teleurgesteld, maar ook als een „dikke en lelijke maagd” die een „seksleven is ontnomen”, berichtte de NOS.

Incels nemen het vrouwen kwalijk dat ze geen seks kunnen krijgen. In de bijbehorende retoriek krijgt het feminisme de schuld, dat vrouwen zeggenschap heeft gegeven over hun eigen seksualiteit. Mannen zijn daarvan de dupe. Via internet vindt deze retoriek met name weerklank bij eenzame gefrustreerde mannen. Sommigen gaan zover in deze haat dat ze overgaan op geweld.

Steekpartij

De aanslag van Davison staat niet op zichzelf. De wereld wordt geconfronteerd met een toenemend aantal aanslagen die verband houden met de zogenaamde incel-beweging. In mei 2020 pleegde een minderjarige jongen in Toronto een door incel geïnspireerde terroristische aanslag. De dader doodde een vrouw en verwondde een man en een vrouw tijdens een steekpartij. Diezelfde maand schoot een 20-jarige man drie mensen dood in Glendale, Arizona.

Ook in Nederland zijn er signalen dat er incel mannen zijn

Hij zou zijn aanklagers hebben verteld dat hij zichzelf identificeerde als een incel en dat hij het op koppels had gemunt. Ook in Nederland zijn er signalen dat er incel mannen zijn die dit gedachtegoed onderschrijven.

Lees ook: Moorden door gefrusteerde vrouwenhaters

De aanslagen laten zien hoe gevaarlijk stereotiepe gendernormen zijn die kinderen en jongeren bij de opvoeding en via (sociale) media meekrijgen. Zoals het idee dat mannen altijd toegang moeten hebben tot seks en dat vrouwen daarvoor moeten klaar staan. Deze gendernormen en daaruit voortkomende ideeën over mannelijke dominantie zijn toxisch. Ze leiden tot teleurstelling, frustratie, eenzaamheid, vrouwenhaat en gender gerelateerd geweld.

Uit onderzoek naar de relatie tussen genderrollen en gender gerelateerd geweld blijkt dat mannen die genderstereotiepe opvattingen hebben over rollen – bijvoorbeeld mannen zijn stoer, vrouwen zijn zorgzaam – en over seksualiteit – mannen zijn dominant, vrouwen passief – eerder gendergerelateerd geweld plegen dan mannen die minder genderstereotiepe opvattingen hebben. Dit geldt ook voor mannen die zich snel in hun mannelijkheid gekrenkt voelen, bijvoorbeeld omdat een vrouw het beter doet op het werk of meer verdient.

lees ook: Waarom we de opkomst van vrouwenhatende mannen serieuzer moeten nemen

Zorgelijk

Wij willen de overheid en in het bijzonder de AIVD oproepen de incelbeweging in Nederland goed te monitoren. Want dat het incelgedachtegoed en daaruit voortkomend geweld oprukt, is zorgelijk. Er tekent zich steeds duidelijker een ideologische grondslag voor geweld af, dat vraagt om maatregelen.

Gelukkig keuren de meeste jongeren seksueel, fysiek en online geweld af. Het is daarom noodzakelijk dat het grote stille midden zich hierover gaat uitspreken: geweld tegen vrouwen en deze toxische gendernormen zijn niet oké. Stereotiepe ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid staan gelijkwaardige relaties in de weg en kunnen tot geweld leiden.

Wij vinden: zorg ervoor dat binnen de seksuele vorming positieve, gelijkwaardige relaties, seksuele gezondheid en plezier een structureel thema zijn, en train ook professionals en beleidsmakers over deze kwesties.