Een algeheel verbod op trustkantoren? Dat is nog niet aan de orde

Trustsector In een Kamerbrief zinspeelde demissionair minister Hoekstra op een verbod op trustdiensten. Voorlopig is het niet zover.

Zinspelen op een verbod van een hele sector, zoals minister Hoekstra doet bij de trustsector, is zwaar politiek geschut.
Zinspelen op een verbod van een hele sector, zoals minister Hoekstra doet bij de trustsector, is zwaar politiek geschut. Foto Remko de Waal/ANP

Het venijn van de brief van demissionair minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) over de trustsector zat in de staart. De CDA-minister gaat „de economische voor- en nadelen” van „het verbieden” van trustdienstverlening laten onderzoeken, zo schreef Hoekstra begin juli aan de Tweede Kamer. Het Financieele Dagblad schreef maandag als eerste over de brief, die tot dusver niet in de pers was geweest. Zinspelen op een verbod van een hele sector – dat is zwaar politiek geschut, zelfs richting een branche die vaak in opspraak is.

Trustkantoren leveren onder meer adressen aan buitenlandse bedrijven (‘brievenbusfirma’s’) plus administratieve diensten, zoals het opstellen van jaarverslagen. Vaak leveren de trustkantoren ook bestuurders. Nogal eens duiken Nederlandse trustkantoren op in grote internationale fraudeschandalen, zoals in het wereldwijde smeergeldsysteem van het Braziliaanse bouwbedrijf Odebrecht waarover NRC vorig jaar schreef. In de Panama Papers (2015) over internationale belastingontwijking speelden ze ook een belangrijke rol.

Illegale trustbedrijven

In de brief informeerde Hoekstra de Kamer over een rapport over illegale trustbedrijven, dat hij had laten opstellen door bureau SEO Economisch Onderzoek. Om legaal in Nederland actief te zijn, hebben trustbedrijven een vergunning nodig van De Nederlandsche Bank (DNB). Sinds aanscherping van de regelgeving, stapsgewijs sinds 2013, vindt steeds meer trustdienstverlening illegaal plaats, zo vond SEO. Diensten worden „opgeknipt” zodat ze niet meer onder de wet toezicht trustkantoren (wtt) vallen of trustbestuurders blijven informeel doorwerken na hun (vervroegd) pensioen. Het marktaandeel van illegale trustbedrijven is 15 procent, schatten de onderzoekers.

SEO beschrijft gaten in de wetgeving die kunnen worden gedicht, maar Hoekstra gaat in de brief verder: hij heeft het over een mogelijk verbod op „trustdienstverlening” als zodanig, óók wat nu nog legaal is.

Maandagmiddag krabbelde Hoekstra terug. „Een algeheel verbod is op dit moment niet aan de orde”, zo liet de minister aan NRC weten. Wel wordt „in breder verband onderzocht of de integriteit van de sector wel voldoende te waarborgen is”.

Het is „prettig” dat Hoekstra zijn eigen woorden wat nuanceert, zegt Martin Wörsdörfer, de voorzitter van de branchevereniging voor trustkantoren Holland Quaestor. „Maar het blijft heel raar om zo’n brief over illegale trustdiensten te eindigen met een uitsmijter richting de gereguleerde sector.” De brancheclub vertegenwoordigt zestien trustkantoren met samen zo’n 80 procent van alle trustomzet in Nederland. In totaal zijn krap honderd trustbedrijven op de Nederlandse markt actief.

Lees ook: Politiek en trustsector verstaan elkaar slecht

Volgens Wörsdörfer heeft de legale trustsector in de wetgeving een belangrijke rol gekregen: die van ‘poortwachter’ die bij een deel van de internationale transacties moet letten op witwaspraktijken. „Als je die functie weghaalt, gebeurt er juist méér illegaal.” Trustkantoren vervullen een rol in de economie, zegt Wörsdörfer, oud-VVD-Kamerlid. Ze nemen bijvoorbeeld farmabedrijven die vanwege de Brexit naar Nederland komen bestuurswerk uit handen.

Boetes en waarschuwingen

Niettemin gaat ook bij de legale trustkantoren nogal wat mis, zo laten regelmatige waarschuwingen, aanwijzingen en boetes van DNB zien. Vorige maand liet DNB de sector weten: „Trustkantoren zijn verplicht om incidenten onverwijld te melden. Wij merken in ons toezicht dat dit niet altijd gebeurt.” In juli kreeg trustkantoor Align een waarschuwing vanwege tekortschietend cliëntonderzoek. Trustkantoor TMF moest in 2018 bijna 6 ton boete betalen aan DNB, vanwege betrokkenheid bij verduistering in Mozambique, overigens al in 2013. TMF verloor in april dit jaar een beroep tegen deze boete.

Het demissionaire kabinet werkt aan verdere aanscherping van de regels. Een speciale commissie doet binnenkort verslag van een onderzoek naar ‘doorstroomvennootschappen’, bedoeld om geld door Nederland te sluizen. Hoekstra bekijkt ook of de strafmaat voor illegale trustdienstverlening hoog genoeg is.