Laatste ontwikkelingen Afghanistan

COA opent dinsdag in Ede derde noodopvanglocatie voor Afghanen

In dit blog volgt de redactie van NRC het laatste nieuws rond Afghanistan, waar de Taliban ruim een week geleden de macht overnamen. Terwijl het nieuwe landsbestuur van de radicaal-islamitische beweging nog vorm moet krijgen, blijven westerse landen proberen eigen burgers en Afghaans personeel te evacueren uit Kabul.

Vijf naar Frankrijk geëvacueerde Afghanen verdacht van banden met Taliban

De Franse autoriteiten verdenken vijf geëvacueerde Afghanen ervan gelieerd te zijn aan de Taliban. Dat bevestigde de Franse minister van Binnenlandse Zaken Gerald Darmanin maandag aan persbureau AFP. De mannen zijn onder toezicht geplaatst en er is verder onderzoek ingesteld.

Eén man in het bijzonder heeft de aandacht van de autoriteiten. „We denken dat hij mogelijk banden heeft met de Taliban, al heeft hij erg goed geholpen bij de evacuatie van de Franse ambassade”, zei de minister tegen AFP. De man zou zijn deelname aan de extremistische beweging zelf hebben bevestigd. Hij zou zelfs wapens hebben gedragen namens de Taliban en verantwoordelijk zijn geweest voor een checkpoint van de Taliban in hoofdstad Kabul.

„Geconfronteerd met de extreem grote moeilijkheid van het uitvoeren van veiligheidsonderzoeken naar mensen die gerepatrieerd moeten worden,” zei minister Darmanin, „stemden de Franse autoriteiten ermee in om deze persoon en zijn gezin aan boord te nemen.” Tijdens een tussenstop in Abu Dhabi is alsnog onderzoek gedaan naar de achtergrond en identiteit van de evacués. Toen is ontdekt dat de man waarschijnlijk gelieerd is aan de Taliban, en werd hij onder toezicht gesteld. De vier andere mannen die onder de aandacht staan zijn indirect verdacht, omdat ze de eerste man kennen. Het gaat om twee broers van de man en twee anderen.

De Franse krant Le Monde schrijft dat de hoofdverdachte op 18 augustus Afghanistan verliet aan boord van een militair vliegtuig. Volgens die krant wordt niet uitgesloten dat de man zich „uit puur opportunisme” of lijfsbehoud aansloot bij de Taliban, waarna hij te werk werd gesteld bij een checkpoint niet ver van de Franse ambassade. Daarna zou hij zich nuttig hebben gemaakt bij de evacuatie, waardoor hij zelf ook in aanmerking kwam voor vertrek. De Franse krant baseert zich op bronnen bij de inlichtingendienst die NRC niet kan verifiëren.

Een Frans militair vliegveld dat Afghaanse evacués naar Roissy heeft gebracht op 18 augustus. Onbekend is of de verdachte hier aan boord was. Foto Christophe Petit Tesson/EPA

COA opent dinsdag in Ede derde noodopvanglocatie voor Afghanen

Dinsdagochtend opent het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) in Ede een derde noodopvanglocatie voor Afghaanse evacués. Defensie heeft daarvoor het militair complex Legerplaats Harskamp in de gemeente Ede beschikbaar gesteld. Dat meldt het COA maandagavond.

Er zijn al twee noodopvanglocaties voor nieuwe Afghaanse vluchtelingen, een in het Groningse plaatsje Zoutkamp en een andere in het dorp Huis ter Heide (gemeente Zeist).

Het ministerie van Buitenlandse Zaken liet weten dat er maandagavond opnieuw een Nederlandse evacuatievlucht onderweg is vanuit de Afghaanse hoofdstad Kabul naar landen in de regio. Aan boord zouden 142 passagiers zijn, welke nationaliteit zij hebben is niet bekendgemaakt. Eerder maandag landde op Schiphol een chartervlucht met 129 evacués uit Afghanistan. Ook daarvan is niet bekendgemaakt welke nationaliteiten de passagiers hebben.

Taliban bespotten Amerikaanse leger met kopie WO II-foto

De Taliban hebben een foto verspreid waarvan de compositie opmerkelijk veel lijkt op de beroemde foto Raising the Flag on Iwo Jima met daarop Amerikaanse soldaten in 1945. Het gaat om de beroemde en prijswinnende foto waarin Amerikaanse soldaten de Stars and Stripes hijsen nadat ze een berg op het Japanse eiland Iwo Jima hebben ingenomen.

Op de Afghaanse reproductie van de foto zijn vier Talibanstrijders te zien. Ze zijn zwaarbewapend met Amerikaanse uitrustingen en hijsen de Talibanvlag. Het zou gaan om de Taliban-eenheid ’313 Badri’, vernoemd naar de slag bij Badr in het jaar 624 die de profeet Mohammed volgens de overleveringen met 313 man wist te winnen. Op de witte Talibanvlag staat in zwarte letters: „Er is geen andere god dan Allah. Mohammed is de boodschapper van Allah.” Waar en wanneer de foto precies is genomen, is niet bekend.

Twitter avatar ClayTravis Clay Travis The Taliban dressed up in American military gear we left behind when we fled the country and staged their own mock Iwo Jima photo. https://t.co/Akr2fQTnvq

COA: meer opvanglocaties nodig voor Afghaanse vluchtelingen

De komende tijd zijn meer opvanglocaties nodig voor naar Nederland geëvacueerde Afghanen. Dat heeft het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) maandag laten weten.

Op dit moment zijn er twee opvanglocaties voor de nieuwe Afghaanse vluchtelingen: in het Groningse dorp Zoutkamp en Huis ter Heide in de gemeente Zeist. De Willem Lodewijk van Nassaukazerne in Zoutkamp zit sinds zondagavond vol, er is daar plaats voor ongeveer 540 mensen. In Huis ter Heide kunnen bijna 400 mensen terecht, daar zijn nu 118 plekken gevuld.

„Dit is bij lange na niet genoeg”, zegt COA-regiomanager Judith van der Laar. „Achter de schermen wordt gekeken waar hierna nog meer opvang kan worden gerealiseerd.” Caecilia Wijgers, de ambassadeur van Nederland in Afghanistan, laat maandag aan het radioprogramma Nieuws en Co weten dat Nederland inmiddels achthonderd mensen uit Afghanistan heeft geëvacueerd. Hoeveel Afghanen daarbij zitten is niet duidelijk. Ze laat ook weten dat er nog „honderden” mensen opgehaald moeten worden en dat steeds meer personen zich melden voor evacuatie.

Amerikanen evacueerden afgelopen 24 uur 16.000 mensen van luchthaven Kabul

In de afgelopen 24 uur hebben Amerikaanse vliegtuigen zo’n 16.000 mensen van het vliegveld van Kabul opgehaald, waaronder ongeveer 11.000 Amerikaanse militairen. Dat heeft het Amerikaanse ministerie van Defensie maandag bekendgemaakt.

Het ministerie laat weten dat de Verenigde Staten sinds 14 augustus in totaal zeker 37.000 personen vanaf de luchthaven in de Afghaanse hoofdstad hebben geëvacueerd. Bij de evacuatie vanuit Kabul wordt niet alleen gebruikgemaakt van militaire vliegtuigen, maar worden ook commerciële vliegtuigen ingezet. De Amerikaanse president Joe Biden zei zondag nog dat commerciële vliegtuigen niet in Afghanistan zelf ingezet werden.

310 Nederlanders, tolken en Afghanen in Kabul wachten op evacuatievlucht

Op het vliegveld van de Afghaanse hoofdstad Kabul wacht een groep Nederlanders, tolken en Afghanen op hun evacuatievlucht. Het gaat om 310 mensen die afgelopen nacht zijn gearriveerd op de luchthaven. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken maandagmiddag. Volgens het departement verkeren de Afghanen in gevaar. Eerder op de dag lukte het om achttien mensen met een Nederlands paspoort te evacueren uit Kabul.

Zondag meldde het ministerie dat er meer dan tweehonderd ambassademedewerkers met hun gezinnen zijn geëvacueerd naar Nederland. Zij waren achtergebleven na de evacuatieoperatie van Nederlands ambassadepersoneel. Al dagen heerst een chaotische toestand op de luchthaven van Kabul, waar Amerikaanse militairen de situatie proberen te controleren. Buiten het vliegveld patrouilleren de Taliban.

‘Er wordt niets bekend over nieuwe bewind zolang leger VS in Afghanistan is’

De Taliban zijn niet van plan iets bekend te maken over de vorming van een nieuwe regering, zolang Amerikaanse militairen zich nog in Afghanistan bevinden. Dat hebben twee anonieme bronnen maandag aan persbureau AFP gemeld. „De vorming van een regering zal niet worden aangekondigd, zolang er er zelfs maar een Amerikaanse militair in Afghanistan aanwezig is”, zei een van de bronnen. De tweede bevestigde dat aan het persbureau.

Lees ook: Contouren van Talibanbewind: sharia, geen democratie

De afgelopen dagen werd mondjesmaat meer bekend over de nieuwe regering. Een hoge Talibanfunctionaris zei tegen persbureau Reuters dat de dagelijkse leiding in handen zal komen van een bestuurlijke raad. Wie daarin zitting zal nemen, is nog onduidelijk. De algehele leiding zal bij de opperste leider van de Taliban blijven, Haibatullah Akhundzada. Er zal geen democratisch systeem zijn, „omdat daar geen basis voor is in ons land”, zei de functionaris. „We zullen niet bespreken welk soort politiek systeem we moeten toepassen, want dat is duidelijk. Het is de sharia en dat is het.”

Nederlandse ambassadeur Irak onderweg naar Kabul

De Nederlandse ambassadeur in Irak Michel Rentenaar is met een team onderweg naar de Afghaanse hoofdstad Kabul. Rentenaar gaat zijn collega Caecilia Wijgers bijstaan om in het zogeheten crisisteam aan de slag te gaan, laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten. Wijgers werkt als ambassadeur van Nederland in Afghanistan.

De ambassadeurs sluiten aan bij het team dat Nederlanders en Afghanen die daarvoor in aanmerking komen moet evacueren uit de Afghaanse hoofdstad. Het is niet bekend hoeveel Nederlandse evacués intussen uit het land zijn overgekomen en hoeveel er nog volgen. Wel liet Defensie maandagmiddag weten dat inmiddels zes evacuatievluchten vanuit Kabul naar Amsterdam zijn gegaan. In het laatste vliegtuig met 129 passagiers zaten 18 mensen met een Nederlands paspoort.

Lees ook: Lokaal ambassadepersoneel Afghanistan op weg naar Nederland

Sinds 18 augustus probeert Nederland overheidsmedewerkers en burgers uit de Afghaanse hoofdstad te laten overkomen. Op verzoek van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) heeft Defensie maandag in Zeist een tweede opvanglocatie beschikbaar gesteld voor geëvacueerde Afghanen.

Medische hulpgoederen kunnen Afghanistan niet bereiken

Meer dan 500 ton aan medische hulpgoederen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) kunnen Afghanistan niet bereiken, vanwege de situatie op het vliegveld in Kabul. Dat heeft de WHO maandag bekendgemaakt. De organisatie heeft nog slechts voorraad voor anderhalve week in het land zelf, terwijl de vraag ernaar snel stijgt.

Het gaat onder meer om chirurgisch materiaal en middelen tegen ondervoeding. De wereld kijkt nu vooral naar mensen die geëvacueerd kunnen worden, maar er moet ook aandacht zijn voor hen die achterblijven, zegt de WHO in de verklaring. Commerciële vliegtuigen mogen niet landen op het vliegveld van Kabul en daardoor heeft de WHO geen mogelijkheid om de goederen op te sturen. De organisatie roept landen op om lege vliegtuigen naar een van hun pakhuizen in Dubai of de Verenigde Arabische Emiraten te sturen om goederen op te halen. De vliegtuigen arriveren nu nog leeg in Afghanistan en dat is een gemiste kans.

De WHO kijkt verder naar het opzetten van een luchtbrug voor humanitaire hulp. Zo’n 18,5 miljoen mensen, de helft van de Afghaanse bevolking, is volgens de organisatie afhankelijk van hulpgoederen. Door droogte in het land is de verwachting dat die vraag zal toenemen. De materialen zijn onder andere bedoeld voor de 300.000 mensen die in de afgelopen twee maanden op de vlucht zijn geslagen.

Turkse soldaten rondom vliegveld Kabul dragen dozen met flessen water. Foto Aykut Karadag/Getty Images

Zesde vlucht uit Kabul maandagochtend geland op Schiphol

Maandagochtend is de zesde vlucht met evacués aangekomen op Schiphol in Amsterdam. In het vliegtuig zaten 129 passagiers, onder wie 18 met een Nederlands paspoort. Dat maakt het ministerie van Defensie maandag bekend. Defensie heeft het toestel gecharterd.

Sinds 18 augustus probeert Nederland overheidsmedewerkers en burgers uit Kabul te evacueren. Ook andere landen proberen onderdanen weg te halen uit de Afghaanse hoofdstad: onder meer België, Zwitserland en Hongarije haalden mensen op afkomstig uit de luchthaven.

België, Zwitserland en Hongarije evacueren Afghanen en landgenoten

Verschillende landen hebben eigen burgers of overheidsmedewerkers van een andere nationaliteit geëvacueerd uit Afghanistan. De Zwitserse regering maakte maandagmiddag bekend honderd mensen uit Kabul te hebben weggehaald. In een verklaring meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken dat een chartervliegtuig met driehonderd zitplaatsen vanuit Zürich naar de Oezbeekse hoofdstad Tasjkent is gevlogen. Daar wachten driehonderd mensen die eerder vanuit Kabul zijn geëvacueerd voor een terugkeer naar Europa.

Ook de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Peter Szijjarto maakte bekend 173 mensen uit Afghanistan te hebben geëvacueerd. In het vliegtuig dat maandag in Boedapest arriveerde, zitten naast Hongaren ook Amerikanen en Oostenrijkers. „In ruil daarvoor verwachten we dat onze bondgenoten mensen die we willen evacueren niet hinderen om naar de luchthaven van Kabul te gaan”, aldus Szijjarto tegen onder meer persbureau Reuters.

Daarnaast zijn maandag twee vliegtuigen met in totaal 226 evacués afkomstig uit Kabul geland op de militaire basis van Melsbroek, in de buurt van Brussel. De in België gearriveerde groep bestaat voornamelijk uit Afghanen. Het is de eerste keer dat een toestel op Belgisch grondgebied is geland sinds de Taliban de macht heeft overgenomen in Afghanistan. De vliegtuigen kwamen volgens persbureau AFP uit de Pakistaanse hoofdstad Islamabad, van waaruit België militaire vliegtuigen naar Kabul stuurde.

Defensie stelt tweede opvanglocatie in Zeist beschikbaar voor geëvacueerde Afghanen

Defensie heeft een tijdelijke noodopvangplek beschikbaar gesteld in Zeist voor Afghaanse vluchtelingen. Dat is gebeurd op verzoek van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), dat maandag laat weten dat de noodopvanglocatie in het Groningse Marnewaard vol zit. Daar zijn inmiddels 491 evacués opgevangen; het maximale aantal om aan de RIVM-richtlijnen te voldoen.

De nieuwe tijdelijke noodopvanglocatie is het Wallardt Sacré Kamp in Zeist. Naar verwachting arriveert de eerste groep daar maandag. Het COA stelt op zoek te blijven gaan naar andere „tijdelijke en structurele locaties” voor de opvang. Gisteren kwamen 150 nieuwe vluchtelingen aan in de opvangplek in Zoutkamp. In die kazerne hebben 313 asielzoekers onderdak gevonden.

Als VS 31 augustus niet weg zijn, dan volgen ‘consequenties’, dreigen Taliban

De Taliban dreigen met „consequenties” als de Verenigde Staten de terugtrekking van militairen uit Afghanistan uitstellen. Taliban-woordvoerder Suhail Shaheen noemt de datum 31 augustus „de rode lijn”. „Het verlengen van de bezetting is niet nodig”, aldus Shaheen tegen het Amerikaanse Sky News. Als de Verenigde Staten of het Verenigd Koninkrijk extra tijd vragen, gaan de Taliban daar niet mee akkoord. „Anders stellen we consequenties”, waarschuwt Shaheen, zonder de eventuele gevolgen te concretiseren.

President Joe Biden heeft 31 augustus aangehouden als einddatum voor de beveiliging door Amerikaanse strijdkrachten op het vliegveld van Kabul. Maar afgelopen week suggereerde hij dat de militairen ook langer kunnen blijven als nog niet alle Amerikanen zijn vertrokken uit Afghanistan. Ook bondgenoten dringen daarop aan. Er zijn inmiddels ook extra Nederlandse en Britse militairen op weg naar Kabul. Dinsdag spreken de G7-landen waarschijnlijk over de deadline van 31 augustus. De Amerikaanse president stelde echter te hopen dat een verlenging „niet nodig is”. Een langer verblijf van de Amerikanen is voor de Taliban onbespreekbaar. „Het zal wantrouwen tussen ons creëren en een reactie uitlokken.”

Taliban-strijders patrouilleren in Kabul. Foto Rahmat Gul/AP Photo

Japan stuurt militair vliegtuig om onderdanen te evacueren

Japan stuurt maandag een militair vliegtuig naar Afghanistan om eigen burgers te evacueren. Dat heeft kabinetssecretaris Katsunobu Kato zondagavond bekendgemaakt, meldt persbureau Reuters. De regering verwacht de komende dagen meer vliegtuigen naar Afghanistan te sturen om niet alleen landgenoten te repatriëren, maar ook Afghanen die bij de Japanse ambassade werkten.

Volgens Kato betreft de operatie een „dringende humanitaire maatregel” die nodig is „om onze onderdanen uit een uitzonderlijke situatie te evacueren”. Hij maakte niet bekend hoeveel mensen Japan zal ophalen. Eerder werden twaalf ambassademedewerkers geëvacueerd, nadat de ambassade werd gesloten. Regeringsbronnen hebben eerder gezegd dat een „klein aantal Japanners” zich nog in Afghanistan bevindt.

Voor Japan hebben ook veel andere landen evacuatievluchten ingezet om burgers op te halen. Na de opmars van de Taliban is de Afghaanse regering uit het land verdreven en zwaait de fundamentalistische groepering de scepter. Onder meer de Verenigde Staten, Nederland en het Verenigd Koninkrijk hebben inmiddels ook militairen gestuurd om ondersteuning te bieden bij evacuatieoperaties.

Afghaanse bewaker omgekomen bij vuurgevecht luchthaven Kabul

Bij een vuurgevecht tussen Afghaanse beveiligers en een nog onbekende andere partij bij het vliegveld in Kabul is in de nacht van zondag op maandag een Afghaanse bewaker omgekomen. Ook raakten drie mensen gewond - hun identiteit is onbekend. Dat melden de Duitse Federale Strijdkrachten, de Bundeswehr, in een bericht op Twitter. Bij het gevecht waren ook Amerikaanse en Duitse militairen betrokken. Zij bleven ongedeerd.

Wat er precies is voorgevallen, is onduidelijk, evenals of het gevecht op of buiten de luchthaven plaatsvond. De situatie bij Hamid Karzai International Airport is gespannen sinds de Taliban ongeveer een week geleden de hoofdstad Kabul innamen. Duizenden mensen bivakkeren buiten de hekken in de hoop op een plek op een evacuatievlucht.

Amerikaanse militairen voeren het bewind op de luchthaven, terwijl de Taliban daarbuiten de dienst uitmaken. Talibanstrijders sloegen zondag met wapenstokken in op wachtenden om hen te dwingen zich op te stellen in rijen. In de drukte zijn een dag eerder zeven mensen om het leven gekomen, mogelijk door verdrukking.

Twitter avatar Bw_Einsatz Bundeswehr im Einsatz Heute Morgen um 04.13Uhr MESZ kam es am North Gate des Flughafens #Kabul zu einem Feuergefecht zwischen afghanischen Sicherheitskräften und unbekannten Angreifern. Eine afghanische Sicherheitskraft wurde dabei getötet, drei weitere verwundet. https://t.co/4FLILE1NVA

Correctie (23 augustus 2021): in een eerdere versie van deze update ging het over een ‘Afghaanse militair’. Het dodelijk slachtoffer was een bewaker van het vliegveld. Dat is hierboven aangepast.

Een Amerikaanse militair houdt de wacht op de luchthaven in Kabul. Foto Taylor Crul/AFP

Welkom in dit blog

Welkom in een nieuw blog over de crisis in Afghanistan, waarin de redactie van NRC het nieuws bijhoudt over de nasleep van de machtsovername van de Taliban. Ook houdt dit blog de laatste ontwikkelingen bij over evacuaties van buitenlanders en Afghaans personeel van de internationale missies, vanaf het vliegveld van Kabul.

Nederland kondigde zondag aan extra militairen naar de Afghaanse hoofdstad Kabul te sturen om te helpen met het evacueren van Nederlanders en Afghanen die op de evacuatielijst staan. Op Schiphol landde zondagmiddag een vijfde evacuatievlucht met 172 mensen aan boord; in totaal heeft defensie tot zondagavond zeker zevenhonderd mensen geëvacueerd. Verder besloot demissionair minister Tom de Bruijn (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, D66) dat Nederland 10 miljoen euro uittrekt voor humanitaire hulp aan Afghanistan.

De chaos bij de luchthaven in Kabul houdt intussen aan. Een afgevaardigde van de NAVO zegt op voorwaarde van anonimiteit tegen persbureau Reuters dat de afgelopen zeven dagen zeker twintig mensen zijn omgekomen op en rond de luchthaven.

De Verenigde Staten hebben bekendgemaakt achttien passagierstoestellen van commerciële luchtvaartmaatschappijen in te zetten om mensen te evacueren. Er moeten naar schatting nog meer dan tienduizend Amerikanen uit Afghanistan worden opgehaald en de regering van president Joe Biden wil ook nog zo’n vijftigduizend Afghanen ophalen. Het is pas voor de derde keer in de geschiedenis dat de zogeheten Civil Reserve Air Fleet wordt ingeschakeld.

Lees hier het Afghanistan-blog van zondag 22 augustus terug