Honderden asielkinderen dreigen zonder hun ouders op te moeten groeien

Migratie Honderden asielkinderen dreigen door nieuw IND-beleid op te groeien zonder ouders. De Kamer is daar niet over geïnformeerd.

Het asielzoekerscentrum in Heerhugowaard, Noord-Holland.
Het asielzoekerscentrum in Heerhugowaard, Noord-Holland. Foto Merlin Daleman

Honderden minderjarige vluchtelingen dreigen in Nederland te moeten opgroeien zonder ouders, door nieuw beleid van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Dat blijkt uit interne IND-stukken die NRC heeft ingezien.

Lees ook het onderzoeksverhaal bij dit nieuwsbericht: De Syrische jongen van 10 mocht blijven maar zijn ouders zag hij niet meer

Sinds afgelopen november hanteert de IND een nieuw beleid ten aanzien van gezinshereniging van alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers). Kinderen die na hun aankomst in Nederland zijn opgevangen door een (ver) familielid (zoals een tante, een neef of half-oom) gelden niet langer als ‘alleenstaand’ en hebben daarom voortaan, als ze in Nederland mogen blijven, geen recht op de ‘nareis’ van ouders, broers en zusjes. Het beleid treft nu al zo’n tweehonderd vluchtelingenkinderen.

De maatregel is bedoeld om een einde te maken aan het vooruitsturen van minderjarige kinderen om zo kans te maken op asiel in Nederland. In de afgelopen jaren fungeerden vele duizenden kinderen als kwartiermakers voor de rest van hun gezin. Door de nareis moeilijker te maken zal het aantal amv’ers afnemen, zo stelt een leidinggevende van de IND tijdens landelijk overleg: „Hiermee wordt een duidelijk signaal afgegeven waarmee het vooruitsturen van kinderen kan worden ingeperkt.”

Twijfels over haalbaarheid

Op het hoogtepunt van de Syrische vluchtelingencrisis, in 2015, vroegen 3.860 alleenreizende kinderen (amv’ers) asiel aan in Nederland, maar de afgelopen jaren daalde het aantal gestaag, tot 985 vorig jaar. Als er familieleden van de amv’ers in Nederland te vinden zijn, worden de kinderen bij hen ondergebracht. Door het nieuwe beleid mogen deze kinderen hun ouders niet meer automatisch laten overkomen als is gebleken dat ze in Nederland mogen blijven.

De maatregel is doorgedrukt door demissionair staatssecretaris van Justitie Ankie Broekers-Knol (VVD) tegen het advies van de top van de IND in, zo melden bronnen. Juristen van de immigratiedienst hadden grote twijfels over de juridische haalbaarheid van het beleid. „Bij de staatssecretaris zijn de juridische en praktische kwetsbaarheden bekend”, zo meldt een IND-verslag. De Tweede Kamer is niet over de maatregel geïnformeerd.

Volgens migratiedeskundigen is de nieuwe interpretatie van het begrip ‘alleenstaand’ in strijd met het Verdrag inzake de rechten van het kind en de Europese richtlijn voor gezinshereniging uit 2003. Daarin wordt een „alleenstaande minderjarige” omschreven als een kind dat niet onder de hoede staat van een „krachtens de wet of het gewoonterecht verantwoordelijke volwassene”. Volgens het Nederlandse recht zijn dat óf de ouders, óf iemand die door de rechter als voogd is aangewezen. Ooms of tantes spelen geen rol. „Het is de vraag of de staatssecretaris de huidige aanpak voldoende heeft doordacht”, zegt Younous Arbaoui, universitair docent migratierecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Alleenstaande minderjarige asielzoekers kunnen nog wel een beroep doen op artikel 8 van het Europees verdrag voor de rechten van de mens, dat het recht op familieleven garandeert. Deze procedure is echter veel minder gunstig voor de asielkinderen – de staat heeft bijvoorbeeld het recht om het verzoek om familie te laten overkomen af te wijzen. „De IND kan tegenwerpen dat ouders verblijven in een veilig derde land en dat het gezinsleven uitgeoefend kan worden in dat land”, zegt universitair docent Arbaoui.