Laatste nieuws Afghanistan

‘Amerikaanse defensie houdt rekening met terreurdreiging bij vliegveld Kabul’

In dit blog volgen we het laatste nieuws rond Afghanistan, waar de Taliban op zondag de macht overnamen. Nog altijd proberen westerse landen burgers en lokaal personeel te evacueren. met chaotische taferelen op het vliegveld van Kabul tot gevolg.

Opnieuw 69 evacués van de Nederlandse lijst vertrokken van Kabul

Zaterdagavond is weer een C-17 transportvliegtuig vertrokken vanaf Kabul, met aan boord 69 passagiers voor wie Nederland de eindbestemming is. Dat maakte het ministerie van Defensie bekend rond 21.50 uur. De vlucht maakt onderdeel uit van de evacuatie van Nederlandse ingezetenen en Afghaanse medewerkers van de Nederlandse ambassade in Kabul en hun families, waarover NRC eerder op zaterdag berichtte.

Twitter avatar Defensie Ministerie van Defensie Er is een nieuwe vlucht vanuit Afghanistan vertrokken met 69 passagiers die Nederland als eindbestemming hebben. Houd onze website in de gaten voor meer informatie. https://t.co/5wlGbcT4TK

De vluchten die Nederland organiseert, gaan eerst naar een vliegveld in een veilig land in de buurt van Afghanistan. Vandaar worden de evacués verder gevlogen.

‘Amerikaanse defensie houdt rekening met terreurdreiging bij vliegveld Kabul’

De chaotische situatie bij het vliegveld van Kabul, die eerder al door Amerikaanse autoriteiten als gevaarlijk werd aangemerkt voor de burgers die nog geëvacueerd moeten worden, lijkt een nog scherper randje te krijgen: het Amerikaanse leger houdt rekening met de mogelijkheid dat de locatie en burgers doelwit worden van terreuraanvallen.

Die mogelijke dreiging zou dan komen van IS-K of IS Khorasan, de lokale tak van de terreurgroep Islamitische Staat, zo schrijven Amerikaanse media en het persbureau AP. Die laatste voert een anonieme functionaris van het Pentagon op als bron. Er zouden vooralsnog geen aanwijzingen zijn van een concrete dreiging.

Wel zou een nu meegewogen terreurdreiging kunnen verklaren dat de Amerikaanse ambassade in Kabul eerder op zaterdag het advies gaf niet op eigen houtje de reis naar het vliegveld te maken. Dat bericht over een „veiligheidsrisico” bij de luchthaven staat in ieder geval haaks op uitspraken van president Joe Biden op vrijdag.

Lees ook: Haat en liefde tussen de Taliban, Al-Qaida en Islamitische Staat

Amerikaanse militairen bij het vliegveld van Kabul. Foto Wakil Koshar/AFP

EU-buitenlandchef Borrell hoopt dat militairen van VS na 31 augustus nog op vliegveld blijven

De opgetogen berichten van verschillende landen - die per ‘gelukte vlucht’ een nieuwe tussenstand delen, zoals ook het Nederlandse ministerie van Defensie - ten spijt, maakt Josep Borrell zich grote zorgen over de haalbaarheid van de evacuaties voor Europese landen. De buitenlandchef van de Europese Unie voorziet dat het „wiskundig gezien onmogelijk” gaat zijn om alle Afghaanse ‘helpers’ te ontzetten vóór 31 augustus, de einddatum die de Amerikaanse president Joe Biden heeft gesteld voor de beveiliging van de luchthaven van Kabul door Amerikaanse militairen.

Borrell sprak zaterdagavond in een telefonisch interview met journalisten van persbureau AFP. „Voor zover ik weet hebben de Amerikanen echt geen plannen om tot na deze datum te blijven. Maar ze kunnen nog van gedachten veranderen”, stelt hij. „Zonder de Amerikaanse militairen hebben de Europeanen niet genoeg militaire capaciteit om de luchthaven te behouden. Dan riskeren we dat de Taliban het vliegveld overlopen.”

Net als de landen afzonderlijk, heeft ook de EU een lijst met de Afghaanse burgers die EU-missies bijstonden. Volgens de afvaardiging in Kabul zelf, gaat het om ongeveer vierhonderd Afghanen, en hun families - dat zijn de „actieve” medewerkers, waarschuwt Borrell, in de afgelopen twintig jaar waren er meer. Tot nu zijn 150 mensen naar Madrid gevlogen, waar op een luchtmachtbasis een speciale opvang is neergezet.

Borrell deelt de zorgen die eerder op zaterdag door andere functionarissen zijn bekendgemaakt: het vliegveld van Kabul is onvoldoende veilig noch bereikbaar. En hij denkt dat het niet gaat lukken alle Afghanen die bescherming nodig hebben - zoals activisten en journalisten - óók te evacueren. „We moeten prioriteiten stellen. Wij willen iedereen die de Europese missie heeft geholpen, daar weg halen.”

Nog meer evacués op weg naar Nederland, ook op Belgische vluchten

Er is zaterdagavond nog een vlucht van de Nederlandse luchtmacht onderweg vanuit Kabul, met daarin „tien mensen met Nederland als eindbestemming”. Dat schrijft het ministerie van Defensie op Twitter. De mensen op de Nederlandse evacuatielijst kunnen Nederlanders zijn, dubbele-paspoorthouders, of Afghanen die Nederland hebben bijgestaan bij diplomatieke, civiele en militaire missies in Afghanistan.

Verder worden momenteel 92 Nederlandse evacués door de Belgische defensie naar Islamabad gebracht, zo schrijft persbureau ANP op basis van een bericht van de Belgische evenknie Belga. De Nederlanders zitten, samen met Belgische burgers, in twee C-130-toestellen die zaterdagmiddag vanaf het vliegveld van Kabul zijn vertrokken. Ook de staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi en de ministers van Defensie Ludivine Dedonder en van Buitenlandse Zaken Sophie Wilmès schreven over deze evacuatie.

In totaal wisten de Belgen met de vluchten zaterdag 248 mensen te evacueren. De Belgen refereren aan de evacuaties als operatie red kite, rode vlieger. Voor deze zaterdag stonden vier vluchten vanaf het vliegveld van Kabul gepland, maar de eerste van de dag kon niet doorgaan „vanwege problemen met de internationale luchtverkeersregels”. De geëvacueerden maken een stop in Islamabad; vandaar wordt volgens de Belgische Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid verder gekeken voor een vervolgvlucht.

Steunprotesten voor Afghanen in Londen en Glasgow

In het Verenigd Koninkrijk zijn deze zaterdag meerdere steunprotesten voor Afghaanse burgers, en demonstraties tegen de Taliban. Volgens de BBC kwamen er zo’n 150 mensen af op een ‘Scotland Stands With Afghanistan’-demonstratie in Glasgow. In het centrum van de hoofdstad Londen zou het gaan om enkele honderden deelnemers.

Het protest in Londen. Foto Tolga Akmen/AFP

Contact tussen EU en Taliban over evacuaties is ‘zeker geen politiek gesprek’

De Europese Unie erkent het regime van de Taliban niet, en is ook niet van plan politieke gesprekken te voeren met de top van de groepering. Dat heeft Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, zaterdag benadrukt in een verklaring vanuit Madrid. Zij was daar om een opvangcentrum te bezoeken dat afgelopen week speciaal is ingericht voor de opvang van Afghaanse medewerkers van EU-instellingen en gelieerde organisaties, die het land nu ontvluchten. Bij de luchtmachtbasis Torrejón is plaats voor ongeveer achthonderd mensen.

Momenteel is er contact met de Taliban, wat volgens Von der Leyen „nodig is in dit moment van crisis, om de evacuaties te kunnen regelen en te zorgen dat mensen naar het vliegveld van Kabul kunnen komen. Dat is echter heel wat anders dan politieke gesprekken.”

Volgens Von der Leyen moet de EU wel betrokken blijven bij Afghaanse burgers, onder meer door humanitaire hulp aan te bieden. Het budget daarvoor wil zij ophogen - al is het geld verbonden aan de voorwaarde dat de mensenrechten worden gerespecteerd in het land. Daarbij noemde zij vooral een goede behandeling en maatschappelijke positie voor minderheden en vrouwen en meisjes in Afghanistan. „We kunnen de Taliban wel aanhoren als het op hun mooie woorden aankomt, maar we zullen bovenal hun daden en acties wegen”, aldus Von der Leyen, doelend op een aantal publieke verklaringen van de beweging in de afgelopen dagen.

In de ontmoeting van G7-landen, volgende week, wil zij het thema over de opvang en vestiging van de Afghaanse vluchtelingen bespreken.

Ursula von der Leyen bracht een bezoek aan een Spaanse luchtmachtbasis waar Afghanen die voor de EU werken, na evacuatie kunnen worden opgevangen. Foto Javier Soriano/AFP

Buitenlandse mogendheden maken zich zorgen om situatie rondom luchthaven Kabul

De regering van de Verenigde Staten maakt zich zorgen over de situatie rond het internationale vliegveld van Kabul. Dat werd zaterdagmiddag (Nederlandse tijd) duidelijk in een persconferentie in het Pentagon. Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Defensie noemde de situatie „zeer veranderlijk en verraderlijk”.

De Amerikaanse ambassade raadde paspoorthouders eerder op de dag aan om niet naar de luchthaven van de Afghaanse hoofdstad te komen, vanwege de veiligheid. Er werden helikopters ingezet om enkele Amerikanen op te halen uit de stad zelf. De Pentagon-woordvoerder stelde in de persconferentie dat eenheden aan de poorten van het vliegveld staan en die bemannen, zodat Amerikanen die zich daar melden, wel kunnen worden opgevangen.

Het is moeilijk te verifiëren hoeveel mensen nog altijd proberen bij het vliegveld te komen en welke poorten open dan wel dicht zijn vanwege de zich ontwikkelende chaos. De VS zijn niet te enigen die zich daarover druk maken. De Duitse luchtmacht, de Bundeswehr, heeft eerder op zaterdag laten weten dat de toestand „zeer moeilijk” is. Vanaf het Hamid Karzai International Airport staan deze zaterdag zes Duitse vluchten gepland, volgens een eerder bericht deze zaterdag.

Sinds woensdag zijn via de Nederlandse luchtbrug 368 mensen geëvacueerd

Vanaf het vliegveld in Kabul zijn tot en met vrijdagavond 135 Nederlanders en Afghanen geëvacueerd die op de Nederlandse lijst staan. Dat laat het ministerie van Defensie weten. Van de 135 passagiers die zijn opgehaald, sinds de evacuaties op woensdag begonnen, vlogen er 118 met toestellen van Defensie mee en 17 met vliegtuigen van bondgenoten. Alle evacués zijn voor de vlucht eerst naar een veilige plek in de regio rond Afghanistan gebracht.

Rond 15.30 uur deze zaterdag zijn nog eens 153 uit Afghanistan afkomstige mensen op Schiphol geland. Volgens een woordvoerder van het ministerie zijn in totaal nu 368 mensen via Defensie in Nederland aangekomen. Dat zijn mensen met een Nederlands of buitenlands paspoort; die laatste groep reist veelal weer verder vanaf Schiphol.

Het ministerie meldt verder dat er zaterdag „weer diverse vluchten gepland” zijn voor de luchtbrug uit Afghanistan. NRC weet deze zaterdag op basis van bronnen te melden dat ook een grote groep Afghaanse ambassademedewerkers de luchthaven van Kabul zaterdag hebben weten te bereiken voor hun evacuatievlucht. Daarover kon een woordvoerder van Defensie zaterdagmiddag nog geen uitspraken doen.

Evacuatie lokaal personeel en familie van de Nederlandse ambassade

Het is Afghaanse medewerkers van de Nederlandse ambassade zaterdagochtend gelukt in het vliegveld van Kabul te komen. Zij hebben hun families mee en zitten inmiddels op een vlucht naar Nederland, via een tussenstop op een luchthaven in de regio. Dat vertellen de medewerkers met wie NRC in de afgelopen dagen contact heeft gehad.

Lees het hele bericht: Afghaanse ambassademedewerkers op weg naar Nederland

Hoe gaat het met de evacuaties in Afghanistan?

Verschillende landen zijn bezig met het evacueren van mensen uit Afghanistan. Volgens de NAVO zijn sinds de herovering van Afghanistan door de Taliban zo’n 12.000 mensen geëvacueerd, onder wie Afghanen die voor ambassades en internationale hulpgroepen werkten. Of dit aantal klopt, is niet zeker. Hieronder een overzicht van de evacuaties door andere landen in de afgelopen dagen.

  • Duitsland heeft inmiddels bijna 2.000 mensen geëvacueerd uit Afghanistan, vertelde minister van Defensie Annegret Kramp-Karrenbauer tegen Duitse journalisten. Daarnaast worden er helikopters ingezet op zaterdag om te ondersteunen als mensen het vliegveld niet kunnen bereiken door de grote menigte. Eerder vandaag haalden de Verenigde Staten ook al mensen op buiten de perimeter van het vliegveld.
  • Een vierde vliegtuig is vrijdagavond in Parijs geland, met ongeveer honderd geëvacueerden aan boord, melden de Franse media. Ongeveer 99 van hen waren Afghanen. Inmiddels zijn er zo’n vierhonderd Afghanen opgehaald door Frankrijk. Hoeveel evacués er in totaal terug zijn in Frankrijk is onduidelijk.
  • Roemenië heeft inmiddels meer dan 260 mensen ondergebracht in het land. Daarnaast heeft het Roemeense ministerie van Buitenlandse Zaken zaterdag gezegd dat er veertien Roemenen en vier Bulgaren van Kabul naar Islamabad in Pakistan zijn gebracht, aldus persbureau AP. Zij zullen binnenkort naar hun eigen land gevlogen worden.
  • Autoriteiten binnen het ministerie van Defensie van de Verenigde Staten stellen dat ongeveer 5.700 mensen zijn geëvacueerd, meldt persbureau AP vrijdag. Het is mogelijk dat dit aantal verder oploopt in de komende dagen. Zo zouden er volgens Defensie vrijdag zo’n zeventien evacuatievliegtuigen zijn ingezet door de VS in de afgelopen 24 uur, waar wederom honderden Amerikanen aan boord zaten.

Duitsland haalde woensdag zo’n 130 gevluchte mensen uit Afghanistan op in het buurland Oezbekistan. Foto Michael Probst/AP

‘Hoge leider Baradar aangekomen in Kabul’

Een van de hoogste politieke leiders van de Taliban, Abdul Ghani Baradar, zou zaterdag in Kabul zijn gearriveerd voor de besprekingen rondom een nieuwe Afghaanse regering. Dat schrijft persbureau AFP zaterdag op basis van een hooggeplaatste autoriteit binnen de Taliban. Wie deze bron precies is, is niet duidelijk. Ook persbureau AP haalt een anonieme bron aan die stelt dat Mullah Baradar inmiddels in de hoofdstad is.

Wie het bestuur van Afghanistan uiteindelijk op zich gaat nemen is nog niet bekend. Het is mogelijk dat Baradar kans maakt op een functie binnen de nieuwe regering. Hij was een van de oprichters van de Taliban in 1994. In 2010 werd hij opgepakt in Pakistan, daar heeft hij acht jaar vastgezeten. Sindsdien was hij politiek leider vanuit Qatar.

Hij leidde verschillende onderhandelingen, bijvoorbeeld met de Amerikaanse regering en met de voormalige Afghaanse regering. Deze liepen op niets uit.

Lees ook: Wie zijn de Taliban en wat willen ze in Afghanistan?

Abdul Ghani Baradar (rechts) tijdens de onderhandelingen met de VS in februari 2020. Foto Hussein Sayed/AP

Vijf propagandawebsites van de Taliban zijn offline

Vijf websites waarop de Taliban officiële berichten deelt, zijn sinds vrijdag offline. Het is niet duidelijk wie de sites offline gehaald heeft. Mogelijk is het een beperking van het offline verkeer van de Taliban, schrijft The Washington Post vrijdag.

Op de websites waren propagandaberichten in vijf verschillende talen te lezen: in twee Afghaanse talen en in het Arabisch, Urdu en Engels. Ze werden eerder beschermd tegen cyberaanvallen met het Amerikaanse programma CloudFare, maar dit bedrijf heeft niet bevestigd of het nog steeds deze bescherming bood.

Volgens SITE Intelligence Group zouden verschillende Whatsapp-groepen die gebruikt worden door de Taliban ook uit de lucht zijn. Verder had Facebook al eerder officiële Taliban-accounts verwijderd van het platform.

Op eerdere momenten leek de website van de Taliban ook al onbereikbaar. Of deze sites slechts tijdelijk uit de lucht zullen zijn, is niet bekend.

Een internetcafé in Kabul een aantal jaar geleden. Foto Rahmat Gul/AP

‘Taliban presenteren binnen enkele weken bestuursplan’

De Taliban willen in de komende weken een nieuw model van bestuur presenteren. Het zal niet „volgens de westerse definitie” een democratie zijn, maar wel zou het ieders rechten moeten beschermen, stelt een woordvoerder van de Taliban zaterdag tegenover persbureau Reuters.

Daarnaast zegt een functionaris van de Taliban dat ze verantwoordelijkheid zullen nemen voor hun acties. Wel meldt Reuters dat de functionaris anoniem wilde blijven. De functionaris stelt dat berichten over geweld door de Taliban bij protesten en razzia’s onderzocht zullen worden. „Als leden van de Taliban wet- en ordeproblemen veroorzaken, zullen ze worden onderzocht.”

Sinds de herovering van Afghanistan hebben verschillende Afghanen en internationale hulporganisaties melding gemaakt van vergeldingsmaatregelen tegen protesten met de Afghaanse vlag en razzia’s van mensen die eerder de Taliban bekritiseerden. Ook zouden mensen die banden hebben met bijvoorbeeld de Verenigde Staten niet veilig zijn.

VS halen burgers en Afghanen op buiten het vliegveld van Kabul

Militaire helikopters van de Verenigde Staten zijn voorbij het vliegveld in Kabul gevlogen om ten minste 169 Amerikanen op te halen. Dat hebben de autoriteiten vrijdagavond bevestigd aan internationale persbureaus. Daarnaast meldde AP dat er ook 96 Afghanen zijn opgehaald buiten de perimeters en per helikopter naar het vliegveld in Kabul zijn gebracht.

Het vliegveld in Kabul is moeilijk bereikbaar aangezien de Taliban de toegang naar het vliegveld bewaken en grote aantallen mensen er naartoe willen. Volgens de NAVO en de Taliban zijn er tot nu toe ongeveer twaalf mensen omgekomen rondom het vliegveld. Of dat aantal klopt, is onduidelijk. De NAVO stelt dat er inmiddels zo’n 12.000 mensen geëvacueerd zijn uit Afghanistan.

De Amerikaanse president Joe Biden beloofde vrijdagavond om alle Amerikanen thuis te brengen. Dat beloofde hij ook aan de Afghanen die de Amerikaanse troepen hebben geholpen tijdens de oorlog. Wel zei hij dat hij niet kon garanderen dat dit goed zou aflopen. De Verenigde Staten melden zelf dat er in elk geval al minstens 6.000 passagiers zijn meegevlogen in hun evacuatievliegtuigen.

Lees ook: Chaos, checkpoints, mensenmassa’s: Nederlandse evacuatiepogingen verlopen moeizaam

De Amerikaanse Chinook-helikopter. Foto Reuters/Stringer

Welkom in dit blog

In dit blog doet de redactie van NRC verslag van de gevolgen van de machtsovername door de Taliban in Afghanistan. Dit was het belangrijkste nieuws van vrijdag:

  • Drie districten in het noorden van Afghanistan zijn door dorpelingen op de Taliban heroverd. Bij de gevechten zijn aan beide zijden meerdere doden gevallen.
  • De eerste uit Kabul geëvacueerde Afghanen zijn aangekomen in het noodcentrum van het COA bij de kazerne in Zoutkamp in de provincie Groningen. De voornamelijk uit gezinnen bestaande groep Afghanen zat in een NAVO-toestel met in totaal 180 evacués dat vrijdagmiddag landde op Schiphol.
  • Nederland wil gaan helpen met het versterken van de veiligheid op het vliegveld van Kabul. Dat heeft minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag (D66) gezegd na een overleg met de NAVO.
  • De Amerikaanse president Joe Biden noemde het evacuatieproces tijdens een persconferentie „riskant” en „een van de lastigste in de geschiedenis”. „Ik kan niet garanderen dat het goed afloopt of dat dit zonder verliezen zal gaan”, vervolgde hij.
  • Minstens twintig medewerkers van de Amerikaanse ambassade in Kabul hebben volgens The Wall Street Journal al in juli gewaarschuwd voor het ineenstorten van de Afghaanse regering.
Lees hier het gehele blog van vrijdag 20 augustus terug