Droom zonder doemdenken

Ykje helpt Deze zomer helpt het leven iets leuker of gemakkelijker te maken. Doe wekelijks mee met een oefening uit de positieve psychologie. Deze week: dromen durven najagen.

De zomer is een perfecte tijd om te dromen. Op de vleugels van zon, frisse lucht en vrije tijd vliegt de verbeelding als een vogel. Spontaan ontstaan kleine plannetjes. Grootse ideeën zelfs. Wensen om dichter bij onszelf te leven, meer te doen voor anderen, voor de natuur en het klimaat. Zou het niet mooi zijn als…?

Helaas. Hoe betoverend ook de droom, vroeg of laat slaat de twijfel toe. Zou je dat nou wel doen? Hoe zullen anderen reageren? Waar ga je eigenlijk de tijd/ruimte/energie vandaan halen? Bovendien, wat als het één grote mislukking wordt?

Twijfel vuurt een schot hagel. De vogel valt.

Demotiverend misschien, maar volstrekt logisch gezien onze evolutie, zegt Martin Seligman, bedenker van de term positieve psychologie en directeur van het Positive Psychology Center van de Universiteit van Pennsylvania. Als oermens was angst voor de toekomst onze vriend, legt hij uit in de online leergang Foundations of Positive Psychology (Via Coursera één week gratis te volgen). Wat als morgen de zon fel brandt, of er juist sneeuw en ijs komt? Beter is het om je voor te bereiden op het ergste.

Zoals Seligman doceert: „You have a bad weather brain.”

De tragiek is dat de meeste mensen vandaag de dag in een veel veiligere wereld leven dan in de oertijd, toen de helft van ons niet eens de 18 haalde, maar dat het brein nog altijd graag inzoomt op wat er mis kan gaan. En dat is jammer. Om dromen waar te maken, moet je nieuwe dingen proberen, mét de onzekerheid die daarbij hoort.

Gelukkig heeft Seligman een praktische oefening om voorbij onze angsten en twijfels te komen en een realistisch plan op te stellen. Het heet ‘plaats het in perspectief’ en is een krachtige manier om gedachten van irrationeel naar rationeel te sturen én een vangnet te spannen voor tegenslagen.

Om dromen waar te maken, moet je nieuwe dingen proberen, mét de onzekerheid die daarbij hoort

Als eerste stap van deze oefening mogen de hersenen doen waar ze tijdens honderdduizenden jaren evolutie uitstekend in zijn getraind: doemdenken. Grijp een oude of nieuwe droom en schrijf op: wat is de slechtst mogelijke uitkomst? Wat als álles misgaat?

Stel bijvoorbeeld: u wilt een webwinkel in biologische shampoo beginnen. Het doemscenario is dat de ingrediënten opeens enorm in prijs stijgen. Er komt ruzie met de medeoprichter. Klanten branden het product af op internet omdat ze na een paar maanden opeens kale plekken krijgen.

Binnen afzienbare tijd is het bedrijf failliet.

Haal even diep adem na dit denkbeeldige drama. Droom nu eens het rooskleurigste scenario bij elkaar. De webwinkel blijkt een astronomisch succes. De productiekosten van de shampoo vallen lager uit dan verwacht. De medeoprichter blijkt ge-wel-dig. De miljoenen stromen binnen. Net als de blije berichten van klanten. Sommigen menen zelfs dat hun inhammen kleiner worden.

Eind goed, al goed? Nee. Als we stoppen bij dit droomscenario, komt ongetwijfeld de twijfel weer op. Want zo mooi kan het toch allemaal niet gaan? Als derde stap schrijft u het waarschijnlijkste scenario op. Daar heeft het hoofd ruimte voor, nu de irrationele angsten en dromen op papier staan.

Dus: de shampoo valt iets duurder uit dan begroot, de medeoprichter is een redelijk goede match, los van de verschillen van aanpak die er altijd zijn tussen twee mensen. Er komen een paar mailtjes van klanten over onbezorgde pakketjes, maar zo nu en dan ook van tevreden gebruikers. Voller haar hebben ze niet gekregen, maar het glanst tenminste.

De vierde en laatste stap van Seligman is cruciaal om met vertrouwen een plan te kunnen uitvoeren: bekijk het meest realistische scenario en bedenk een oplossing voor de tegenslagen die u voorziet. In het geval van de shampoo bijvoorbeeld: een dagelijks moment om klachten af te handelen en een wekelijkse gesprek met de medeoprichter over de samenwerking.

Enthousiast? Doe dan mee. Veel plezier met realistisch dromen!