Opinie

Zouden meldingen over erectieproblemen na vaccinatie ook worden weggewuifd?

Stine Jensen

Begin augustus haalde menstruatie het nieuws. Bijwerkingencentrum Lareb had meer dan duizend meldingen gekregen over menstruatiestoornissen na coronavaccinatie. NOS.nl kopte: „Vaccinatie en menstruatie: ‘Iedereen heeft wel eens een verstoorde cyclus’.” Eerst kwam Agnes Kant aan het woord, de directeur van Lareb. Zij stelde dat het niet zeker was of er een verband met vaccinatie was, dat moest nog worden onderzocht. Er was dus nog niks onderzocht, maar een immunoloog kon toch vast melden dat er niets „alarmerends” aan de hand was. Van alles heeft immers invloed op je menstruatie, wat je eet, hoe je slaapt. „Voor hetzelfde geld hadden de melders last van stress”, opperde een gynaecoloog. „Als je je niet goed voelt of niet lekker in je vel zit, kan dat al een wissel trekken op je cyclus.”

Ik vroeg mij af waarom de menstruatiemeldingen nieuwswaardig waren, als ze zo werden gebagatelliseerd. Nee, ik vroeg het mij niet af, ik wond mij op, over de NOS die vrouwen met ernstige menstruatieklachten na vaccinatie met een tut-tut-meisjes terug het negentiende-eeuwse hysterische hok in joeg. Stel je voor dat er meer dan duizend meldingen waren van mannen die na vaccinatie kampten met erectieproblemen, zouden die worden weggewuifd?

Kwalijk is het, want er ligt een serieus onderzoeksterrein braak als het gaat over de relatie tussen de pandemie en menstruatie, het effect van vaccins op menstruatie, en de beeldvorming erover. Het was The Guardian die de kwestie aankaartte door erop te wijzen dat de pandemische stress een andere wissel trok op vrouwenlichamen dan op mannenlichamen. Rosanne Hertzberger wees er in NRC op dat de vaccins getest zijn op vrouwen die anticonceptie slikken, niet op menstruerende vrouwen, dat bijwerkingen anders uitpakken voor vrouwen en dat daarom seksespecifiek onderzoek van belang is. Helaas is dit type omissie in de medische wetenschap geen uitzondering. Cardioloog Angela Maas zet zich al jaren in voor onderzoek naar het vrouwenhart.

Toeval of niet, vrouwen beginnen zich inmiddels flink te roeren over het thema menstruatie. Deze maand kun je via het initiatief Maandverbond van de VPRO meepraten over je cyclus en begin september verschijnt het boek Ben je ongesteld of zo? van Honorata van den Akker en Lieke Smets, die zich ‘de menstruatiemeisjes’ noemen. Ze zetten zich in om de beeldvorming en informatie rondom menstruatie te verbeteren.

Bij beide initiatieven moest ik eerst wat taalbarrières overwinnen: de maandverbondsquad schrikt mij met haar hyper-zelfbewuste woke-retoriek af; het zelfverkleinende ‘menstruatiemeisjes’ van twee volwassen vrouwen van 24 en 27 ondermijnt de ernst van hun missie. Maar ik vind de initiatieven inhoudelijk sterk. Ze bespreken belangrijke vraagstukken (Wat is ‘PMDD’ en heb je dan echt een ‘disorder’?); en ze zijn dapper, want je moet maar zin hebben in het geschamper. Youp van ’t Hek moet nog komen met zijn vernietigende column, maar Elma Drayer heeft haar „zusters” (signaalwoord bij Drayer dat ze vrouwen gaat affakkelen) al laatdunkend toegesproken. Ze wordt „zenuwachtig” als vrouwen het uitgebreid over „feminiene” kwesties hebben en vreest biologisch determinisme van de „menstruatiegelovigen”. Drayer weet heus wel dat „menstruatie geen feest is” maar „met het bijkomende ongerief valt heel goed te leven”.

Tja. Drayer reduceert menstruatieklachten tot ‘feminiene kwaaltjes’, projecteert haar eigen ervaring als norm op alle vrouwen én herhaalt een klassiek seksistisch stereotype van de menstruatie als ‘vloek’, waarbij je moet doen of je lichaam een machine is, en de menstruatie een hinderlijke onderbreking waarover je niet mag klagen.

In de studie The Curse. Confronting the Last Unmentionable Taboo: Menstruation (1999) laat Karen Houppert zien hoe hardnekkig die beeldvorming is. Van de paus die vrouwen verbood tampons te gebruiken (dan stop je iets in je vagina, en wie weet kom je ergens onderweg iets tegen dat tot genot leidt!); tot Carrie (1974) van Stephen King, waar een bloedende vrouw bezeten is van demonen en Het dagboek van Anne Frank, waarin Anne zich verheugt op haar eerste menstruatie, maar door iedereen aangespoord wordt haar enthousiasme te temperen.

Houppert noemt de geldsommen die omgaan in de hygiëne-industrie (toen al: 1,3 miljard jaarlijks in de VS, en dat is zonder de menstruatiepijnpillenindustrie). Ze vertelt dat ze vaak die bedragen even noemt, omdat ze dan serieuzer genomen wordt, met name door mannen die dan plots geïnteresseerd raken: menstruatie is nu een belangrijk economisch onderwerp waar miljarden in omgaan.

Aan wetenschappelijk onderzoek, berichtgeving en beeldvorming valt nog veel te verbeteren. Menstruatiemeisjes, maandverbondsquad, go!

Stine Jensen is filosoof en schrijver.