Laatste nieuws Afghanistan

Eerste Afghaanse evacués aangekomen bij noodopvang in Zoutkamp

In dit blog volgen we het laatste nieuws rond Afghanistan, waar de Taliban op zondag de macht overnamen. Nog altijd proberen westerse landen burgers en lokaal personeel te evacueren. met chaotische scènes op het vliegveld van Kabul tot gevolg.

Dit blog is gesloten

In dit blog deed de redactie van NRC verslag van de gevolgen van de terugtrekking van Amerikaanse en internationale militaire eenheden uit Afghanistan. Dit weekeinde namen de Taliban Kabul in. De fundamentalistische beweging is daarmee opnieuw aan de macht gekomen in Afghanistan.

Ga naar het blog van zaterdag 21 augustus

‘Dorpelingen heroveren delen provincie ten noorden van Kabul’

Drie districten in de provincie Baghlan, in het noorden grenzend aan Kabul, zijn niet langer in handen van de Taliban, melden lokale media vrijdag. Gewapende dorpelingen zouden het hebben terugveroverd van de radicaalislamitische beweging. Hierbij zouden meerdere doden zijn gevallen aan beide zijden.

Op een video is te zien hoe de Afghaanse vlag gehesen wordt. „Het verzet leeft nog”, schreef de voormalig minister van Defensie, generaal Bismillah Mohammadi, op Twitter. Helemaal weggejaagd uit de regio zijn de Taliban nog niet. Ook is het niet de verwachting dat ze zich gewonnen gaan geven.

De revolte in Baghlan wordt door persbureau AFP een van de „opzichzelfstaande tekenen van verzet” genoemd. Ook in de Panjshirvallei ten noordoosten van Kabul wordt verzet geboden. Het is een relatief kleine regio met 140.000 inwoners die als laatste nog niet voor de Taliban gevallen is. Het verzet wordt er aangevoerd door Ahmad Massoud, de zoon van Ahmed Sjah Massoud die ook een belangrijke rol speelde in het verdrijven van de Sovjets uit Afghanistan (van 1979 tot 1989). Later leidde hij ook een guerrillabeweging tegen de Taliban.

Biden noemt evacuatie riskant: ‘Ik kan niet garanderen dat het goed afloopt’

De Amerikaanse president Joe Biden noemde het evacuatieproces vrijdag tijdens een persconferentie „riskant” en „een van de lastigste in de geschiedenis”. „Ik kan kan niet garanderen dat het goed afloopt of dat dit zonder verliezen zal gaan”, vervolgde hij. „Ik focus me nu op het uitvoeren van de operatie zelf.”

Verder zei hij in nauw contact te staan met de Taliban, om te zorgen dat alle aan de VS gelieerde Afghanen toegang krijgen tot het vliegveld zodat ze het land kunnen verlaten. „We gaan alle middelen aanwenden die nodig zijn om onze burgers en bondgenoten in veiligheid te brengen”, zei Biden. De Amerikanen bezwoer hij: „We will get you home.” Bidens populariteit heeft een flinke deuk opgelopen nadat Afghanistan razendsnel in de handen van de Taliban viel – ondanks dat de Amerikaanse president nog bleef volhouden dat dit niet noodzakelijkerwijs zou gebeuren.

Alleen het vliegveld van Kabul is nu nog onder controle van de Amerikanen. Voor evacués blijkt het echter moeilijk veilig en op tijd naar binnen te komen. Biden zegt de omgeving nauwlettend in de gaten te houden om terroristische aanslagen van de Taliban of IS-strijders te voorkomen. De Taliban hebben in een ‘algemeen pardon’ de gevangenissen leeggehaald. Daardoor kunnen opgesloten IS’ers ook in vrijheid zijn gesteld, ondanks eerdere beloften van de Taliban dat leden van die terreurorganisatie niet vrij zouden komen.

De Verenigde Staten stellen verder niet bereid te zijn om de ‘veilige zone’ rondom het vliegveld uit te breiden. „Dat zou onbedoelde consequenties kunnen hebben”, zegt Biden, doelend op een nieuwe confrontatie met de Taliban. Op dit moment wordt er niet openlijk gevochten tussen de Taliban en Amerikaanse strijdkrachten. Wel zijn er al zeker twaalf mensen omgekomen in de chaos rond het vliegveld.

Joe Biden vrijdag tijdens zijn persconferentie over de evacuaties uit Afghanistan. Foto Ken Cederno/Reuters

Eerste Afghaanse evacués aangekomen bij noodopvang in Zoutkamp

De eerste uit Kabul geëvacueerde Afghanen zijn aangekomen in het noodcentrum van het COA bij de kazerne in Zoutkamp in de provincie Groningen. Zij zaten in een NAVO-toestel met in totaal 180 evacués dat vrijdagmiddag landde op Schiphol. Niet alle inzittenden hadden Nederland als eindbestemming. Er zijn vrijdagavond volgens het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) 28 Afghanen aangekomen bij de noodopvang, voornamelijk gezinnen.

Het ministerie van Defensie wees de Willem Lodewijk van Nassaukazerne in Zoutkamp eerder deze week aan als noodopvanglocatie voor mensen die door de Nederlandse overheid uit Afghanistan worden gehaald. De kazerne dient als eerste noodopvang, daarna wordt gekeken of mensen ergens anders opgevangen kunnen worden. Het COA heeft volgens persbureau ANP in eerste instantie een contract van een maand met de overheid voor de opvang in Zoutkamp. Er is in totaal ruimte voor 540 mensen.

Woensdagavond kwam er een eerste groep van 35 uit Afghanistan geëvacueerde Nederlanders aan op Schiphol. Daarna volgden nog meer evacuatievluchten met zowel een beperkt aantal Nederlanders als buitenlanders aan boord. Volgens de planning gaat er drie keer per dag een vlucht met een C-130 transporttoestel heen en weer van Kabul naar een veilig land in de regio, waarna de evacués met een groter toestel naar Nederland worden gevlogen.

De Willem Lodewijk van Nassaukazerne wordt ingericht voor de noodopvang van Afghanen. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Oezbekistan stuurde 150 Afghaanse vluchtelingen terug de grens over

Via Oezbekistan zijn in de afgelopen dagen 1.982 mensen geëvacueerd uit Afghanistan, dat maakte het ministerie van Buitenlandse Zaken aldaar vrijdag bekend. Zelf neemt het land geen vluchtelingen op: 150 Afghanen die probeerden de grens over te steken werden weer teruggestuurd. Dat heeft de regering zo afgesproken met de Taliban, schrijft het ministerie.

Het ministerie stelt dat de vluchtelingen het desondanks goed maken. „Volgens onze informatie mochten over de burgers die naar Afghanistan terugkeerden allemaal naar huis nadat de nodige formele procedurele maatregelen tegen hen waren getroffen en zijn ze nu in volledige veiligheid bij hun families”, schrijft het Oezbeekse ministerie.

Oezbekistan deelt 144 kilometer grens met Afghanistan. Momenteel werkt het naar eigen zeggen samen met Duitsland, Rusland, de VS, Zwitserland, Oostenrijk, Denemarken, Polen, Hongarije, Slowakije en Kazachstan. Deze landen krijgen „vergunningen voor het vliegen door het luchtruim” en mogen er landen en opstijgen. Ook wordt „technische en logistieke bijstand” verleend. „Tijdens hun korte verblijf op Oezbeeks grondgebied krijgen de evacués de nodige assistentie met inachtneming van strikte maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus, waarna ze allemaal zo snel mogelijk naar de landen van bestemming worden gestuurd.”

Britten al maanden bezig met evacueren tolken

Het Verenigd Koninkrijk is al zeker drie maanden geleden begonnen met de voorbereiding van het evacueren van Afghaanse tolken en medewerkers. Volgens de NOS schreef de Britse repatriëringsdienst op 17 mei aan tolken: „Zorg er voor dat u en de familieleden die zijn uitgenodigd om met u mee te reizen, klaar staan.” De werkelijke evacuaties zouden volgens dat bericht op z’n vroegst twee tot vier weken later beginnen. De Britten werken voor de evacuaties samen met de IOM, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties.

Inmiddels zijn er 2.400 mensen uit Afghanistan naar het Verenigd Koninkrijk gehaald, waaronder 599 Britse staatsburgers. Eerder deze vrijdag werd bekend dat ook Frankrijk de afgelopen maanden in relatieve stilte al honderden mensen uit Afghanistan heeft geëvacueerd, uit vrees dat de Taliban de macht zouden grijpen.

Lees ook: Chaos, checkpoints, mensenmassa’s: Nederlandse evacuatiepogingen verlopen moeizaam

Nederland heeft de afgelopen maanden enkele tientallen tolken met hun families uit Afghanistan gehaald aan de hand van een eind 2019 vastgestelde regeling. De Tweede Kamer heeft in moties herhaaldelijk opgeroepen de evacuaties te versnellen. Door de huidige chaos rond het vliegveld van Kabul verlopen de evacuatiepogingen momenteel uiterst moeizaam.

De Britten en de Fransen hebben naast tolken ook onder anderen koks en chauffeurs geëvacueerd. Het Nederlandse kabinet heeft pas deze week besloten coulanter om te gaan met asielaanvragen van alle Afghanen „die langdurig ingehuurd waren door Nederland of een contract hadden met Nederland”. Volgens de NAVO zijn er sinds de Taliban afgelopen zondag de macht overnamen in Afghanistan in totaal 18.000 mensen uit Kabul opgehaald.

Nederland wil helpen vliegveld Kabul te versterken

Ook Nederland wil gaan helpen met het versterken van veiligheid op het vliegveld van Kabul. Dat heeft minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag (D66) vrijdag gezegd na een overleg met de NAVO, meldt ANP. Op dit moment wordt het Afghaanse vliegveld bestuurd door Amerikaanse militairen en ander NAVO-personeel.

De belangrijkste conclusie uit het NAVO-overleg was volgens Kaag dat „het merendeel van de landen de Amerikanen oproept langer te blijven. Zo lang mogelijk, tot we de laatste mensen die we willen en moeten helpen uit het land zijn.” De VS gaven eerder deze week te kennen dat ze blijven tot alle 55.000 tot 60.000 Amerikaanse evacuees het land uit zijn. Met de Taliban hebben de VS afgesproken dat ze tot 31 augustus in het land blijven.

Welk doel de Nederlandse versterking zou dienen, waaruit deze zou bestaan en wat voor soort personeel hiervoor ingezet zou worden, is niet bekendgemaakt. Wel noemde Kaag het een „geloofwaardigheidstest” voor de NAVO. Op dit moment bevinden zich geen Nederlandse militairen meer in Afghanistan.

Kaag: nog ruim 700 mensen met Nederlands paspoort in Afghanistan

Er verblijven momenteel nog meer dan zevenhonderd mensen met een Nederlands paspoort in Afghanistan. Dat heeft demissionair minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag (D66) vrijdag voorafgaand aan de ministerraad gezegd, meldt persbureau ANP. Sinds begin deze week onderneemt Nederland pogingen om met evacuatievluchten staatsburgers en Afghaanse oud-medewerkers uit Kabul te ontzetten.

Volgens Kaag zijn veel van de mensen die nu vastzitten in het land „op familiebezoek” naar Afghanistan afgereisd, ondanks het negatieve reisadvies. „Die moeten we terughalen”, zei de minister. Daarnaast wil Nederland ambassademedewerkers en lokaal personeel terughalen.

Kaag zei tegenover ANP dat alle mogelijkheden worden onderzocht om mensen naar het vliegveld van Kabul te krijgen. Dat wordt beveiligd door Amerikaanse militairen, maar buiten de toegangspoorten maken de Taliban de dienst uit. „We werken nauw samen met Duitsland, die nog een militaire presentie hadden, en het Verenigd Koninkrijk”, aldus de bewindsvrouw.

Opnieuw transportvliegtuig vertrokken uit Kabul met 70 evacués

Er is op vrijdag nog een Nederlands transportvliegtuig met aan boord ditmaal 70 evacués vertrokken vanuit de Afghaanse hoofdstad Kabul. Dat meldt het ministerie van Defensie via Twitter. Het gaat om militair vliegtuig van het type C-130. Over de nationaliteit van de inzittenden maakt het ministerie niets bekend. Ook de eindbestemming is niet duidelijk.

Lees ook: Chaos, checkpoints, mensenmassa’s: Nederlandse evacuatiepogingen verlopen moeizaam

Eerder op de dag haalde een Nederlands vliegtuig al 53 mensen terug uit Kabul, waaronder één Nederlander. Er is nog een vlucht met 180 mensen aan boord onderweg naar Schiphol, die naar verwachting landt om 15.30. Het is niet nog duidelijk hoeveel mensen op die vlucht Nederland als eindbestemming hebben, schrijft het ministerie. De evacuatie van onder meer Nederlanders en mensen die in Afghanistan gevaar lopen omdat zij voor Nederland hebben gewerkt als bijvoorbeeld bewaker, chauffeur of kok, is begonnen op 18 augustus.

Militaire toestellen gestationeerd op vliegbasis Eindhoven. Foto Rob Engelaar/ANP

‘Duitser neergeschoten op weg naar luchthaven Kabul’

Een Duitser is in Afghanistan onderweg naar de luchthaven van Kabul gewond geraakt toen hij werd beschoten. Dat heeft een regeringswoordvoerder vrijdag gezegd, meldt persbureau Reuters. De man zou lichte verwondingen hebben opgelopen en inmiddels op een vlucht naar Duitsland zitten. „Hij ontvangt medische zorg, zijn leven is niet in gevaar.”

Het Duitse ministerie van Defensie stuurt twee helikopters naar Afghanistan om Duitse burgers te ontzetten. De heli’s moeten niet alleen mensen in Kabul, maar ook elders in Afghanistan kunnen bereiken. Ze landen naar verwachting zaterdagochtend.

Donderdag werd bekend dat een familielid van een journalist die voor de Duitse nieuwszender Deutsche Welle werkte door de Taliban gedood is. De strijdgroep zou het op meer familieleden van de verslaggever hebben voorzien. Die zitten ondergedoken. De Taliban maakte eerder jacht op Afghaanse journalisten.

Evacuaties uit Afghanistan verlopen moeizaam

Nu het kabinet heeft toegezegd álle Afghanen te evacueren die gevaar lopen omdat zij de Nederlandse missie in Afghanistan hielpen, treedt een nieuw probleem op: de gebrekkige toegang tot Kabuls vliegveld. Een kleine vijfduizend Amerikaanse militairen controleren weliswaar de luchthaven van de Afghaanse hoofdstad, maar buiten de hekken voeren de Taliban het bewind.

Lees hier het volledige artikel: Chaos, checkpoints, mensenmassa’s: Nederlandse evacuatiepogingen verlopen moeizaam

Nederlands transportvliegtuig evacueert 180 mensen uit Kabul

Een militair transporttoestel is vrijdag met 180 mensen aan boord op weg naar Schiphol. Daar zal het rond 15.30 uur landen. Dat heeft het ministerie van Defensie vrijdagochtend op Twitter laten weten. Het lijkt te gaan om evacués uit Kabul.

Twitter avatar Defensie Ministerie van Defensie Op dit moment is er een MRTT onderweg naar Schiphol met daarin ca. 180 mensen. Het is nog niet duidelijk hoeveel mensen Nederland als eindbestemming hebben. De geplande aankomsttijd is 15:30 uur. https://t.co/4i6u0tbXpn

„Het is nog niet duidelijk hoeveel mensen Nederland als eindbestemming hebben”, schrijft het ministerie. Kort voor het bericht liet Defensie weten dat een vlucht met 53 mensen, onder wie één Nederlander, uit de Afghaanse hoofdstad waren geëvacueerd. Het MRTT-vliegtuig met 180 inzittenden lijkt te zijn vertrokken vanuit de Pakistaanse hoofdstad Islamabad, zo concludeert de NOS op basis van het staartnummer op de in de tweet gedeelde foto. Dit is niet door het ministerie bevestigd.

Volgens de planning kunnen er dagelijks drie evacuatievluchten vanuit Kabul worden uitgevoerd. Door technische problemen is één van de twee transporttoestellen tijdelijk niet beschikbaar. Ook lukt het veel mensen in Afghanistan die in aanmerking komen voor evacuatie niet om de luchthaven van Kabul te bereiken, omdat de Taliban inmiddels de dienst uitmaken in de hoofdstad.

‘VS-diplomaten waarschuwden al in juli voor instorten Afghaans bewind’

Minstens twintig medewerkers van de Amerikaanse ambassade in Kabul hebben al in juli gewaarschuwd voor het ineenstorten van de Afghaanse regering. Dat schrijft The Wall Street Journal. De diplomaten stuurden destijds een interne memo naar de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Anthony Blinken.

De ambassademedewerkers adviseerden om de evacuaties van Amerikanen en lokale medewerkers vanuit Afghanistan snel op touw te zetten. Zij drongen erop aan haast te maken met registratie van iedereen die in aanmerking kwam voor dergelijke vluchten, die volgens hen niet later dan 1 augustus moesten vertrekken. Ook werden adviezen gedeeld om de ontstane crisis te managen. De memo werd door 23 Amerikaanse personeelsleden ondertekend.

Aanleiding voor het versturen van het vertrouwelijke document was de geplande terugtrekking van Amerikaanse troepen. Volgens de diplomaten was het Afghaanse leger duidelijk niet klaar om zelfstandig de orde in het land te bewaren. Zonder Amerikaanse militaire aanwezigheid zou het Afghaanse leger imploderen, wat de weg vrij zou maken voor een machtsovername door de Taliban. Dit is ondanks de waarschuwingen uiteindelijk ook gebeurd.

The Wall Street Journal noemt de memo „het helderste bewijs tot nu toe dat de [Amerikaanse] regering door zijn eigen functionarissen ter plekke was gewaarschuwd dat het oprukken van de Taliban aanstaande was en dat de Afghaanse krijgsmacht dit niet kon stoppen”. Het document werd op 13 juli verstuurd.

De Amerikaanse ambassade aan de skyline van Kabul. Foto Rahmat Gul/AP

Nederlandse evacuatievlucht uitgevoerd, één Nederlander aan boord

In de nacht van donderdag op vrijdag is vanaf de luchthaven van Kabul opnieuw een Nederlandse evacuatievlucht vertrokken. Dat heeft het ministerie van Defensie vrijdag laten weten. Aan boord waren 53 mensen, onder wie één Nederlander.

Twitter avatar Defensie Ministerie van Defensie Vanacht is weer een Nederlandse vlucht uitgevoerd met de C-130. 53 passagiers, waaronder 1 Nederlander zijn meegenomen vanuit Kabul. @MinBZ

Het is niet bekend of en waar het toestel geland is. Meer details over de inzittenden werden niet vrijgegeven. De vlucht werd wederom uitgevoerd met een C-130-transporttoestel.

Facebook geeft Afghaanse gebruikers opties voor bescherming van profiel

Facebook biedt gebruikers in Afghanistan een aantal methoden om hun gedrag en profielen op het sociale platform af te schermen, als zij vrezen voor doorzoeking door de Taliban. Bestuurder Nathanial Gleicher heeft via Twitter laten weten dat het vanaf nu mogelijk is voor deze gebruikers om hun profiel met één klik te blokkeren. Ook zijn de vriendenlijsten van Afghaanse Facebookprofielen afgeschermd zodat die niet kunnen worden doorzocht.

Met de nieuwe opties wil Facebook mensen helpen die bang zijn voor represailles van de Taliban. Activisten, journalisten en mensen die met westerse mogendheden hebben gewerkt, zijn bang dat zij aan de hand van hun online identiteit worden aangemerkt als verraders. NRC hoorde van lokale bronnen dat mensen die proberen via het vliegveld te worden geëvacueerd, hun telefoons leeghalen of achterlaten, zodat ze die niet hoeven in te leveren bij checkpoints langs de weg die door Talibanstrijders worden bemand.

Meer over informatie die de werknemers van internationale missies kan ‘verraden’: Biometrie van VS die in handen viel van de Taliban is nu risico voor Afghanen

Amerikaanse overheidsdiensten die in de laatste decennia hebben gewerkt, zoals de koepel voor ontwikkelingshulp USAID, hebben medewerkers geadviseerd ook hun digitale contacten met lokale Afghaanse collega’s en fixers te wissen. Persbureau AP berichtte eerder deze week dat deze overheidsinstanties bijvoorbeeld updates, blogs en foto’s van hun openbare sites hebben verwijderd waarop Afghanen herkenbaar zouden zijn, om hun identiteit te beschermen.

Facebook heeft laten weten nog te kijken naar manieren om Taliban te weren van de berichtenservice WhatsApp. De grote sociale platformen - Facebook, Instagram en YouTube - hebben in de afgelopen week naar eigen zeggen al stappen ondernomen om propaganda en communicatie van de beweging van hun platformen te verwijderen.

Lees ook de column van Marietje Schaake over de online communicatie door de Taliban: Een Twitter-account en een kalasjnikov

Volgens NAVO 18.000 evacués al weg, wil aantal verdubbelen in weekend

In de laatste vijf dagen zijn meer dan 18.000 mensen via het vliegveld van Kabul uit Afghanistan geëvacueerd. Dat meldt persbureau Reuters vrijdagochtend op basis van informatie van een functionaris van het westers bondgenootschap NAVO. De anonieme functionaris maakt daarbij geen onderscheid tussen evacués met een westers paspoort (diplomaten, militairen of ontwikkelingswerkers) of Afghanen die de internationale missies in de afgelopen jaren hebben bijgestaan (en wel of geen dubbel paspoort hebben).

Volgens hetzelfde bericht zou de NAVO het aantal evacuaties dit weekend nog willen verdubbelen. Er staan nog altijd menigtes aan de poorten van het Hamid Karzai International Airport, van mensen die hopen aan boord van een evacuatievlucht te komen. Lokale medewerkers van de Nederlandse ambassade - voor de evacuatie door Nederland wordt georganiseerd - vertelden aan NRC dat het door gedrang onmogelijk is om op eigen gelegenheid op het vliegveld te komen.

Welkom in dit blog

In dit blog doet de redactie van NRC verslag van de gevolgen van de terugtrekking van Amerikaanse en internationale militaire eenheden uit Afghanistan. Dit weekeinde namen de Taliban Kabul in. De fundamentalistische beweging is daarmee opnieuw aan de macht gekomen in Afghanistan.

Gisteren zijn verschillende evacuatievluchten vertrokken. Het ministerie van Defensie bevestigde donderdagmiddag dat er zeker negen Nederlanders onderweg zijn en dat er meer vluchten gepland waren. Later is niet duidelijk geworden of er meer Nederlanders geëvacueerd zijn. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maakte bekend dat er zeker nog zesduizend anderen wachten op de luchthaven van Kabul.

Ook werd donderdag bekend dat de Taliban een zoektocht is begonnen naar mensen die hebben samengewerkt met de NAVO of Verenigde Staten, met als doel hen „te ondervragen of te straffen”. Volgens de Verenigde Naties zijn de bedreigingen van de Taliban tegenstrijdig met de beloften van de fundamentalistische groepering om geen wraak te nemen op leden en aanhangers van de omvergeworpen regering.

Lees ook het gehele blog van donderdag 19 augustus terug