Contouren van Talibanbewind: sharia, geen democratie

Nieuwe regering De Taliban, die zeggen inclusief te zijn, staan acuut voor interne problemen als de financiën, openbare voorzieningen en ambtenaren die bang zijn.

Taliban-woordvoerder Zabihullah Mujahid (midden) op de persconferentie dinsdag.
Taliban-woordvoerder Zabihullah Mujahid (midden) op de persconferentie dinsdag. Foto Rahmat Gul / AP

Vijf dagen nadat de Taliban de macht grepen in Afghanistan, worden de contouren van hun nieuwe regering zichtbaar. De dagelijkse leiding van het land zal in handen komen van een bestuurlijke raad, zei een hoge Talibanfunctionaris tegen persbureau Reuters. Wie zitting zullen nemen in die raad, is nog onduidelijk. Maar de opperste leider van de Taliban, Haibatullah Akhundzada, zal de algehele leiding behouden. En van democratie zal geen sprake zijn.

„Er zal geen democratisch systeem zijn, omdat daar geen basis voor is in ons land”, zei Waheedullah Hashimi, de Talibanfunctionaris. „We zullen niet bespreken welk soort politiek systeem we moeten toepassen, want dat is duidelijk. Het is de sharia en dat is het.” Hashimi zei dat veel bestuurlijke details nog ingevuld moeten worden en dat hij later deze week zou deelnemen aan een vergadering van Talibanleiders, waar dit soort kwesties aan de orde zullen komen.

De bestuursstructuur die Hashimi schetst, vertoont gelijkenissen met het Talibanbewind dat Afghanistan tussen 1996 en 2001 op hardvochtige wijze regeerde. Destijds bleef leider Mullah Omar op de achtergrond. Hij liet het dagelijks bestuur over aan een raad die de rol van kabinet vervulde. Akhundzada zal net als Omar boven de raad staan, aldus Hashimi, in een soortgelijke rol als een president. „Een van zijn plaatsvervangers zal wellicht raadsvoorzitter worden.”

Akhundzada heeft drie plaatsvervangers: Mawlavi Yaqoob, de zoon van Talibanoprichter Mullah Omar; Sirajuddin Haqqani, de leider van het Haqqani-netwerk, een machtige en militante Talibanfactie; en Abdul Ghani Baradar, een van de medeoprichters van de Taliban, die aan het hoofd staat van de politieke tak en de onderhandelingen leidde met de Amerikanen. Deze mannen krijgen waarschijnlijk een belangrijke rol.

Haqqani is het beruchtst. Zijn netwerk heeft nauwe banden met Al-Qaida en is verantwoordelijk voor de zwaarste aanslagen op westerse troepen en Afghaanse burgers. De groep vocht al in de oorlog tegen de Sovjets in de jaren tachtig, is technisch geavanceerd en kan complexe aanvallen uitvoeren, zoals het infiltreren van zwaar beveiligd gebied. Haqqani zou tegen de vredesbesprekingen met de VS zijn geweest, omdat hij de Amerikanen wilde zien afdruipen.

Naar buiten toe tonen de Taliban nu evenwel een gematigd gezicht, deels voor binnenlandse consumptie en deels voor de internationale bühne. Ze zeggen een inclusieve, islamitische regering te willen vormen, waarin plaats is voor Afghanen uit alle etnische groepen. In die geest heeft een hoge leider van het Haqqani-netwerk woensdag de vorming van een regering besproken met oud-president Karzai en met Abdullah Abdullah, die voorheen minister van Buitenlandse Zaken was.

De tijd dringt, want de Taliban worden geconfronteerd met acute problemen. Veel ambtenaren houden zich thuis schuil, uit angst voor wraakacties, ondanks verzekeringen van de Taliban dat er amnestie zou komen. Volgens hulporganisaties dreigen hierdoor overheidsdiensten zoals de levering van water en elektriciteit stil komen te liggen.

Daarbij dreigt er een financiële crisis: 75 procent van de staat wordt gefinancierd door buitenlandse donoren, en 42 procent van de economie draait om hulpgeld. Duitsland heeft zijn hulp al opgeschort, en andere Europese landen dreigen daar ook mee. Op aandringen van de VS heeft het IMF 385 miljoen euro aan eerder gepland hulpgeld niet overgemaakt. En de negen miljard dollar aan buitenlandse reserves van de centrale bank, waarvan het grootste deel bestaat uit Amerikaanse obligaties, zijn waarschijnlijk moeilijk te verzilveren.