Verzet in Panjshir Vallei gaat door

Weerstand In de door bergen omgeven Panjshir vallei leggen Tadzjieken zich niet neer bij machtsgreep van Taliban. Hoewel de vallei maar 65 kilometer van Kabul ligt, is hij nooit veroverd door een strijdmacht.

Soldaten van het (voormalige) Afghaanse regeringsleger patrouilleerden maandag in de Panjshir vallei. Daar verzamelen zich Afghanen die zich verzetten tegen de machtsovername door de Taliban.
Soldaten van het (voormalige) Afghaanse regeringsleger patrouilleerden maandag in de Panjshir vallei. Daar verzamelen zich Afghanen die zich verzetten tegen de machtsovername door de Taliban. Foto Sahel Arman / AFP

De Taliban zijn na een razendsnelle opmars de baas in Afghanistan, maar de roemruchte Panjshir Vallei blijft weerstand bieden tegen het nieuwe bewind in Afghanistan.

Restanten van het Afghaanse leger, met name de speciale eenheden, zijn op weg naar Panjshir. Ook vicepresident Amrullah Saleh is naar de vallei gevlucht. Hij riep zichzelf daar uit tot president, aangezien de gehate president Ghani naar het buitenland is gevlucht, en zei dat vanuit de vallei operaties tegen de Taliban zullen doorgaan.

Panjshir is een gigantisch natuurlijk fort, omringd door steile, rotsachtige bergen. Hoewel de vallei maar 65 kilometer van Kabul ligt, is hij nooit veroverd door een strijdmacht, Afghaans noch buitenlands. Panjshir was een bastion van verzet tegen de Sovjets, die het land eind jaren zeventig binnenvielen, en tegen het Talibanbewind in de jaren negentig.

Het verweer tegen de machtsgreep van de Taliban wordt geleid door Ahmad Massoud. Dat is een zoon van de legendarische commandant Ahmed Shah Massoud, de ‘Leeuw van Panjshir’, die in 2001 is vermoord door Al-Qaida. Massoud riep de Afghanen maandag op tot verzet. „Mijn wapenbroeders en ik zullen ons bloed geven, samen met alle vrije Afghanen die zich weigeren te onderwerpen en die ik oproep om me te vergezellen in ons bolwerk Panjshir, de laatste vrije regio van ons stervende land.”

Massoud heeft zijn steun uitgesproken voor Saleh, oud- chef van de Afghaanse inlichtingendienst, die veel vijanden heeft gemaakt en tal van moordaanslagen heeft overleefd. Volgens de Russische ambassadeur in Afghanistan, Dmitri Zhirnov, had de vicepresident weinig steun in Kabul omdat veel mensen president Ghani haten. „In Kabul steunde niemand Saleh”, zei Zhirnov tegen het Russische Kanaal 1. „Hij is zelf een Tadzjiek, dus het was logisch dat hij naar Panjshir vluchtte, aangezien het een Tadzjiekse enclave is.”

Op sociale media gingen beelden rond van een konvooi van Toyota’s, motoren en strijders in Panjshir die zwaaiden met vlaggen van de Republiek Afghanistan, niet van het Islamitische Emiraat. Toch is het twijfelachtig of de vallei met 175.000 inwoners, merendeels Tadzjieken, een vuist kan maken tegen de overmacht aan Taliban aan de andere kant van de bergen. De Taliban zouden al wegblokkades opwerpen rond Panjshir, om te voorkomen dat ongewenst volk de vallei binnengaat.

De situatie is anders dan in de jaren negentig. Toen fungeerde Panjshir als voorpost van een groter oppositiegebied in het noorden. Nu hebben de Taliban vrijwel het hele noorden in handen, mede door deals te sluiten met lokale Oezbeekse en Tadzjiekse leiders, die het corrupte bewind van Ghani zat waren. Bovendien zijn veel Afghanen moe van al het geweld en de onveiligheid. Ze lijken de hardvochtige vrede van de Taliban te verkiezen boven nieuwe oorlog.

Veel Afghanen beschouwen commandant Massoud als een nationale held. Zijn beeltenis met de kenmerkende beret is overal in Kabul te zien, als een Afghaanse Ché Guevara. Maar zijn zoon is geen geharde commandant zoals zijn vader, die zijn heroïsche bijnaam had verdiend in de oorlog tegen de Sovjets en de Taliban. Hij weet dat Panjshir volkomen geïsoleerd is en niet kan overleven zonder luchtbrug.

Massoud publiceerde maandag een brief in het Franse blad La Règle Du Jeu, opgericht door schrijver Bernard-Henri Lévy, waarin hij de westerse bondgenoten van zijn vader steun vraagt tegen de Taliban. „Aan de vele anderen - in Frankrijk, Europa, Amerika, de Arabische wereld en elders – die ons geholpen hebben in onze strijd voor vrijheid, eerst tegen de Sovjets en later tegen de Taliban, zeg ik: ‘Zullen jullie, waarde vrienden in de vrijheid, ons nog een keer helpen?’”

Wapens van Amerikanen

De kans daarop is nihil. Massouds vader kreeg wapens van de Amerikanen in de strijd tegen de Sovjets en de Taliban. Maar president Biden wil na twintig jaar juist een eind maken aan de Amerikaanse bemoeienis. En Europese landen zijn op dit moment druk met de evacuatie van hun burgers en de Afghanen die met hen hebben samengewerkt. Daarom lijkt Massoud de deur open te houden voor onderhandelingen met de Taliban.

Ondertussen is er een vluchtelingenstroom op gang gekomen richting Panjshir. Sjiitische Hazara-families zouden zelfs helemaal uit Daikundi en Bamiyan zijn komen lopen. „Mijn familie in Panjshir zegt dat er duizenden Afghanen vluchten voor het Talibanbewind richting Panjshir”, twitterde Munazza Ebtikar, een promovenda aan Oxford. „Panjshir wordt beschouwd als een veilige haven, maar we hebben humanitaire hulp nodig! Mensen slapen buiten in de kou, zonder voedsel en medicatie.”