Kamerfracties waarschuwen tegen vaccinatiedrang

Kamerdebat Is het laten betalen voor de coronatest vaccinatiedrang? In de Tweede Kamer wordt daar zeer uiteenlopend over gedacht.

Volgens RIVM-topman Jaap van Dissel zijn nog 2,5 miljoen mensen vatbaar voor het coronavirus.
Volgens RIVM-topman Jaap van Dissel zijn nog 2,5 miljoen mensen vatbaar voor het coronavirus. Foto ANP

De hele Tweede Kamer is tegen vaccinatiedwang – coronavaccinaties moeten een vrijwillige keuze zijn. Maar drang, mag dat wel?

Dat is een vraag nu de coronacrisis in een nieuwe fase terechtkomt: vanaf half september heeft praktisch iedereen die dat wil een vaccin gekregen. Maar toch, waarschuwde OMT-voorzitter Jaap van Dissel woensdagochtend in de Tweede Kamer, zijn nog zo’n 2,5 miljoen mensen vatbaar voor het virus. Omdat zij nog geen afweer hebben opgebouwd door een natuurlijke infectie én zich niet willen laten vaccineren, of omdat het vaccin niet werkt. Dat zou volgens Van Dissel kunnen leiden tot duizenden ziekenhuisopnames – het RIVM schat tussen de 16.000 en 22.000. De belangrijkste maatregel om dat te voorkomen, stelde Van Dissel: de vaccinatiegraad zo hoog mogelijk krijgen.

Het kabinet wil daarom af van gratis toegangstesten. Vanaf 20 september moet bij elke bijeenkomst van meer dan 75 personen een toegangsbewijs worden getoond. Dat kan een vaccinatiebewijs zijn of een negatieve test. Dat is nu al verplicht voor onder meer sportwedstrijden, maar zo’n test is nog gratis.

Door een bedrag te vragen hoopt demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) dat meer mensen zich laten vaccineren, stelde hij vorige week vrijdag op een persconferentie. Het is nog onduidelijk wanneer het kabinet geld voor de test wil vragen en hoeveel dat wordt.

Lees ook: Wat motiveert vacinweigeraars?

‘Een stimulans’

Dat is geen dwang, maar wel „vaccinatiedrang”, concludeerde Kamerlid Pepijn van Houwelingen (FVD) in het Kamerdebat woensdag. Volgens De Jonge (Volksgezondheid, CDA) is geld vragen voor een corona-toegangsbewijs niet een soort vaccinatieplicht. „Drie maanden geleden kon niet iedereen zich vaccineren. Nu iedereen die dat wil. Om voor de test nu iets te vragen, kan misschien een stimulans zijn om zichzelf te vaccineren, maar is zeker geen verplichting.”

Andere Kamerfracties zagen wel degelijk drang. „Met dit voorstel gaan we sluipenderwijs de kant op van vaccinatiedrang”, aldus Lilian Marijnissen (SP). Geert Wilders (PVV) wees op moties die de Kamer eerder aannam, waarin stond dat de vaccinatiecampagne moest verlopen „zonder dwang- of drangmaatregelen” en vond dat er nu sprake was van drang. Lisa Westerveld (GroenLinks) vond vaccineren een keuze die „niet mag afhangen van iemands portemonnee”. En Mirjam Bikker (ChristenUnie) waarschuwde voor een averechts effect: „Je creëert een tweedeling in de samenleving. Haal je niet het laatste stukje vertrouwen in de overheid weg door geld voor een toegangstest te vragen?”

Kamerlid Jan Paternotte (D66) was wel voorstander van het voorstel. Wat hem betreft gaat het vanaf oktober in. Het is hem niet eens te doen om de vaccinatiegraad op te krikken. „Het toegangstesten is niet gratis, dat betalen we nu al met zijn allen”, aldus Paternotte. „Er is geen recht dat mensen er niet voor hoeven te betalen. Het is ook redelijk om er een bedrag voor te vragen, als de meeste mensen er geen gebruik meer van maken omdat zij gevaccineerd zijn. Die hoeven daar niet allemaal aan mee te betalen.”

Lees ook: In steeds meer landen is het vaccineren niet zovrijwillig meer

Volgens Kamerlid Harry van der Molen (CDA) is er geen sprake van vaccinatiedrang omdat je óók ergens binnen kunt komen als je niet gevaccineerd bent. „Pas als dat zou wegvallen zou ik spreken van drang.” Hij stelt wel dat het bedrag niet te hoog moet zijn.

We willen geen vaccinatieplicht, maar je kunt het in crises ook nooit helemaal uitsluiten

Mark Rutte premier

Prikbus bij introductieweek

Het kabinet heeft geen enkel plan om een vaccinatieplicht op te leggen, benadrukte minister-president Mark Rutte tijdens het debat. Toch hield hij een slag om de arm: „We willen het niet, maar je kunt het in crises ook nooit helemaal uitsluiten”. Rutte wees er op dat ook bedrijven niet zomaar vaccinatiebewijzen verplicht kunnen stellen. „Ze mogen het niet. De enige uitzondering is Defensie. Militairen die worden uitgezonden, zijn wettelijk verplicht om zich te vaccineren.”

Volgens De Jonge blijft de vaccinatiegraad van jongeren tot 35 jaar achter. „We moeten ervoor zorgen dat we er zijn als dat kan, ervoor zorgen dat de prikbus er straks is bij de introductieweken in het onderwijs. Of elders als daar doelgroepen te bereiken zijn.” Dwang of drang is daarbij helemaal niet aan de orde. De Jonge: „De vaccinatiebereidheid is nu al hoog. En waar die niet hoog is, kiezen we voor een aanpak die past bij de drempels die er zijn.”