Kamer draagt kabinet na chaotisch debat op evacuatie Afghanen te versnellen

Kamerdebat In een debat vol emoties zette de Kamer het kabinet aan het werk: ook koks, chauffeurs en fixers moeten de kans op asiel krijgen.

Het Tweede Kamerdebat over Afghanistan in de Ridderzaal. Achter het spreekgestoelte staat Salima Belhaj (D66).
Het Tweede Kamerdebat over Afghanistan in de Ridderzaal. Achter het spreekgestoelte staat Salima Belhaj (D66). Foto Lex van Lieshout/ANP

Het kabinet moet niet alleen Afghaanse tolken zo snel mogelijk evacueren en de kans op asiel bieden, maar ook ander personeel dat in Afghanistan voor Nederland heeft gewerkt, zoals koks, chauffeurs of bewakers. Dezelfde bescherming verdienen ook medewerkers van mensenrechtenorganisaties, journalisten of fixers. De Tweede Kamer nam woensdagmiddag een motie van D66-Kamerlid Salima Belhaj met deze strekking aan.

Aan de stemming over de motie ging een chaotisch debat vooraf, waarbij de Tweede Kamer woedend reageerde op de drie demissionaire bewindslieden die namens het kabinet aanwezig waren, Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken, D66), Ank Bijleveld (Defensie, CDA) en Ankie Broekers-Knol (Asiel, VVD). Kamerleden ergerden zich in toenemende mate aan ontwijkende en tegenstrijdige antwoorden van de bewindspersonen.

Debat escaleerde

Met name tussen de Kamer en Broekers-Knol escaleerde het debat. Broekers-Knol moest namens het kabinet haar oordeel geven over de motie. Ze onderschreef de strekking, maar gaf er vervolgens een heel andere interpretatie aan dan de indiener, Salima Belhaj van coalitiepartij D66. Broekers-Knol wilde niet verder gaan dan dat Afghanen die „onophoudelijk” hebben gewerkt voor Nederland, en die in een „acute en schrijnende situatie” zitten, tegemoet kunnen zien dat Nederland hun asielaanvraag „voortvarend” zal behandelen.

Dat was veel minder scherp geformuleerd dan wat de Kamer het kabinet in de motie had opgedragen. Voor veel Kamerleden stond dit model voor de, in hun ogen, arrogante manier waarop het kabinet met de Kamer is omgegaan in dit dossier. Belhaj zei: „Dit is het raarste debat dat ik ooit heb meegemaakt.” PvdA-Kamerlid Kati Piri wilde demissionair premier Mark Rutte (VVD) naar het debat halen om duidelijkheid te geven over het kabinetsstandpunt. Renske Leijten (SP) herinnerde Broekers-Knol eraan dat haar collega Bijleveld net had gezegd dat het kabinet de motie nu al min of meer uitvoert, en haar best doet zo veel mogelijk Afghaanse medewerkers nu al naar Nederland te halen.

Schorsing

Voorzitter Vera Bergkamp moest de vergadering schorsen om de gemoederen tot bedaren te brengen. Rutte hoefde uiteindelijk niet meer te komen. De motie is uiteindelijk aangenomen door een meerderheid van D66, CDA, SP, PvdA, GroenLinks, Partij voor de Dieren, ChristenUnie, Volt, SGP, Denk, BBB en BIJ1. De VVD stemde als enige coalitiepartij tegen.

In de Kamer leeft grote onvrede over de manier waarop het kabinet met het dossier-Afghanistan omgaat. Het gaat niet alleen over het gebrek aan urgentie dat het kabinet volgens een meerderheid uitstraalt. Ook de manier waarop met de volksvertegenwoordiging wordt omgegaan zit de Kamer dwars. Kamervragen die drie weken geleden zijn ingediend, zijn pas vlak voor dit debat beantwoord. Gisteren zeiden de bewindspersonen dat hun ministeries het te druk hadden met de Afghanistan-crisis om de Kamer te informeren.

Al in juni had Bijleveld op aandringen van de Kamer toegezegd alle Afghaanse tolken naar Nederland te halen. Toch is dat in veel gevallen niet gebeurd. De Tweede Kamer stemt vanavond nog over een kritische motie van de ChristenUnie over de „gebrekkige” informatie die het parlement in deze crisis kreeg. De Kamer verzoekt de regering de parlementaire democratie te respecteren en beter om te gaan met haar plicht tot informatie. Die motie kan op een ruime meerderheid rekenen.

Lees ook: Kamer kritisch op te trage reactie kabinet op val Kabul