Recensie

Recensie Film

Vergane Russische glorie in fraaie beelden in ‘Hoogtijdagen’

Documentaire Oudere Russen op het Russische schiereiland Kola hebben nostalgie naar de glorietijd van de Sovjet-Unie, jongeren willen er zo snel mogelijk weg. De documentaire ‘Hoogtijdagen’ laat ze aan het woord, maar heeft vooral oog voor de vergane glorie van de oude steden op Kola.

Op het Russische schiereiland Kola functioneren sommige stadjes nog, andere zijn half verlaten.
Op het Russische schiereiland Kola functioneren sommige stadjes nog, andere zijn half verlaten.

Ruïnes in het landschap, roestige onderzeeërs en standbeelden van Lenin en andere oude Sovjethelden: het boven de poolcirkel gelegen Russische schiereiland Kola staat er vol mee. Een bordje prijst Moermansk aan als ‘glorieuze arbeidersstad’. Sommige oude mijnstadjes functioneren nog, andere zijn half verlaten. Jongeren willen er zo snel mogelijk weg, het liefst naar een grote stad als St. Petersburg.

Filmmaker Ben van Lieshout heeft al jaren interesse in de rafelranden van de stad (Locatie TusseNLand) en vreemde, bijna vergeten plekken die dreigen te verdwijnen. In zekere zin is Hoogtijdagen een logisch vervolg op Van Lieshouts Sketches of Siberia (2015), over het verlaten Krasnoyarsk-district. Van Lieshout is een meester in het filmen van desolate plekken. Daarbij vangt hij de vergane glorie in fraaie beeldcomposities, met oog voor sprekende details. Zo staat op de draaischijf van een oude telefoon ‘hotline naar Poetin’ en ligt er ergens een scheepswrak met ‘Titanic’ erop gekalkt.

De interviews die hij afnam, zijn niet altijd even bijzonder als zijn beelden. Zo horen we wat gemeenplaatsen over de aard van noorderlingen. Interessanter zijn de gesprekken met bejaarde Russen die nostalgisch en gedesillusioneerd de hoogtijdagen van Kola memoreren. Zo troefden de Russen de Amerikanen af qua geologisch onderzoek naar delfstoffen en de aardkorst – op Kola ligt een boorgat van ruim 12 kilometer diep.

Uit het slot blijkt dat het schiereiland wellicht weer een glorieuze toekomst tegemoet gaat. Een voormalig onderzeebootkapitein vertelt over de snelste route naar Azië als de arctische ijskappen door de snelle klimaatverandering nog meer smelten: een route die voert langs… Kola.