Recensie

Recensie Muziek

Reizen door Afrika was als spelen bij The Ex: improviseren

Fotoboek Gitarist Terrie Hessels van The Ex en kunstenares Emma Fischer maakten 25 jaar geleden een veelbewogen reis door Afrika. Hun boek Improvising vertelt in woord en beeld het verhaal van een continent waar alles relaxter, kleurrijker en avontuurlijker is dan hier.

Fotoboek Improvising van Terrie Hessels en Emma Fischer.
Fotoboek Improvising van Terrie Hessels en Emma Fischer. Foto’s Emma Fischer en Terrie Hessels, illustraties Emma Fischer.

In de tuin van hun huis in het Noord-Hollandse Wormer staat nog altijd de aftandse rode Land Rover waarmee Terrie Hessels en Emma Fischer in de jaren 1995-1996 een veelbewogen reis over het Afrikaanse continent maakten. Hun odyssee duurde een jaar en voerde hen van Marokko via Mauretanië, Niger en Zaïre naar Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika. Ze reisden verder via Zimbabwe, Tanzania en Ethiopië om vanuit Eritrea naar Europa terug te keren. Hun avonturen hielden ze bij in een logboek, met polaroidfoto’s en Fischers kleurrijke aquarellen. 25 jaar na dato verschijnt het boek Improvising met een boeiend en soms bloedstollend verslag van hun avonturen.

Terrie Hessels stopte een jaar met The Ex, de punk-jazz-improband waarin hij gitaar speelt. Emma Fischer nam haar schilder- en tekenspullen mee op reis. Het ambitieuze en risicovolle reisplan vergde de nodige voorbereiding, zeker in het tijdperk van vóór Google Maps en mobiele telefoons. Vaccinaties, landkaarten, contacten met ambassades en vervoer werden zo goed mogelijk gepland. Bij een veiling van het Nederlandse leger kochten ze voor 800 gulden hun robuuste Land Rover. „Daar hadden we geluk mee”, zegt Terrie, „want die dingen waren op dat moment niet zo in trek.”

Jerrycans voor water en diesel, reservebanden en loodzware metalen zandladders om de auto vlot te trekken waren essentieel. Improviseren was het devies, bij het zoeken naar slaapplaatsen en contacten met autoriteiten. Onderweg legden Hessels en Fischer contact met de plaatselijke bevolking: Toearegs, Pygmeeën, Masaï en vooral veel kinderen, die zich luidkeels verbaasden over het bestaan van witte mensen. In de woestijn en de jungle kostte het soms dagen om een paar honderd meter verder te komen. Een toevallige ontmoeting met de president van Congo wordt met veel flair beschreven.

Lees ook over The Ex: De punkmentaliteit is gebleven

Het continent trok vanwege de muziek, maar vooral om het avontuur. Er is niet zo veel verschil tussen muzikaal improviseren met The Ex en je aanpassen aan onverwachte situaties in een vreemd land, zegt Terrie. „Uit de punkbeweging was ik vreemde types gewend. Hier in Wormer hadden we al eens muzikanten uit Burkina Faso te logeren gehad. Die lagen dan in hun jurken in de tuin. De kunst is om de connectie te maken met andere mensen en daarbij jezelf te blijven.”

De kunst is om de connectie te maken met andere mensen en daarbij jezelf te blijven

Terwijl Emma Fischer vooral aardkleuren gebruikte om de landschappen en dorpen in haar aquarellen en tekeningen te vangen, viel het haar op hoeveel kleur er was in Afrikaanse steden. „Gebouwen hebben er de gekste kleuren en vrouwen lopen er rond in bonte gewaden. Het zonlicht versterkt dat: alles wat een kleur heeft knalt er keihard uit. De mensen zijn er op hun gemak en nemen de tijd voor dingen. Die mentaliteit sloeg op ons over. We lieten het op ons af komen wat de volgende dag zou brengen.”

De politieke en maatschappelijke situatie van toen was anders dan die van nu, vertelt Terrie, die sindsdien met of zonder The Ex nog 28 keer terugkeerde naar Ethiopië. Indertijd reden ze met een boog om het door een burgeroorlog (1975-2002) geteisterde Angola en merkten ze niet veel van de oorlog die in het oosten van Congo woedde. Het deel van hun reis dat ze per trein in Zaïre maakten, was het meest gevaarlijk. „Daar troffen we soldaten met een echte killermentaliteit”, zegt Terrie. „Maar ja, we zaten vast op die trein en waren aan elkaar overgeleverd. Zelfs in angstige situaties maakten we er gewoon maar het beste van.”

Dagboek

Het dagboek bleef 25 jaar liggen. Het coronajaar gaf ruimte om de verhalen en herinneringen uit te werken. In Ethiopië troffen Hessels en Fischer muzikanten met wie ze bevriend raakten. Nadat Terrie zijn gitaar weer had opgevat bij The Ex, haalden ze verschillende Ethiopische en Eritrese muzikanten naar Nederland voor samenwerkingsprojecten en plaatopnamen.

Het echtpaar – Hessels en Fischer trouwden in 2014 in Ethiopië op uitnodiging van vrienden daar – fantaseert nog wel eens dat ze terug gaan naar Brazzaville in Congo, waar ze indertijd tientallen cassettes van The Ex uitdeelden. „Het lijkt me grappig om te zien of er daar een complete scene is opgestaan die door ons is beïnvloed”, lacht Terrie. „Maar misschien hebben ze die cassettes wel gewoon weggeflikkerd.”