Frustratie groeit om trage vaccinatiecampagne in ‘zero Covid’-land Australië

Australië Australië had door zijn ‘zero Covid’-beleid lage besmettingscijfers. Keerzijde: de vaccinatiecampagne kwam langzaam op gang.

Australië is de afgelopen anderhalf jaar dankzij zeer strakke regels succesvol geweest in de strijd tegen corona. De grenzen worden streng bewaakt en bij slechts een paar besmettingen gaan grote delen van het land in lockdown.

Lang was down under daardoor zo goed als coronavrij, maar door de verspreiding van de Deltavariant zit meer dan de helft van de bevolking van 25 miljoen mensen op dit moment in een harde lockdown. De reden: het land loopt enorm achter met de vaccinatiecampagne. Slechts een kwart van de bevolking boven de zestien jaar is volledig gevaccineerd.

Het legt pijnlijk bloot wat de zwakke plekken van het ‘zero Covid’-beleid zijn. „Als ze een jaar geleden de vaccinatiecampagne waren gestart, hadden we nu dit probleem niet gehad”, zegt Dai Le, een lokale politicus in het westen van Sydney.

Haar kiezers zitten al zeker zeven weken in een heel strenge lockdown. Scholen zijn dicht, mensen mogen alleen naar buiten om boodschappen te doen of om maximaal twee uur te sporten, en ze moeten binnen een straal van vijf kilometer van hun huis blijven. Mondmaskers zijn overal verplicht. Op overtreding van de regels staat een fikse boete van tot wel 5.000 Australische dollar (ruim 3.100 euro).

Lees ook: Australië gaat alweer in lockdown, de vaccinatiecampagne is een ‘shit show’

Militairen voor de deur

Naast de politie is ook het leger betrokken bij de handhaving van de lockdown. Ruim driehonderd militairen waren al aanwezig in het westen van Sydney, maandag kwamen er nog eens vijfhonderd bij. Ze patrouilleren in de zwaarst getroffen wijken en helpen de politie bij de handhaving. Dat zorgt voor veel angst bij bewoners van de multiculturele buurt waar Le actief is. „Veel van de mensen die hier wonen zijn ontsnapt aan oorlog en autoritaire regimes, waar militairen voor de deur stonden om hun geliefden mee te nemen en neer te schieten. Om nu militairen hier op straat te zien, in een land waar ze dachten veilig te zijn, is heel stressvol.”

Ook voor Australië geldt dat de enige echte uitweg uit de lockdowns het opschroeven van de vaccinatiegraad is. Maar die campagne vordert tergend langzaam; het onvoorziene gevolg van het strenge coronabeleid met zeer lage besmettingsgraad. Men heeft zich te lang veilig gewaand, dus is er geen haast gemaakt.

Volgens politicoloog en socioloog Tim Soutphommasane van de Universiteit van Sydney haalt de tijd ze nu in. „Mensen dachten de luxe te hebben om te wachten tot ze een vaccin naar keuze konden krijgen.”

Hij zet vraagtekens bij het regeringsbeleid. „Een ‘zero Covid’-beleid was logisch in 2020 toen er nog geen vaccins waren. Maar als de vaccins beschikbaar zijn, is dát het antwoord. Vaccinatie is de uitweg uit de pandemie. Maar zoals het er nu uitziet, blijft de Australische vaccinatiegraad laag”, zegt Soutphommasane. Want hoewel de regering inmiddels meer Pfizer- en Moderna-vaccins heeft gekocht, duurt het nog zeker twee maanden voordat ze aankomen. Voorlopig kan dus nog niet iedereen die dat wil een vaccinatie krijgen.

Aanvankelijk had de regering van premier Scott Morrison volledig ingezet op het AstraZeneca-vaccin, dat ook in Australië wordt geproduceerd. Daardoor had Morrison bij tegenslagen geen alternatieven voorhanden. En die tegenslag kwam er toen AstraZeneca ook in Australië werd afgeraden bij mensen onder de zestig. „Australië heeft gekozen voor een heel beperkte vaccinatiestrategie. Dat is een grote fout geweest”, zegt Stephen Duckett, hoofd van het gezondheidsprogramma van de Australische denktank Grattan Institute.

Slechte reputatie

Daarnaast was de overheidscommunicatie over de vaccins op z’n zachtst gezegd onduidelijk. Aanvankelijk werd het gebruik van AstraZeneca goedgekeurd voor iedereen van achttien jaar en ouder. Maar toen de eerste berichten kwamen over een zeer zeldzame bijwerking stelde de gezondheidsraad het advies een paar keer bij. „De redenatie was dat mensen best konden wachten op een beter vaccin, want vanwege het ‘zero Covid’-beleid was het risico van corona op dat moment erg klein”, legt Duckett uit. „Uiteindelijk is het beleid wel vijf of zes keer veranderd, en ging het advies van premier Morrison zelfs in tegen het advies van de gezondheidsraad. Daardoor raakte iedereen in de war en heeft AstraZeneca een heel slechte reputatie gekregen.”

Nu de Deltavariant van het virus oprukt, is het advies weer aangepast en wordt iedereen, ongeacht leeftijd, aangespoord om zich te laten prikken met dit vaccin.

Ook Dai Le in het westen van Sydney merkt dat er veel scepsis is over AstraZeneca. „De gemeenschap is niet voldoende geïnformeerd over de voordelen van een vaccin. Vanwege deze uitbraak dringt de regering nu ineens enorm aan, maar dat wekt alleen maar wantrouwen”, zegt ze.

„Australië had in 2020 een voorsprong maar heeft die verkwanseld”, zegt Soutphommasane. Hij vindt dat het vertrouwen in het ‘zero Covid’-beleid misplaatst is gebleken. „Nog steeds steunt een meerderheid van de bevolking dit beleid. Maar we weten dat dit geen haalbare strategie is voor de lange termijn. We kunnen het virus niet helemaal uitroeien. Dus op een gegeven moment zullen we moeten leren leven met corona, net als de rest van de wereld.”