Elke serie heeft een sterke leider nodig

Anatomie van de tv-serie Welke onderdelen maken een serie goed? Deze zomer ontleden we wekelijks de televisieserie. Van de eerste seconde tot de allerlaatste scène. Deze week: de showrunner.

Acteur Bob Odenkirk (links) op de set van Better Call Saul met showrunners Peter Gould (midden) en Vince Gilligan (rechts).
Acteur Bob Odenkirk (links) op de set van Better Call Saul met showrunners Peter Gould (midden) en Vince Gilligan (rechts). Beeld Lewis Jacobs/Netflix

Vince Gilligan was vijf seizoenen showrunner van Breaking Bad. Zijn serie over een drugskokende scheikundeleraar groeide uit tot een van de best ontvangen tv-producties allertijden, maar het maken ging hem niet in de koude kleren zitten, vertelde hij in een reportage die gemaakt werd over het slotseizoen: „Het heeft me een aantal levensjaren gekost.” Als showrunner was Gilligan verantwoordelijk voor de beslissingen die een serie kunnen maken of breken. Dat hij de eveneens succesvolle spin-off Better Call Saul samen met Breaking Bad-schrijver Peter Gould runt zal hem iets meer rust gegeven hebben.

Niet de regisseur, maar de showrunner is bij het maken van een series de knopendoorhakker voor alle afdelingen. De showrunnerpositie bestaat in de VS al lang en heeft sinds de serie-explosie van de afgelopen tien jaar ook buiten de industrie meer bekendheid gekregen. Mensen als David Benioff en D.B. Weiss (Game of Thrones), Noah Hawley (Fargo) en Shonda Rhimes (Grey’s Anatomy) sluiten miljoenendeals en schuiven aan bij grote talkshows.

Een showrunner heeft meerdere petten op, al verschilt per productie wat hij of zij doet. Vaak is het de persoon die de serie heeft bedacht en het schrijversteam leidt (volges Gilligan de belangrijkste rol). Soms regisseren showrunners ook afleveringen. Bij het maken van een pilot-aflevering zal er intensief overleg zijn met de regisseur die de sfeer in zo’n eerste aflevering neerzet.

Verhaalbewaker

De term staat niet op de aftiteling: een showrunner wordt meestal aangeduid als ‘executive producer’ of gewoon ‘producer’. Bij de Vlaams-Nederlandse misdaadserie Undercover staat het wél in de credits. Showrunner Nico Moolenaar sprak vorig jaar in NRC over zijn rol: „Het is aan mij om constant duidelijk te maken wat onze visie is op het gebied van regie, casting, visuele stijl en montage.” Hoofdrolspeler Frank Lammers zag dat ook, vertelde hij in hetzelfde stuk: „Nico bewaakt ook op de set het verhaal.”

Lees ook: Frank Lammers in Undercover: ‘Een boef moet je niet als boef spelen’

Phoebe Waller-Bridge, maakster van Fleabag en Killing Eve, is eerder genoemd in deze rubriek. Na het eerste seizoen van de thriller Killing Eve gaf ze de leiding uit handen om andere vrouwen de kans te geven om een serie te runnen. Ze bedacht een roulatiesysteem: ieder seizoen zou door een andere vrouw geleid worden. Deze aanpak leverde gemengde resultaten op. De twee vervolgseizoen kunnen niet tippen aan de eerste reeks. Momenteel wordt het vierde en laatste seizoen gemaakt door Laura Neal (ze schreef eerder voor Sex Education).

Veel slechter liep het af met American Gods. Deze peperdure serie over de strijd tussen oude en nieuwe goden begon veelbelovend, maar stortte volledig in nadat de oorspronkelijke showrunners Bryan Fuller en Michael Green werden ontslagen. De opvolger verloor alle grip op het ingewikkelde verhaal en werd ook weggestuurd. Aanbieder Amazon trok na een derde seizoen, met weer een nieuwe showrunner, de stekker eruit. Je kunt de beste acteurs inhuren en de mooiste sets laten bouwen, een serie zonder sterke leider zal het niet snel redden.