Opinie

Heropening onderwijs lijkt het eerste vaccin-dividend

Corona

Commentaar

De versoepelingen van de coronamaatregelen die het kabinet bekend maakte, zijn een welkome en noodzakelijke stap. Het hoger onderwijs snakt naar fysieke colleges, de studenten zijn hun isolement beu. Dat het hoog tijd is om verdere schade aan onderwijs, onderzoek, economie en de jongeren zelf in te perken, zullen weinigen betwisten. Hervatting van het fysieke onderwijs is terecht prioriteit nummer één. Dat versoepelingen voor het nachtleven, festivals en evenementen nog moeten wachten – hoe vervelend ook - het is even niet anders.

De openstelling van het onderwijs zou het eerste echte ‘vaccin-dividend’ kunnen zijn. Dankzij een hoge vaccinatiegraad van 85 procent lijkt deze stap ook verantwoord. Anders gezegd – als het onderwijs bij dit vaccinatieniveau niet open kan, wanneer dan wel?

Lees ook: Dit zijn de lessen van de vierde golf, om de vijfde te voorkomen

Tegelijk blijft het schaatsen op dun ijs. Algemene versoepelingen, voorgespiegeld per 20 september of 1 november kunnen een fata morgana blijken. Die les trekt het kabinet terecht uit het juni-debacle. Die versoepelingen bleken totaal verkeerd ingeschat en veroorzaakten een coronapiek, waarna er onmiddellijk moest worden aangescherpt. Zoiets kan zich herhalen – het virus blijft in staat andere gedaanten aan te nemen. Dat de Delta-variant zó veel besmettelijker zou zijn en ook bij een hoge vaccinatiegraad veel onheil kon stichten, kwam onverwacht. Ongetwijfeld put het kabinet nu moed uit de vaststelling dat de ziekenhuisopnames in de laatste golf beheersbaar bleven, ondanks het hoge aantal besmettingen. Het bleken de ongevaccineerden die in het ziekenhuis terecht kwamen – dat zijn er in totaal nog altijd 1,8 miljoen. Hoe sneller die groep afneemt, hoe stabieler het beleid en hoe eerder Nederland terug naar normaal kan.

Tegelijk wordt het dan ook lastiger om beleidskeuzes te doen. Covid 19 wordt een endemische ziekte, iets waar de samenleving permanent rekening mee moet houden. De fase waarin de IC-capaciteit de vanzelfsprekende maatstaf werd om per spoedwet beperkingen op te leggen, is bij een voldoende gevaccineerde samenleving niet meer passend. De moeilijke puzzel begint dan, net als het lessen trekken. De Jonge en Rutte maakten echter ook duidelijk dat het zover nog niet is. Met 1,8 miljoen potentiële covid-patiënten is het risico op overbelasting van de zorg echt niet weg.

De ‘net op tijd’ bevoorrading van beschermingsschorten, mondkapjes, medicatie en beademingsapparatuur bleek dus een blunder. Dat mag zich niet herhalen. Ziekenhuizen hebben leren coördineren en IC-capaciteit weten te delen – dat mag niet verloren gaan. De pandemie toonde aan dat er te weinig IC-capaciteit is om reguliere behandelingen tijdens een crisis op een redelijk niveau te continueren.

De meest actuele vraag is – wat wordt straks het doel van het coronabeleid? Tot nu was dat louter het beschermen van de kwetsbaren en de zorgverlening. Als de corona-ziektelast acceptabel blijft en het virus onder controle, wat wordt het beleid dan? Daar opent zich een delta aan dilemma’s, die politiek van aard zijn. Hoe zwaar mag de vrijheid ongevaccineerd te zijn drukken op degenen die wél beschermd zijn en de vrijheden terug willen die zo lang vanzelfsprekend waren? Bij hoeveel virusdeeltjes per persoon ligt eigenlijk de grens van onze vrijheid? Het nieuwe feit dat gevaccineerden óók besmettelijk kunnen zijn (en soms ziek worden) hoeft nog niet te betekenen dat inbreuken op de vrijheid daarmee routine worden. Kortom, er moet gewaakt worden voor een slepende en langdurige verstoring van de vrijheid. Als gevolg van een ziekte die óók bij het nieuwe normaal zal horen.