Necrologie

‘Der Bomber der Nation’ bezorgde Nederland een voetbaltrauma

Gerd Müller (1945-2021) Hij scoorde bijna elke wedstrijd voor Bayern München en het nationale team, en besliste de WK-finale van 1974.

Gerd Müller (midden) maakt de 2-1 voor West-Duitsland in de finale van het WK van 1974 tegen Nederland.
Gerd Müller (midden) maakt de 2-1 voor West-Duitsland in de finale van het WK van 1974 tegen Nederland. Foto Staff/AP

„Zijn we er toch ingetuind.” De beroemde oneliner – twee keer achter elkaar uitgesproken – van commentator Herman Kuiphof na de winnende goal in de WK-finale van 1974. Het Nederlands elftal werd afgestraft voor het trage rondspelen na een vroege 1-0 voorsprong. De West-Duitsers beten zich vast en lieten niet meer los. Wie anders dan Gerd Müller, bijgenaamd Der Bomber der Nation, maakte het winnende doelpunt.

Zondagochtend stierf de man die Nederland bijna een halve eeuw geleden een voetbaltrauma bezorgde, zo maakte zijn oude club Bayern München bekend. Hij werd 75 jaar. Müller had al zeker vijf jaar Alzheimer. Weer een speler uit de jaren zestig en zeventig die (over)leed aan dementie. Jack Charlton, Nobby Stiles, Martin Peters en Ray Wilson – vier Engelse wereldkampioenen van 1966 – gingen hem voor. Bij Charltons broer – Sir Bobby – werd dezelfde diagnose vastgesteld.

Over Gerds geestelijke en lichamelijke aftakeling vertelde zijn vrouw Uschi, die hem dagelijks bezocht in het verzorgingstehuis, begin november in Bild ter ere van zijn 75ste verjaardag: „Hij slaapt naar zijn einde toe.” Over andere, betere momenten: „We kijken samen televisie, zoals elke andere dag. Ik kan met hem praten, heel langzaam en met duidelijke woorden. Gerd is rustig en ik denk niet dat hij erg afziet. Ik hoop dat hij niet kan denken aan zijn lot, aan een ziekte die iemand zijn laatste waardigheid ontneemt.”

Frommelgoal

Gerd Müller, 1,76 meter slechts, was in zijn glorietijd behalve een rommelaar een verrassend goeie kopper. Op YouTube is te zien hoe hij veel doelpunten met het hoofd maakt. Maar zijn handelsmerk was en bleef de frommelgoal. Met de rug naar het doel, de bal afschermend met zijn kont naar achter, snel en wendbaar wegdraaiend en schieten maar: Tor!

Ik begrijp nog steeds niet waarom de drie Nederlanders, klassespelers toch, die in mijn buurt liepen allen de verkeerde kant op stapten

Precies zoals hij Oranje-doelman Jan Jongbloed op die ene zondagmiddag in München verschalkte. „Ik begrijp nog steeds niet waarom de drie Nederlanders, klassespelers toch, die in mijn buurt liepen allen de verkeerde kant op stapten”, zei hij in 1990 in een interview met NRC. „Als we in de poule tegen Nederland hadden moeten spelen, waren we kansloos geweest. Bij een finale spelen altijd andere zaken mee.” Müller gaf toe dat de strafschop voor de 1-1, na een Schwalbe van Bernd Hölzenbein, er geen was. „Maar in de tweede helft was een actie wel een penalty waard”, vertelde hij de Nederlandse verslaggever.

Feit was dat Müller in de tweede helft nog een (ten onrechte afgekeurd) doelpunt maakte en West-Duitsland inderdaad een penalty werd onthouden. Het beeld dat Oranje veel beter was en dus de wereldtitel verdiende, strookte niet met de werkelijkheid, zoals Auke Kok uitvoerig beschrijft in 1974: Wij waren de besten.

Gerd Müller, een Beierse volksjongen die zijn brood verdiende als verhuizer, tekende in 1964 zijn eerste contract bij Bayern, dat toen nog in de schaduw voetbalde van stadgenoot München 1860. Met zijn maatjes Sepp Maier en Franz Beckenbauer leidde hij Bayern binnen vijf jaar naar de (inter)nationale top. Samen wonnen ze vier landstitels, vier Duitse bekers, drie Europa Cups voor landskampioenen, een Europa Cup voor bekerwinnaars en een wereldbeker voor clubteams. Müller schoot en kopte West-Duitsland in 1972 naar de EK-zege en in 1974 naar de wereldtitel… Das war einmal.

De volgende nacht vertelde hij vrouw Uschi zijn interlandloopbaan per direct te willen beëindigen. De druk van het moeten presteren had zijn tol geëist. Elke midvoor ligt ’s nachts wakker van gemiste kansen, zelfs de man die in het vijandelijke strafschopgebied ogenschijnlijk zo ontspannen op zijn kansjes loerde. Meeverdedigen mocht en deed hij niet – Der Bomber moest fit en scherp zijn voor het vijandelijke doel, niet op de middenlijn.

Stevige, eenzame drinker

Müllers statistieken zijn ongeëvenaard voor een voetballer op topniveau. Op het WK van 1970 werd hij topscorer met tien treffers (in zes duels). In de Mexicaanse hitte was hij op zijn best. Ondanks twee tegentreffers van Müller werd West-Duitsland in de halve finale uitgeschakeld door Italië. Hij werd uitgeroepen tot Europees voetballer van het jaar in 1970. Het meest doeltreffend was hij in 1972, toen hij 85 doelpunten maakte voor Bayern en het West-Duitse elftal. Hij scoorde in totaal 68 keer in 62 interlands. In 427 Bundesligawedstrijden was hij 365 keer trefzeker. In 74 Europa-Cupduels scoorde hij 66 keer. In totaal maakte hij 477 goals in 490 wedstrijden.

„Zonder Gerd hadden wij hier niet gezeten”, zei oud-ploeggenoot Paul Breitner voor zijn doen verrassend bescheiden tijdens een huldiging van de oud-kampioenen. Met doelman Maier, libero Beckenbauer en middenvelder Uli Hoeness vormden ze een bijna onverslaanbare eenheid – afwisselend in het rode shirt van Bayern en het witte van de Nationalmannschaft.

Terwijl de meeste anderen (Maier werd keeperstrainer) later successen vierden als zakenman en/of bestuurder van Bayern, raakte Müller aan lager wal. Een stevige, eenzame drinker zonder toekomstperspectief. „Ik gedroeg me soms als een dolle hond. En niemand die wat zei”, verwoordde hij die donkere periode in een interview met de Süddeutsche Zeiting.

Müller had in de herfst van zijn voetballoopbaan in de lucratieve Amerikaanse competitie kennisgemaakt met de Noord-Ierse balgoochelaar én drinkebroer George Best. Ze verdienden bij Fort Lauderdale grof geld, trainden nauwelijks en runden ieder een bar. Eenmaal terug in Beieren bleef hij naar de fles grijpen. Het was Beckenbauer, ‘Mister Bayern’, die hem in de jaren tachtig uit de goot trok. Der Kaiser bezorgde Der Bomber een baantje op het Münchener trainingscomplex.

De voorzitter van Bayern München, Herbert Hainer, liet zondag weten: „Vandaag is een verdrietige, donkere dag voor FC Bayern en alle fans. Gerd Müller was de beste spits aller tijden.”