Reportage

Bijles in plaats van les – het helpt bij achterstanden

Bijspijkeren Eén begeleider op twee leerlingen. Een uur per dag. Het helpt om achterstanden weg te werken, maar is ook arbeidsintensief, dus duur.

‘High dosage tutoring’ helpt leerlingen met een leerachterstand.
‘High dosage tutoring’ helpt leerlingen met een leerachterstand. Foto David van Dam

In de aula van basisschool De Wadden in de Haarlemse Molenwijk kun je een speld horen vallen. Toch zit het er vol kinderen. Met gesloten ogen zitten negen leerlingen uit groep 7 op felgekleurde plastic stoelen. Ze doen een concentratieoefening. Na een minuut klinkt een gong. De kinderen schuiven hun stoel aan en beginnen ijverig rekensommen te maken op een wisbordje.

Deze negen leerlingen deden, voor de zomervakantie, mee aan een programma dat sinds 2017 wordt uitgevoerd: high dosage tutoring (HDT). Een intensieve vorm van rekenles, waarbij kinderen met een leerachterstand onder schooltijd extra instructie en sociaal-emotionele begeleiding krijgen. Hiervoor mogen ze dagelijks een klein uur hun klas uit.

De leerlingen hebben per duo één tutor. Fred Mosk (62) is een van hen. Na een carrière als wethouder in Beverwijk en Castricum en consultant in het bedrijfsleven besloot hij het onderwijs in te gaan. Tweetallen lesgeven ligt hem beter dan voor een hele klas staan. „Door de kleine groepjes zie je van heel dichtbij hoe de kinderen groeien en zich ontwikkelen”, zegt Mosk.

Met een belletje worden de leerlingen aangezet zich te concentreren. Foto David van Dam

Effect op welzijn

Basisschoolleerlingen van groep 7 die bij Cito-toetsen onder het landelijk gemiddelde scoren, komen in aanmerking voor het programma. „Het is privéonderwijs dat je krijgt. Dat gun je alle kinderen, maar ik kan dat niet bieden”, zegt Annelies Siezenga, directeur van De Wadden Molenwijk. Zij ziet dat de HDT-lessen niet alleen effect hebben op rekenvaardigheid van de leerlingen, maar ook op hun welzijn en prestaties. „Die tutor komt elke dag speciaal voor jou hierheen. Toevallig gaat het via een rekenprogramma, maar de energie die een vreemde in jou wil steken, is minstens zo belangrijk.”

The Bridge Learning Interventions, een stichting zonder winstoogmerk, voert het HDT-programma sinds 2017 uit op elf scholen in het basis- en voortgezet onderwijs in Haarlem en Amsterdam. De stichting wil kansongelijkheid verkleinen en wordt vrijwel volledig door de overheid gefinancierd. Sommige scholen dragen een deel van de kosten. Ouders kost het niets.

Niet goedkoop

De Universiteit van Amsterdam doet onderzoek naar de effectiviteit van het programma. Uit het onderzoek naar de vijf deelnemende scholen in Haarlem blijkt dat basisschoolleerlingen flink vooruitgaan. Uit een inventarisatie van onderzoeken door het Nationaal Programma Onderwijs – het programma om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen – blijkt ook dat onderwijs in kleine groepen (2 tot 5 kinderen) tot grote leerwinst leidt.

Goedkoop is het niet, ongeveer 5.000 euro per leerling. Om goedkopere mogelijkheden te onderzoeken, begint The Bridge Learning Interventions vanaf volgend schooljaar een nieuw project waarbij basisschoolleerlingen niet vijf, maar drie dagen in de week HDT-lessen krijgen. Dan kost het 3.000 euro per leerling.

Ervaring niet vereist

Een tutor hoeft geen ervaring in het onderwijs te hebben. Zo doet een twintiger met een afgeronde master orthopedagogiek mee, maar ook iemand die net de havo heeft afgerond. Volgens directeur van de stichting Anne Kielman is onderwijservaring ook niet nodig. „HDT-tutoren geven maar in één vak les aan twee leerlingen.” En het is te duur voor de stichting. „Wij hebben veel tutoren nodig door de opzet van het programma. Een opleiding eisen maakt dat lastiger. En we willen natuurlijk niet nog meer leraren uit het onderwijs weghalen.” Een tutor verdient bruto 1.815 euro per maand voor een 40-urige werkweek.

Lees ook: Geen leerkracht te vinden? Leerachterstanden? De bijlesindustrie staat paraat

De HDT-les in Haarlem loopt op zijn einde. Aan de tafel van Fred Mosk is een jongen met een flinke krullenbos opgestaan, hij leunt onrustig op de tafel. Zijn tafelgenoot, drinkend uit een enorme roze bidon, begint direct op haar stoel te wippen. „Ik snap het”, verzekert ze haar tutor. Hij kijkt haar scherp aan. „Leg het mij dan nog eens uit?” Ze begint en slaat zich tegen haar hoofd als ze zich realiseert dat ze een fout maakt. „Wel scherp blijven hè”, grapt Mosk. Het meisje werpt haar hoofd achterover en druppelt met de bidon water in haar mond.