Analyse

Een hapering in het herstel

Eco snapshot De post-pandemische zegetocht van de economie verliest een beetje vaart. Kan gebeuren: zelden gaat die lineair omhoog. De vraag rijst: is de pandemie wel echt voorbij, of zetten burgers en bedrijven zich al schrap voor nieuwe teleurstellingen?

Hapert het economische herstel? Nou, nee. Maar de post-pandemische zegetocht waaraan de economie, bevrijd van lockdowns en angst, vanaf mei is begonnen, neemt nu wél pauze. De reden daarvan is twijfel of überhaupt wel gesproken kan worden over een post-pandemische fase.

De deltavariant van Covid-19, die opkwam toen veel maatregelen juist werden versoepeld, heeft gezorgd voor een nieuwe golf besmettingen, in Nederland en in het buitenland. En die hebben hun piek wel weer achter de rug, maar het aantal besmettingen blijft relatief hoog.

Dat maakt mensen voorzichtig. Weliswaar staat de bekende inkoopmanagersindex, waarin het NEVI-instituut de inkoop van materialen door industriële bedrijven bijhoudt voor Nederland, nog steeds buitengewoon hoog, maar op het record van mei volgde wel een iets minder hoog cijfer in juni. En daarop wéér een iets minder hoog cijfer in juli. Hoe waanzinnig hoog die index ook staat, het momentum lijkt er een beetje uit.

Bij het producentenvertrouwen dat het Centraal Bureau voor de Statistiek bijhoudt, is nog wél sprake van nieuwe records. Maar ook hier zwakt de stijging af, vooral waar het gaat over de verwachte bedrijvigheid.

De hapering zit ’m vooral bij consumenten. Hun vertrouwen, dat fors toenam, daalt nu licht, van -3 naar -4, en staat dus nog steeds onder nul. Dat wil zeggen dat een meerderheid van de burgers vragen over de economie per saldo licht negatief beantwoordt. Belangrijk: de bereid om grote aankopen te doen daalde van -4 naar -9 in juli.

Zelfs goed nieuws is misschien wel een tikje minder goed als je er beter naar kijkt. De verwachte inflatiegolf, nu de economie ontketend is, blijft voorlopig uit. De inflatie is gedaald van 2 procent in juni naar 1,4 procent in juli. En als je de sterk gestegen energieprijzen en wispelturige prijzen van voeding niet meerekent, is sprake van een ‘kerninflatie’ van slechts 0,6 procent in Nederland.

Werk te over, de krapte blijft groot

Haperend consumentenvertrouwen en een lage kerninflatie – het zijn geen karakteristieken van een economie die op de toppen van haar tenen loopt. Waar is dat laatste wél zichtbaar? Bijvoorbeeld bij de krapte op de arbeidsmarkt. ABN Amro berichtte vrijdag al dat eind juli zo’n 16,5 procent van de vacatures onvervulbaar was. De mismatch tussen werkzoekenden en vacatures is groot. Daar komt nog bij dat veel sectoren naarstig op zoek zijn naar personeel. Uit cijfers van Textkernel, een bedrijf dat met Jobfeed alle online vacatures verzamelt van werkgevers en intermediairs, blijkt ook dat het aantal vacatures al weken veel hoger ligt dan in 2019 – soms wel een derde.

Het aantal nieuwe vacatures ligt eveneens beduidend hoger dan twee jaar geleden. Sectoren als de ICT, horeca, inkoop, magazijnbeheer en dienstverlening springen eruit. Maar de vraag naar personeel is in vrijwel alle sectoren hard gestegen, volgens Ruud Liebregts van Textkernel.

De vacatures die Jobfeed verzamelt, waaronder veel vacatures voor uitzendwerk, worden automatisch ontdubbeld. Dat is hard nodig, zegt Liebregts, omdat veel vacatures meermaals online worden geplaatst. Dat gebeurt altijd al, maar deze praktijk lijkt nu wel heel veel voor te komen. „Dat zegt ook iets over hoe groot de vraag naar personeel is”, aldus Liebregts.

Consument heeft kruit verschoten

Dat het grote uitgeven van consumenten niet meer heel hard toeneemt, blijkt uit de transactiegegevens van ABN Amro. De inhaalgroei voor het kopen van kleding, elektronica en witgoed lijkt er inmiddels een beetje uit, en het aantal transacties stagneert nét boven het niveau van 2019. Toch niet slecht.

Opvallende dalers zijn een paar sectoren die flink groeiden dankzij de pandemie: online diensten voor boodschappen, thuisbezorging en afhaal. Zij zien het aantal betalingen al een tijdje gestaag dalen. Dat is niet gek misschien: vanwege het goede weer kunnen mensen ook weer gewoon een terrasje pakken en uit eten gaan. En ondanks die daling lijkt het erop dat deze diensten structureel meerdere malen groter zijn dan voor de pandemie.

Dat we het derde kwartaal niet het verwachte bombastische economische herstel zien, zegt ABN-econoom Nora Neuteboom, komt deels door alle Nederlanders die deze zomer gevlogen zijn. „Augustus vorig jaar was een heel goede maand omdat veel mensen in Nederland bleven. Nu zitten wél veel mensen in het buitenland.” Nederlanders die in het buitenland op vakantie zijn, geven daar overigens wel meer uit dan buitenlandse toeristen in Nederland.