Michael Wolff

ANP / Evening Standard

‘Trump was de enige die bleef geloven in zijn overwinning’

Interview In zijn vorige twee boeken schetste Michael Wolff een vernietigend beeld van het presidentschap van Trump. In de nasleep van de verkiezingen intensiveerde de chaos in het Witte Huis, schrijft hij in zijn nieuwe boek. ‘Het was net een horrorfilm.’

Begin 2018 werd de Amerikaanse auteur Michael Wolff door de toenmalige president Donald Trump op Twitter uitgemaakt voor een total loser. In reactie op een mediastorm over Wolffs spraakmakende boek Fire and Fury beschuldigde Trump hem ervan „verhalen te hebben verzonnen om een erg saai boek te verkopen dat niet waar is”.

Trump dreigde met juridische stappen om de publicatie van het boek, dat de wereld een blik van binnenuit verschafte op het chaotische Witte Huis onder zijn bewind, te verhinderen. Dat stuwde de verkoopcijfers van Fire and Fury, waarvoor Wolff in de West Wing had gebivakkeerd op uitnodiging van toenmalig topstrateeg Steve Bannon, alleen maar op.

Het is dan ook opmerkelijk dat Wolff, die in 2019 het eveneens vernietigende vervolg Siege: Trump under Fire publiceerde, dit voorjaar werd uitgenodigd bij Mar-a-Lago, de thuisbasis van de ex-president in Florida. Wolff interviewde Trump voor zijn nieuwe boek over de verkiezingen van 2020 en de bewogen nasleep ervan, Landslide. The Final Days of the Trump White House.

In Landslide, waarvoor Wolff veelal op anonieme basis sprak met betrokkenen in het Witte Huis in de nadagen van Trumps termijn, schrijft hij dat de ex-president alleen stond in zijn opvatting dat er fraude zou zijn gepleegd bij de verkiezingen van 2020. Ook schetst hij op onderhoudende wijze een stuntelige campagne van Trump en oud-burgemeester van New York Rudy Giuliani om de verkiezingsuitslag aan te vechten – een hopeloze missie waar verder niemand in zijn entourage in geloofde.

Bovendien zet Wolff uiteen dat het grotendeels leeggelopen Witte Huis veel te ongeorganiseerd was om betrokken te zijn geweest bij de planning van de schokkende bestorming van het Capitool op 6 januari door aanhangers van Trump. Tegenstanders van de oud-president beschuldigen hem van het aanzetten tot een opstand, en vlak voor zijn vertrek in januari werd hij daarvoor afgezet door het Huis van Afgevaardigden. Een Congrescommissie doet nog onderzoek naar de bestorming.

Hoe kwam u aan de uitnodiging van Trump om naar Mar-a-Lago te komen?

„Sinds ik aan dit boek begon, praat ik met mensen met wie ik vier jaar lang al over hem heb gesproken. Een van hen zei tegen Trump: ‘Michael Wolff werkt aan een nieuw boek.’ Ik neem aan dat dat een soort waarschuwing was. Maar Trump zei: ‘Hé, die vent krijgt ratings. Laten we hem ontmoeten.’

„Ik moet zeggen dat hij heel hoffelijk was. Hij zei: ‘Weet je, de boeken die je hebt geschreven zijn heel gemeen en verkeerd. Maar ik neem het jou niet kwalijk. Ik geef mijn mensen de schuld.’ Daarna begon hij aan een monoloog over hoe de verkiezingen waren gestolen.”

U heeft inmiddels een trilogie geschreven over het presidentschap van Trump. Hoe heeft het chaotische karakter van het Witte Huis zich ontwikkeld tijdens zijn regeertermijn?

„Het is alleen maar geïntensiveerd, zoals in een horrorfilm. Bij mijn eerste boek dacht ik: dit is buitengewoon, hoe zou het Witte Huis chaotischer kunnen zijn? In mijn tweede boek, toen iedereen Trump aanviel, was de anarchie uitgebroken. Voor het derde was het meer van dat alles, met een chaos in het Witte Huis die je je nooit zou kunnen voorstellen. Dat is het verhaal van Trump: altijd meer, meer, meer – ver voorbij het punt dat je denkt dat er niet meer mogelijk is.”

Hoe kijkt u daar tegenaan?

„Als burger, als iemand met relatief gematigde politieke overtuigingen, als vader kijk ik geschokt naar wat er gebeurt. Maar ik ben ook een schrijver, en het is een fantastisch verhaal. Trump is een karakter zoals we zelden of nooit hebben gezien. Dus voor een auteur, en ik voel me schuldig het te zeggen, is het een geschenk.”

Er is sinds ‘Fire and Fury’ kritiek op uw werkwijze, waarbij het vaak onduidelijk is waar de informatie vandaan komt. Wat is uw reactie?

„Ik ben altijd verbaasd wanneer mensen er iets van proberen te maken wat helemaal niet bedoeld was. Ik schrijf deze boeken en ik zal nooit claimen dat dit het laatste woord is over het onderwerp. Dit is het derde boek dat ik heb geschreven en ik denk dat ik de tand des tijds heb doorstaan als iemand die in staat is een portret te leveren dat mensen helpt te begrijpen wat er is gebeurd. Maar er zijn andere manieren waarop mensen dit kunnen benaderen.”

Maar hoe betrouwbaar is de informatie, als die wordt toegeschreven aan anonieme bronnen?

„Er is heel weinig in dit boek dat slechts van één bron afkomstig is. Als ik een vergadering beschrijf is de kans heel groot dat ik met meer dan één persoon in die vergadering heb gesproken.”

U laat weinig los over de identiteit van uw bronnen, al wordt in het boek de suggestie gewekt dat adviseurs van het laatste uur als Jason Miller hebben meegewerkt. Met wie in het Witte Huis heeft u gesproken?

„Zo goed als iedereen, of bij benadering. En dat werd mogelijk gemaakt door het feit dat iedereen wist dat ik met Trump had gesproken en Trump tegen hen zei met mij te praten. Van de drie heb ik voor dit boek waarschijnlijk het makkelijkst toegang gekregen.”

U schrijft dat niemand in het Witte Huis geloofde dat Trump de verkiezingen had gewonnen, zoals hij zelf volhield. Wanneer daalde dat besef in?

„De verkiezingen waren op 3 november, en letterlijk op zaterdag 7 november (de dag dat Biden tot winnaar werd uitgeroepen, red.) was iedereen rond de president, zijn medewerkers in de West Wing en van de campagne, leden van zijn familie, tot de conclusie gekomen dat hij had verloren. De enige die bleef geloven dat hij in staat zou zijn om de resultaten nog te beïnvloeden en president te blijven, was Donald Trump – met hulp van Rudy Giuliani.”

U dicht Giuliani, die voor de verkiezingen op de achtergrond was gedrongen als raadsman van Trump, een grote rol toe bij het initiatief om de verkiezingsuitslag aan te vechten.

„Trump is altijd op zoek naar iemand die zegt wat hij wil horen. En na 3 november was Rudy Giuliani de enige die zei wat hij wilde horen. Daarom kwam Rudy terug als zijn persoonlijke advocaat en leidde hij een absurde, chaotische campagne om de verkiezingsuitslag ongedaan te maken. In de media werd het voorgesteld als een bedreiging van de democratie, maar het was kansloos. Want het is een immense uitdaging om een verkiezingsuitslag aan te vechten die door iedereen volgens de geldende maatstaven is beoordeeld als een zege voor de ander.”

Wat was de situatie in het Witte Huis op 6 januari?

„Er was op dat moment nog maar een handjevol mensen, de gehele uitvoerende macht had Trump verlaten. Hij stond er alleen voor en hij volgde het op televisie. Hij vroeg zich af wat er gaande was, wie die mensen (de bestormers, red.) waren – mensen die hij nooit zou kennen, ook al zijn ze zijn fans.

„Ik wil duidelijk zijn: hij heeft een directe verantwoordelijkheid. Alleen niet op de manier waar men vanuit gaat: hij heeft hiertoe geen bevel gegeven. Het is juist zijn onvermogen om een plan te maken dat opeens de ruimte schiep voor de enorme chaos en de catastrofale gebeurtenissen van 6 januari.”

Weet u het zeker? Het is moeilijk om vast te stellen dat er geen betrokkenheid was.

„Ik kan zeker geen indicatie vinden van het tegendeel, van iemand die dit heeft gepland en uitgevoerd. En in alles wat ik heb geleerd over Trump sinds het begin van zijn regeertermijn, zie ik dat er heel weinig of geen planning of uitvoering van zijn kant is.”

Maar hij zei die ochtend letterlijk in zijn toespraak: ‘we lopen naar het Capitool’.

„Er is altijd retoriek, en ik denk dat je een heldere lijn moet kunnen trekken tussen wat iemand zegt en de gebeurtenissen. Behalve in de wereld van Trump. Het vaagste wat hij denkt komt uit zijn mond, zonder dat je een bepaald ding kunt isoleren voor een specifieke bedoeling. Er is geen specifieke bedoeling, behalve de klank van zijn eigen stem. Bijna honderd procent van wat er uit zijn mond komt heeft heel weinig betekenis.”

In hoeverre acht u Trump verantwoordelijk voor 6 januari?

„Wat mensen, de media en veel Democraten betreft heeft hij een coup georganiseerd en deze mensen daartoe aangezet. Maar dat is de conventionele manier om hiernaar te kijken. Juister is: hij heeft geen plan en geen strategie. Chaos brengt chaos voort, en in die zin is hij zeker verantwoordelijk. Maar dat is een ander soort verantwoordelijkheid dan ‘je hebt dit bedacht, je hebt dit gepland, je hebt het bevolen’.”

Hoe ziet u de toekomst van Trump?

„Ik denk dat hij zich opnieuw verkiesbaar zal stellen voor het presidentschap. Want dat is waar hij nu om bekend staat. Hij doet wat zijn publiek van hem wil. Als hij zou zeggen ‘ik stel me niet meer verkiesbaar’, dan wordt hij onmiddellijk minder interessant. Dus dat gaat hij niet doen. Het idee dat het Trump-tijdperk voorbij is, klopt niet.”

Wat betekent dat voor u? Komt er een vierde boek?

„Ik hoop zeker dat ik geen vierde boek ga schrijven. En op dit moment zou ik zeggen dat ik geen volgend boek schrijf. Maar dat zei ik ook na het tweede boek. Dus we zullen zien.”

Lees ook: Drie ballen voor het veelbesproken boek over Trump